(Önceki sayıdan devam)

3.000 deve, 275.000 adet kümes hayvanı bulunmaktadır. Gaziantep ilinde 1967 yılı başında 530.000 vatandaşın yaşadığını hatırlarsak hayvan sayısının ne kadar yetersiz olduğu derhal anlaşılmaktadır. Gaziantep ilinde kümes hayvanları dahi çok az olup her iki kişiye bir kümes hayvanı düşmektedir. 1962 sayımına göre Gaziantep ilinde 287.000 koyun, 355.000 keçi, 105.000 sığır, 100 manda var idi. Koyun sayısı yıldan yıla büyük değişikliğe uğruyor. Gaziantep ilinde hayvancılığa elverişli araziler gittikçe azalmaktadır. Hayvancılık, atadan görme usullerle yapılmaktadır.

GAZİANTEP'TE KOYUNCULUK

Gaziantep ilinde her yıl genellikle 300.000 civarında koyun beslenmektedir. 1967 yılında ise Gaziantep ilinde yaşayan her dört vatandaşa bir koyun isabet etmektedir. İlde 300.000 koyuna 530.000 vatandaşın yaşadığını tekrar hatırlayalım. Yalnız Gaziantep şehrinde son bir yılda 70.000 baş koyun kesildiğine göre, Gaziantep ilinde mevcut koyunların vilayetin bir yıllık et ihtiyacını dahi karşılayacak miktarda olmadığı gerçeği meydana çıkar.

Gaziantep ilinde diğer hayvan etlerine nispetle koyun eti çok fazla sarf edilmektedir. Gerçekten, Gaziantep mezbahasında her yıl kesilen hayvanların ezici çoğunluğu koyundur. Mesela 1962 yılı istatistiklerine göre, Gaziantep mezbahasında 63.062 adet koyun, 1.841 kuzu, 7.695 kıl keçisi, 17 oğlak, 59 deve, 15 manda, 1.508 sığır kesilmiştir. Son yıllarda kış aylarında, Gaziantep şehrinde, koyun tüccarları, varlıklı kasap ve celepler tarafından, çoğunluğu mağara şeklinde iptidai ağıllarda 50.000-60.000 adet koyun beslenmektedir. Hayvan yemi olarak arpa, kepek ve hububat artıkları gibi maddeler civar illerden ve iş yerlerinden temin edilerek bu mağaralara depo edilmektedir. Mağaralarda besiye çekilen hayvanlara besi koyunu da denmektedir. Besi koyunları bol yağlı olup etleri lezzetli olduğundan halkımızca beğenilmektedir. Kuyruk yağı, bir kısım az gelirli vatandaşlarımız tarafından kış aylarında hayvani yağ olarak kullanılmaktadır. Yine az gelirli vatandaşlar yağlı et satın almakla, yemeklere haricen ayrıca yağ eklemek külfetinden kurtulmuş olmaktadırlar.

1966 yılında Gaziantep Ticaret ve Sanayi Odasına kayıtlı bulunan kasapların sayısı 42, celeplerin sayısı 35, hayvansal mahsul satanların sayısı 7 firmadır. Ayrıca Kasaplar Derneğine kayıtlı yüzden fazla kasap ve celep vardır. Gaziantepli kasapların yarıdan fazlasının sermayesi olmadığından koyun beslemekten mahrumdurlar. Kasap ve celeplere yeter miktarda kredi temin eden bir teşkilat da mevcut değildir. Varlıklı koyun tüccarları ise fazla kazançları ile modern hayvancılığa yönelmek ve modern hayvancılık uzmanları ile Gaziantep’te gezerek mesleklerinde ilerlemeyi sağlayacakları yerde; fazla kazançlarını kârlı gördükleri diğer iş sahalarına kaydırmaktadırlar. Atadan ve dededen görme hayvan yetiştiriciliği Gaziantep ilinde devam etmektedir.

Kış aylarında çeşitli sebeplerle et fiyatları yükselmektedir. Bu arada kasap ve celepler de sık sık kendi aralarında anlaşarak az koyun kesmek suretiyle fiyatların sunî olarak daha da yükselmesine sebep olmaktadırlar. İlgililerce alınan bütün hukukî ve idarî tedbirler bu anlaşmalar karşısında neticesiz kalmaktadır. Ekonomik tedbirler almak gerekiyor.

GAZİANTEP'TE MEVCUT DİĞER HAYVANSAL BESİNLERİN DURUMU

Gaziantep ilinde mevcut keçi, inek gibi hayvanlar daha ziyade süt ihtiyacını karşılamak için beslenir. Hayvanların çoğu zayıf ve az süt vericidir. Hayvan yetiştirme atadan görme eski usullerle yapılır. Kış aylarında süt ve yoğurt bol değildir ve fiyatları çok yükselmektedir. Hayvani yağ, kaymak ve peynir fiyatları da yükselmeye devam etmektedir. Son yıllarda köy yollarının yapımına hız verilmesi, yoğurthanelerin kurulması gibi sebeplerden ötürü süt ve yoğurt daha kolaylıkla bulunabilmektedir.

Fırat, İskenderun, Mersin gibi merkezlerden her yıl artan bir ölçüde Gaziantep'e balık sevk edilmektedir. Ete nispetle ucuz olan balıklar rağbet görmektedir. Şehrin mahdut yerlerindeki dükkânlarda satılan balıklar, birçok gün ihtiyacı karşılayacak miktarda değildir. Satıcı, balığın satılmayıp elinde kalarak bozulmasından korkmakta; bol balık getirmekten çekinmektedir. Balıklar, buzdolapsız vasıtalarla Gaziantep'e sevk edilmektedir.

Kış aylarında tavuk yumurtasının fiyatı da 20-25 kuruştan 50 kuruşa kadar yükselmekte ve çok defa 50 kuruşa dahi yumurta bulunmamaktadır. Kümes hayvanları da bol ve ucuz değildir. Lokanta ve kebapçılarda piliç şiş kebap gittikçe daha fazla yapılmaktadır. Sarfiyat artmakta ise de istihsal artışı yavaştır. Fakat son yıllarda fenni tavukçuluk halk arasında yayılmaya başlamıştır.

HAYVANSAL BESİNLERLE İLGİLİ TESİS VE TEŞKİLATLAR

Gaziantep’in Humanız mevkisinde yeni modern mezbaha 1967 yılında çalışmaya başlamıştır. Et ve Balık Kurumu soğuk hava deposu faaliyete geçmek üzeredir. Bazı özel şahıslar da soğuk hava deposu yaptırmak için teşebbüse geçmişlerdir. Belediyenin eskiden beri küçük bir soğuk hava deposu faaliyettedir. Gaziantep Belediyesi tarafından yine Humanız mevkisinde bir hayvan pazarı kurulmaktadır. Halen şehrin en meşhur hayvan pazarları Köylü Garajı ve Tabakhanedeki mezbaha civarıdır.