Gaziantep vilayeti sulak illerimizdendir. Belgenin bazı ufak menba ve dere sularından sarfınazar edilecek olursa vilayetin başlıca suları Sacur, Kuveyk, Karasu, Merzimen Suyu, Sinnap, Gaziantep'in Balık sularıyla vilayetin doğu kısmından geçmekte olan Murat Suyu ve cenupta Afrin Suyu'ndan ibarettir. Sof ve Sakaltutan dağları vilayet sularını biri Fırat Nehri vasıtasıyla Basra Körfezi'ne, diğeri Akdeniz'e olmak üzere iki sathı maile ayırır.
Fırat, vilayetimizin doğusundaki en büyük nehridir. Şarktan Urfa vilayeti sınırım teşkil eder. Fırat'a karışan suların başlıcaları; şimalden cenuba doğru Araban Ovası'nda Karasu, onun cenubunda Merzimen Suyu, Nizip ve Sacur çaylarıdır. Bunların en önemli ve verimlileri son ikisidir. (*)
Akdeniz'e akan sular Pazarcık Ovası'nı sulayan Aksu, İslahiye Ovası'nı sulayan Karasu ile Kilis'ten geçen Afrin çaylarıdır.
Bunlardan başka birde Kuveyk Suyu vardır ki Cağdın köyünden çıkar, evvelce Halep'e akardı. Şimdi hudut dışına bırakılmıyor. Şarki cenubide akmakta olan Sacur Suyu vilayet merkezinin batısında vaki Pancarlı denilen mevkiden ufak bir çay halinde nebeân ederek etraftan topladığı dere, pınar sularıyla oldukça büyük bir dere halinde evvela cenubu şarkîye, (Akçakoyunlu ve Carablus nahiyelerine doğru) sonra doğu istikametinde cereyan edip Suriye arazisini de irva ve iskâ ederdi. Ve Suriye'nin Munbuç kazasının 20 kilometre kadar şimalinde Fırat'a dökülür. Bu su her iki tarafında bulunan bir çok münbit ve mahsuldar araziyi sular. Bir vakitler bu su, Halep'in su ihtiyacından ötürü mecrasındaki arazinin istifadesine meydan verilmeden Halep'e sevkediliyordu. Şimdi ise hükümetimiz bu zararı telafi ederek sadece bize mal etmiştir. Kuveyk Suyu ise, vilayet merkezinin 10 kilometre doğusunda ki araziyi sulamaya yetecek bir derecede olduğu cihetle vaktiyle Suriye arazisine geçen bu su da yalnız vilayet arazisine münhasır kalmıştır.
Yazanlar: Cemil GÜÇYETMEZ – Mustafa GÜZELHAN
(*)Evliya Çelebi Seyahatnamesi (Cild —3—Sahife 17' de) Gaziantep'ten bahsederken geçtiği ve görüp anlattığı sulardan birisi olarak: “. . . Âb-ı hayat Sacur Nehri, Batal Hüyük namı mahalden çıkıp bir kolu şehrin bağ ve bahçe ve bostan ve gülistanlarına dağılır ve bir bölüğü de şehrin cami” çeşme, imaret, medrese, hamam ve sarayı âlilerine taksim olunup geri kalanı Tabakhaneden ve Kalealtı'ndaki köprüden geçip kıble tarafına akup Halep şehrine revan olur…”
Not: Bu su, Kuveyk ismini, Türkmen aşireti reislerinden “Kuveyk Ağa" adındaki bir zatın bentler yaparak cereyanını temin etmesine izafete taşım aktadır.
Şehrin suları ise il merkezinin ihtiyaçlarını temin etmekte ve şehre 10 kilometre mesafede ve Batı tarafında bulunan Sof dağları eteklerinden çıkarak kasabaya girmektedir. Bu su mecrası tamamen muhafaza altına alınamamasından ötürü kirlenmekten kurtulamıyor.
Karasu ve Merzimen suyuna gelince, bu sular şehrin şimal cihetinde akmaktadır. Karasu, Cingife nahiyesinden, Merzimen suyu Karadağ eteklerinden nebean ederek Araban ve Merzimen ovalarını baştan başan geçer ve ileride yek diğeriyle birleşerek evvela doğu, sonra şarkı cenubiye doğru takip ettiği mecrasında bazı ufak bataklıklar husule getirir ve sonra Eski Rumkale (Halfeti) civarında Fırat'a dökülür.
