İlimizin iktisadî durumu aşağıdaki şekilde gözükmektedir:

İlimizde iki iplik fabrikası vardır. Biri Veliç İplik Fabrikasıdır ki günde 150 amele çalıştırmak suretiyle senede 50.000 paket iplik yapmaktadır. Diğer Soymer İplik ve Dokuma Fabrikasıdır ki günde 250 amele çalıştırmak suretiyle senede 70.000 paket iplik, 400.000 metre gazelina, krezit ve astarlık yapmaktadırlar.

Bugün en önde gelen sanatlarımızdan biri dokumacılıktır. Harb-i Umumî'den evvel dokumacılığımız tamamen Hristiyan eline inhisar etmiş bir vaziyette iken bugün tamamen Türk vatandaşlarımız tarafından idare edilmektedir. 5.000’i mütecaviz bulunan dokumacılık sanayiimiz üç kooperatif tarafından idare edilmektedir. Bu kooperatiflerin mürakabesi altında çıkarılan çiftli keten, astar, kuşak ve emsali gibi mamüllerimiz İstanbul, Konya, Diyarbakır, Elazığ, Mardin, Erzurum gibi mühim vilayetlerin ihtiyacı olan iplikler verilemeyişinden dolayı daha başka türlü desenler imal ettiremiyorlar. Bugün dokuma tezgahlarının ancak sekizde üçü nisbetinde bir ipliği verebilmektedir.

Ekonomi Bakanlığı paralar ile de çok yakında boya istasyonları açılırsa dokumacılığımız bir kat daha ilerlemiş olacaktır. Dokumacılık sanayiimiz meyanında bir de ipek sanayii vardır ki bu sanat 240 tezgâhta icra-yı faaliyet etmektedir. İpekçiliğimizin çözgüsü tamamen iplik, atkısı Gemlik Sun’î İpek Fabrikası'nda istihal edilerek kontenjan suretiyle vilayetimize gönderilen ipeklerdir. Bu ipeklerden kutnu, mejdiye kutnu, tas kutnu, meydaniye, İstanbuliye, çitari, rahmancoğlu, çiçekli kutnu gibi desenler imal edilir ki bu mamüller kısmen döşeme, kısmen de köylü gelinlerinin entarilik ihtiyaçlarını karşılamaktır.

Bundan mâda atkı ve çözgüsü ipekten mamul gömlekliler, pijamalıklar imal edilmektedir. İpek sanayiimizde dokuma sanayiinde olduğu gibi ipek ve iplik bakımından tam kontenjan alamamaktadırlar. İpek Sanayii Ticaret ve Endüstri Odası'nın kontrolüne tabi tutulmakta ve mezkur oda tarafından görülmüştür damgasını taşımaktadır. 1945 yılı içinde Ticaret ve Endüstri Odası'ndan 28.202 top muayene edilmiş ve damgalanmıştır.

Dokumacılık kadar önde gelen sanatlarımızdan biri de kilimciliktir. Kilim sanayiinde Harb-i Umumî'den evvelden beri yapıla gelmekte olan kilimler Türkiye'nin her tarafına ihraç edildiği gibi ecnebi memleketlere de mühim miktarda ihracat yapılabilmektedir. Fakat ilimizdeki Hristiyan unsurlarının Suriye'ye sürülmesi üzerine bu sanat Suriye'de de inkişaf etmiş ve bu yüzden ecnebi memleketlere ihracatımız durmuştur.

Bugün bine yakın kilim sanayii hâlâ faaliyettedir. Esefle söylenecek bir nokta varsa o da bu sanat erbabının bir kısmının sanatlarına hile, tağşiş karıştırmalarıdır. Bunların vaziyeti devam ederse Antep kilimciliği ilerden beri kazanmış olduğu namını kaybetmiş olacaktır.

Yukarıda yazdığım sanatlar kadar kıymetli bir sanatımız da debağattır. Debağat sanatımızın da tarihi çok eskidir. Debağatlarımız eskiden çok güzel bir ahenkle idare edilirler idi. Bunların bir şıhları bulunur. Bu şıhın vereceği hükme bilakaydüşart her debag esnafı itaat ederlerdi. Bugün bile hâlâ o eski ananelerin çizdiği kıymetli yolların izleri görülmekte ve debağ esnafı arasında bir tesanüt ve yekdiğerine karşı hürmetkâr bulunmaktadırlar. 1940 yılında ilimize gelen Ekonomi Bakanlığı müfettişlerinden Reşat Bey debağhanemizi gezmiş, bu esnafın kanunların en şiddetli soğuklarında bile yarı yerlerine kadar buz gibi sular içerisinde deri pişirdiklerini görmüş, derhal bu acıklı vaziyeti Ekonomi Başkanlığı'na arz etmiş. Vekalet de ilimize iki adet yıkama ve pişirme dolabı hediye etmiştir. Bu dolaplardan örnek alan debağ esnafı birer birer bu dolaplardan edinmeye başlamış ve bu gün otuz yedi dolapla çalışır bir hâle gelmişlerdir. Bunların böyle müsfir bir şekilde çalışmalarına göre Halk Bankası ajanlığımız debağlarımızı kooperatifleştirmek yoluna da gitmiş ve bu sahada da muvaffak olunmuştur. Bugün ilimizde imal edilen kösele, şehrin ihtiyacına karşı geldiği gibi komşu illerimize de sevkiyat yapılmaktadır.

Sabunculuk: İlimiz zeytinyağlı mühtahsili olduğundan sabunculuk sanatımızda ön safta gelecek sanatlarımızdan birisidir. Umumî Cihan Harbi meydana gelmeden imal edilen mahalli tip sabunlarımız aylarca ve hatta senelerce kurutulmaya arz edilir. Ondan sonra piyasaya çıkarılırdı ki bu sabunlar kullanmakla erimeyi bilmeyen şeylerdi. Bu sabunlarımızın müşterisi Şarkî Anadolu idi. Bugün sabun sanayiimizde yenilikler meydana gelmiştir. Mahallî tip sabun imalatı hemen hemen kaldırılmış denilmektedir. Çünkü Ayvalık tipi sabun imalatına başlanılmıştır. Bu işte ön ayak olan ve ilk defa bu sabunları imal edecek fabrikayı memleketimize getiren memleketin genç ve güzide evladı Kâmil Yetkin olmuştur. Bilahare bu zattan ilham alan diğer sabuncular da fabrikalarını yavaş yavaş Kâmil Yetkin’in açtığı çığıra getirmeye başlamışlardır. Bu sene ilimiz zeytinyağı rekolte miktarı 2,5 milyon kilogramdır. Mevsimin yağmursuz gitmesi yüzünden istihsal edilen zeytinyağının asitleri çok noksan ve nefaset itibarıyla çok güzeldir.

Fıstık: İlimiz ihraç mataından olan mahsüllerimizin en başta gelenlerinden birisidir. Fıstık ağaçlarımız, iki senede bir hasılat verir. Ticaret Bakanlığı'nın verdiği emir mucibince fıstıklarımız standardize edilmeye başlanılmıştır. 1945 yılı içinde yurt içine ve yurt dışına sevk edilen fıstık miktarımıza, şöyle rakamlara bir bakmak lazım gelirse bu mahsulün kıymetli gözümüz önünde bir daha canlanmış olur.

Filistin’e	91.246	kilo	beyaz	kabuklu	fıstık
İskenderiye’ye	126.110	-	-	-	2.3690 kg. iç fıstık
Haleb’e	195.533	-	-	-	-
Mısır’a	17.850	-	-	-	-
Bağdad’a	38.920	-	-	-	-
Musul’a	19.880	-	-	-	-
Beyrut’a	30.000	-	-	-	5.000 kg. iç fıstık

sevkedilmiştir ki 392.960 kg. beyaz kabuklu ve 48.500 kg. iç fıstık ihraç edildiği

Ankara’ya	3.024	kg
İstanbul’a	92.929	-
İzmir’e	11.052	-
Adana’ya	30.169	-
Diyarbakır’a	3.540	-
Tarsus’a	582	-
Mardin’e	250	-
Malatya’ya	233	-

Kilo ki cem’an 174.000 kilo da yurt içine ihracatta bulunulmuştur.

Fıstık ehemmiyetine binaen Fıstık İhraatçılar Birliği, Umumî Kâtipliği Fıstık İhraatçılar Birliği Umum Müdürlüğü ve Fıstık Tarım Satış Kooperatifleri gibi ellerle idare edilmektedir.

ÜZÜM : İzmir’den sonra ikinci derecede bağcılığı ile iştihar etmiş ilimiz de 75 milyon bağ kütüğü vardır. Bağcılığımızın bu ehemmiyetine binaen Tekel İdaresi Umum Müdürlüğü eskiden açmış olduğu soma ve rakı fabrikasına ilaveten bu sene de bir şarap fabrikası kurulmaya başlanmıştır. Bu fabrikanın istihsal kudreti 1.000.000 kilo üzümden 500.000 litre şarap yapabilecek durumdadır. İlimizdeki rakı fabrikasının 1.945 rekoltesi 600.000 litre rakı, 250.000 litre somadır. İmal etmiş oldukları bu rakıları Gaziantep, Urfa, Maraş, Sivas, Konya vilayetlerine sevketmekledirler. Üzümlerimiz cins itibarıyla pek mütenevvidir. Dımışkı, dökülgen, kabarcık, siyah hönüsü, muhammedi, horoz karası, tabannebi, serpene kıran ve daha bir çok çeşitleri vardır. Fakat bunlardan sanayimizde kullanılan cinsler; helvacılıkta ve pekmez imalatında, soma ve şarap imalatında dökülgen; kurutmakta dımışkı; sofralıkta diğer cins üzümler kullanılmaktadır. İlimizde külliyetli miktarda bulama imalatı da vardır.