YÜZYILLARDAN BERİ GAZİANTEP VE ÇEVRESİNİN HAYVAN TİCARETİNDE OYNADIĞI BÜYÜK ROL
Anadolu’yu Orta Doğu Arap ülkelerine, Arap ülkelerini Anadolu’ya birleştiren ana ticaret yolları, çağlar öncesinden, binlerce yıldan beri Gaziantep bölgesinden geçmektedir. Arap ülkeleri Gaziantep bölgesinin güneyinde; Doğu ve Güneydoğu Anadolu ise Gaziantep’in kuzey ve doğusunda yer almaktadır.
Gaziantep Şer’i Mahkeme sicillerinde mevcut yüzlerce belge; Doğu ve Güneydoğu Anadolu’dan gelen hayvan sürülerinin, asırlardan beri Gaziantep’ten geçerek Arap ülkelerine sevk edildiklerini doğrulamaktadır.
Türkiye Cumhuriyeti devrinde dahi hayvan sürüleri, Gaziantep bölgesinde kuzeyden güneye doğru akmaya devam etmektedir. Hudutların mayınlanmasına ve çok sıkı hukukî ve askerî tedbirler alınmasına rağmen, kaçak hayvan sürüleri güneye geçmektedir.
Türkiye’ye nispetle Arap ülkelerinde etin daha pahalı oluşu, asırlardan beri Gaziantep bölgesini, Anadolu ile Arap ülkeleri arasında bir hayvan ticareti bölgesi yapmıştır. Büyük fiyat farkları devam ettiği müddetçe, ne kadar sert ve çeşitli hukukî tedbirler alınırsa alınsın, kaçakçılığın önlenmesinin mümkün olamayacağını tarih ilmi bize binlerce misalle öğretmiştir. Gaziantep’ten Arap ülkelerine yapılan hayvan kaçakçılığının hukukî tedbirlerle önlenmesinin mümkün olamayacağı gerçeğini, hiçbir zaman unutmadan göz önünde tutmalıyız. Son yıllarda hayvan kaçakçılığı İran ve Irak hududunda fazlalaşmıştır. Meseleyi bir de Arap ülkeleri açısından inceleyelim.
ORTA DOĞU ARAP ÜLKELERİNİN ET İHTİYACININ GAZİANTEP BÖLGESİNE YAPTIĞI TESİR
Suriye, Lübnan, Irak, Ürdün, Kuveyt ve Suudî Arabistan gibi Orta Doğu Arap ülkelerinde hayvancılığa elverişli araziler pek azdır. Bu ülkelerde çöller geniş yer kaplamaktadır. Otlaklar ve yemler az ve pahalıdır. Mevcut coğrafî, ekonomik ve sosyal şartlar, Orta Doğru Arap ülkelerinde hayvancılığın kendiliğinden gelişmesini engellemiştir. Hayvansal besin maddelerine muhtaç olan Arap ülkeleri, asırlardan beri daha ucuz ve bol ete sahip Doğu ve Güneydoğu Anadolu’dan ihtiyaçlarını karşılamaya çalışmıştır. 1967 yılında Arap ülkeleri, İsrail devleti gibi gelişmiş tekniklere sahip değildirler. Modern hayvancılığı uygulayacak durumda olmayan Arap ülkeleri et ithaline devam etmektedir ve edeceklerdir. Arap ülkelerine nispetle Gaziantep bölgesindeki daha ucuz fiyatlı hayvanlar da çeşitli yollarla güneye akmaktadır ve akacaktır. Bu durum ekonomi ilminin kanunlarına aynen uymaktadır. Meseleyi bir de Anadolu açısından inceleyelim.
DOĞU VE GÜNEYDOĞU ANADOLU HAYVANCILIĞININ GAZİANTEP BÖLGESİNE TESİRİ
Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da hayvancılığa elverişli geniş araziler vardır. İklim de hayvancılığa müsaittir. Birçok yerlerde bol ve ucuz ot mevcuttur. Doğu ve Güneydoğu Anadolu’ya çevre bölgeden devamlı hayvan talepleri geldikçe, hayvan yetiştiriciliği kendiliğinden gelişmiştir. Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da sırf hayvancılıkla geçinen yüz binlerce göçebe vatandaş vardır. Asırlardan beri göçebe vatandaşlar sürüleri ile birlikte yaz aylarında yaylalara çıkar; kışın ise daha sıcak olan güney ovalarına inerler. İhtiyacından daha az hayvan yetiştiren Gaziantep bölgesi halkı ile Gaziantep’in güneyinde yer alan Arap ülkeleri halkı, Anadolulu hayvancıların asırlardan beri devamlı müşterisidirler. Anadolulu hayvan yetiştiricilerinin yaşadığı bölgelerde hayvanî gıda fiyatları yükseldikçe Gaziantep’te fiyatlar yükselir; fiyatlar düşerse Gaziantep’te de düşer. Doğu istihsal bölgelerindeki hayvanî gıda fiyatları, Gaziantep’teki fiyatlara nispetle daima daha düşüktür. Çünkü doğudan gelen hayvanî gıda maddelerine Gaziantepli tüccar; nakliye, çoban ve yem masraflarını eklemek zorundadır. Son yıllarda Suriye’de sosyalist rejimi kurulunca; Kuveyt ve Irak gibi ülkeler et ihtiyacını İran ve Irak hudutlarından elde etmeye başlamışlardır.
İleri gitmiş ülkelerden bazıları, bol ve ucuz hayvansal besinler elde etmek için ilimden geniş ölçüde istifade etmektedirler. Amerika Birleşik Devletleri, Kanada, Avustralya gibi dünyanın en büyük et ihraç eden ülkelerinde; hayvan hastalıkları (veteriner) hekimliği, ağıl ve haralar, sunî döllenme ve ırk ıslahatı, yem sanayii, konservecilik gibi alanlarda Türkiye hayvancılığı ile mukayese edilemeyecek derecede ileri gidilmiştir. Gaziantep ili gibi diğer Türk illerinin de ucuz ve bol hayvanî besinlere kavuşabilmesi, Türkiye çapında modern ilmî hayvancılığın devlet tarafından geniş ölçüde desteklenmesine bağlıdır. Biz bu yazımızda "Gaziantep ilinde yaşayan vatandaşlar ve mahallî teşkilatlar olarak neler yapabiliriz?" sorusunun cevabını araştırmaya çalışacağız. Sorunun cevabını araştırmadan evvel, Gaziantep bölgesi hayvancılığı ile ihtiyaçlarını kısaca hatırlayalım.
GAZİANTEP İLİNDE HAYVANSAL BESİN VEREN HAYVAN SAYISI MEVCUDU
Gaziantep İli Veteriner Müdürlüğü 1967 yılbaşı kayıtlarına göre, Gaziantep ilinde: 130.000 adet koyun, 300.000 adet keçi, 114.000 sığır, 1.000 manda bulunmaktadır.
(Devamı var)
