Gaziantep; Adana, Hatay ve Malatya vilayetleri ile çevrili Güneydoğu'nun en büyük şehirlerinden biri olup yüz bini aşan nüfusu ile Türkiye'nin 7'nci büyük şehridir.
Gaziantep; Kuzey, Orta ve Doğu Anadolu şehirlerine demir yolu, muntazam kara yolları ve hava yolları ile bağlıdır. İhraç limanı İskenderun'dur. İklimi mutedil, havası güzel, yeşillik bir saha içinde 849 rakımlı bir yayla şehridir.
Son yıllara kadar devlet eli uzanmamış, deniz ve demir yolu güzergâhında bulunmayan Gaziantep şehrinin inkişafını; çeşitli zengin ekonomik kaynaklara sahip olmasında ve bilhassa halkının enerjik çalışmasında aramak lazımdır. İstihsal mallarının çeşitli olması sebebiyle Gaziantep tüccarı her mevsim çalışmak imkânına sahip bulunmaktadır.
Daha ziyade sanayi şehri manzarası arz eden Gaziantep’e giren her yabancı, bu canlı faaliyeti ilk anda biraz da hayretle müşahede etmektedir.
Gaziantep’in zengin istihsal ve ihtiyaç malları arasında; başta Antep fıstığı, üzüm, pekmez, zeytinyağı, Hasankeyf tütünü, pamuk, mercimek, kilim, sabun, dokuma, bakır ve el işleri gelmektedir.
1. Antep Fıstığı: Uzun zaman Halepli tüccarlar vasıtasıyla ve Şam yolu ile dış memleketlere ihraç edilen Antep fıstığının adı, birçok yerlerde yanlışlıkla "Şam fıstığı" olarak tanınmıştır. Halbuki bu kuru meyve Türkiye’de Gaziantep ve havalisinde; Türkiye’yi takiben de İtalya, İran ve Afganistan'da az miktarda istihsal olunur. Antep fıstığının istihsali yılda 1.000 ton ile 1.500 ton arasında değişmektedir. Bu kıymetli mahsulün hemen hemen yegâne alıcısı Amerika’dır. Bu millî servet değerlendirildiği takdirde yurdumuzun başlıca döviz kaynaklarından biri olmaya namzettir. Antep fıstığı eylül sonlarında ağaçlardan toplanır ve ekim-kasım aylarında kurutularak piyasaya geniş mikyasta arz edilir.
2. Üzüm-Pekmez: Gaziantep’te 80.000 hektar bağ sahası mevcut olup kapladığı yer itibarıyla Türkiye'de birinci şehirdir. Üzümleri çok çeşitli olup glikozun fazlalığı sebebiyle diğer bölge üzümlerine göre ayrı bir lezzeti ve hususiyeti vardır. 40 milyona yakın kök olup yaş üzüm istihsali 140-180 bin ton arasında değişmektedir. Yaş üzümlerin bir kısmı pekmez, bir kısmı şarap imalinde kullanılır ve bakiyesi de kurusu olarak satılır. Kuru üzüm rekoltesi 15-25 bin ton arasında değişir. 19 pekmez imalathanesinin yıllık pekmez imalatı bin tonu geçmektedir.
3. Mercimek: Gaziantep mercimek istihsal merkezi olmakla beraber Urfa, Mardin gibi civar vilayetlerin istihsalinin de temerküz ettiği ve işlenerek ihracının yapıldığı bir piyasadır. Mercimek imalathaneleri yılda vasati olarak 40-70 bin ton mercimek kırmakta ve kırılmış mercimek olarak diğer vilayetlere ve dış memleketlere sevk etmektedir.
4. Hasankeyf Tütünü: Hasankeyf tütününün dünyada tek müstahsil ve satıcısı Gaziantep, alıcısı da Mısır’dır. Tütünlerin toplanması, işlenmesi ve iyi fiyatla satışı Hasankeyf Tütün Tarım Satış Kooperatifi tarafından yapılmaktadır. Yıllık istihsali 250-300 ton arasında değişmektedir.
5. Zeytinyağı-Sabun: Vilayetimizde 2,5 milyon adet zeytin ağacı mevcut olup bunlardan senede vasati 15-20 milyon kilo tane zeytin elde edilir. Zeytinyağı istihsal bölgelerimiz Nizip ve Kilis kazalarıdır. Şehrimizde kazalar hariç 29 sabun imalathanesinde yıllık vasati 6 milyon kilo civarında üretilen sabunlar; daha çok Orta ve Doğu Anadolu piyasalarına sevk edilmektedir.
6. Pamuk İpliği ve Dokuma: Gaziantep’te vasati olarak yılda 3.500-4.000 ton istihsal edilen pamuklar Akala cinsi olup renk, elyaf tecanüsü, staple uzunluğu ve temizliği bakımından Ege pamuklarının evsafına yakındır. Şehrimizde 3 iplik fabrikasının yıllık imalat tutarı 360.000 paket ipliği geçmektedir.
7. Yün İpi ve Kilim Sanayii: Şehrin merkezinde yıllık istihsali 200 ton olan bir ip fabrikası vardır. Kilim küçük sanayi kolunun yıllık ip sarfiyatı 1.200-1.500 tondur. Şehrin içinde 3.500 kilim el tezgahı mevcut olup bu tezgahlarda yılda 500.000 adet kilim imal edilmektedir. Gaziantep kilimleri ile Türkiye’nin her yerinde kendine haklı bir şöhret temin etmiştir.
8. Un Sanayii: Şehrimizin başlıca gelir kaynaklarından birini teşkil eden 7 un fabrikasının günlük un istihsali 80-120 ton arasında değişmektedir. Civar vilayetlerden ve bilhassa Urfa, Ceylanpınar, Havran ve Suruç’tan öğütülmek üzere şehrimize getirilen buğdaylar, bilahare un olarak tekrar bu bölgelere sevk edilmektedir.
9. Bakır Sanayii: Gaziantep’in bakır el işleri Türkiye'de haklı bir şöhret temin etmiştir. Çekiçle ve elle dövmek suretiyle yapılan bakır mamulü, bilhassa taşıdığı sanat değeri bakımından büyük bir takdire mazhar olmuş bulunmaktadır. Şehrimizde 3 ham bakır işleyen fabrika ve ayrıca bakır kap imal eden 30 iş yeri mevcuttur. Yıllık ham bakır sarfiyatı 603 ton civarındadır.
10. Şeker Sanayii: Şehrimiz mamul şeker imalinde Türkiye'de üçüncü gelmektedir. Yılda vasati 700-900 ton arasında şeker imal edilmektedir. Mamul şeker alıcılarımızın başlıcaları Orta ve Doğu Anadolu şehirlerindedir.
11. Deri Sanayii: Şehrimizin mühim ihraç maddelerinden biri olan deri ve kösele, sağlamlığı bakımından daima alıcı bulan bir mamuldür. Daha ziyade şark vilayetlerinde satılmaktadır. Halen faaliyet halinde bulunan 35 motorlu tabakhane mevcuttur.
12. Küçük İplik ve Dokuma Sanayii: Gaziantep ipek ve iplik el dokuma sanayii bakımından çok zengin bir şehirdir. Nüfusun dörtte biri bu sanatla geçinir. 200 ipekli el tezgahı, 3.000 iplik el tezgahı, 450 motorlu tezgah mevcuttur. Bu tezgahlarda imal edilen malların kıymeti yıldan yıla vasati 15-20 milyon arasında değişmektedir. İpekli dokumaları Ticaret ve Sanayi Odasının kontrolünden geçirilmekte ve kurşun mühürlü olarak piyasaya arz edilmektedir.
13. El İşleri: Keten ve ipekli kumaşlar üzerine büyük bir sabır ve maharetle yapılan ince nakışlar; sanat değeri bakımından gerek Türkiye'de gerekse dünyada büyük bir takdire mazhar olmuştur.
14. Baklavacılık: Kalite bakımından nefasetiyle memleket çapında bir isim yaptığı baklava ve muhtelif tatlıların satışı ile şehrimize senede 1 milyon lira girmektedir.
Diğer Sanatlar: Gaziantep; bilhassa Avrupa kasaları ayarında imal ettiği her boyda kasaları ve demir işleri imali ile de şöhret yapmış bir şehirdir.
GAZİANTEP TİCARET VE SANAYİ ODASI BROŞÜRÜNDEN
