BAŞLARKEN

İhtiyar arzın en büyük parçası ve bütün insanların ilk yurdu olup Asya'nın garbi cenubuna doğru uzanmış bir parçası olan Anadolu yarımadasının cenubuna doğru ilerledikçe Şam ve Arabistan geniş çöllerine ve istiva hattı mıntıkasına varılmış olur. Fakat Anadolu'muz, bilâkis o çöllerden uzak ve Suriye'den, şimale doğru geniş ve münbit ovalarla daha sonra yayla ve güzel dağlarıyla ayrılır ve bu yaylalar şarktan garbe git gide deniz kısımlarına doğru güzel ovalarla yayılır.

İşte bu cennet yurdumuzun bir köşesi ve Anadolu'nun Güney illeri arasındaki en güzel ve şirin memleketlerinden biri olan ve “Cenup incisi” diye anılan Gazi yurdun gerek, tabiat, gerek ekonomik bakımdan büyük bir mevkii vardır.

Gaziantep, yalnız dört sevimli ilçesi olmakla beraber, Türkiye'nin 63 ili arasında arazinin sathî mesabesinde itibarıyla 28'inci derecede, nüfus çokluğu itibariyle de 21'inci derecede bulunmakla illerimizin yarısından çoğundan büyüktür...

Gaziantep hakkında vereceğimiz malûmat, adlarını kitabın sonunda kaydettiğimiz, Antep'e dair yazılmış olan muhtelif konulardaki eserlerden elde edilen notlarla bazı tetkik ve müşahedeler mahsulüdür..

Gaziantep'in Pazarcık, İslahiye, Kilis, Nizip adıyla dört ilçesinden ibaret olan kasabalarıyla nahiye ve köyleri hakkındaki malûmat bu kitaptan sonra ikinci bir ciltle anlatılacaktır. Kitaptaki yazılar üzerinde tamamlayıcı bilgileri olanların lütfen bizi tenviz etmelerini yurt sevgisi adına sayın okuyanlardan rica ederiz.

Gaziantep İlinin Genel Durumu

Birinci Kısım

I. Vilayetin coğrafî durumu

Gaziantep ili 35,5 derece tulû-i şarkî ve 37,8 arzı şimalide kâindir. Tûl başlangıcı İzmit olduğuna göre, 7 derece tulû-i şarkîye ve 37 derece arzı şimalidedir. Deniz sathından yüksekliği 750.930 metredir. Sathî mesahası 11,875 Kilometre karedir. Şimalden Malatya ve kısmen Maraş, şarktan Urfa'nın bir ilçesi olan, Birecik'in Fırat Suyu'nun boydan boya uzanmasıyla garpten Seyhan (Adana) ili ve cenupta ise Türkiye'nin Cenup demir yolunun şarktan garbe doğru uzanan kısmında Suriye sınırıyla çevrilmiştir.

Avarız

(A) Dağlar:

Vilayetin en yüksek arazisi garp sınırında Amanos (Gavur) dağlarıdır.

(*) Bu silsile üzerinde 3000 metre yüksekliğe yaklaşan tepeler vardır. Amanos'tan sonra Antep'in batısında Sof Dağı 1.600 metre, biraz cenupta Sakaltutan Dağı 1.300, daha garpte Musabeyli dağları, Darmık Dağı, Şimal sınırında Kızıldağ, Cenubunda Karadağ vardır. Bunlardan Sof ve Sakaltutan dağları çıplak diğerleri ormanlıktır.

Sof Dağı vilayetin 20 kilo metre kadar batısındadır.

Kilis kazası havalisinde Kürt Dağı da vilayetin sayılabilecek dağlarındandır. Bu dağların deniz sathından 1.000-1.500 metre irtifada bulundukları tahmin edilmektedir. Gaziantep'in şimalinde Karadağ ve Kızıldağ havalisi Cingife mahiyesinde olup her iki dağın arasında uzanan vadi “Araban” ovasını teşkil ovasını teşkil eder ve ormanlarıyla pek lâtif bir manzara arz eder. Buradaki ormanlar zaman zaman gayri muntazam kat’iyata uğramakta olduğundan servet bakımından cehalet baltalarıyla ifna olunmakta idi. Fakat şimdi hükümet orman idaresinin muhafaza askerleriyle bu fenalığın önünü almıştır. Merkez ilçesinin 20 kilometre garbindeki Sof Dağı'nda da geniş ormanlıklara tesadüf edilmektedir.

Cemil GÜÇYETMEZ