(Sayfa 28’den devam)

Gaziantep şehir içi savaşları 1 Nisan 1920'de başladı. Henüz bu tarihte Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükûmeti kurulmamıştı. 27 Aralık 1919'da Mustafa Kemal Paşa karargâhı ile Ankara'ya yerleşmiş, Anadolu'da millî bir hükûmet kurulması fikrini savunmaya başlamıştı. Anadolu'nun birliğinin İstanbul'dan da sağlanacağı fikrinde olanlar, 12 Ocak 1920'de İstanbul'da Meclis-i Mebusanın toplanmasını sağladılar. Fakat galip devletler kuvvetleri, 16 Mart 1920'de İstanbul'ı işgal ederek Meclis-i Mebusanı dağıttılar. Meclis-i Mebusanın düşman kuvvetleri tarafından dağıtılışı, Mustafa Kemal Paşa'nın görüşünün doğru olduğuna inananların sayısını artırdı; Ankara Hükûmetinin kurulmasını kolaylaştırdı.

Mustafa Kemal Paşa Ankara'da ilk Türkiye Büyük Millet Meclisini kurma hazırlıkları yaparken, Antep'te şehir içi savaşları başlamıştı. Karabıyıklı Baskını, Maraş ve Urfa savaşları Antep Türklerini cesaretlendirmişti. Şahin Bey’in vatan uğruna seve seve şehit olmayı kabul edişi, Antep bölgesi Türklerine vatan için ölmek zamanının geldiğini hatırlatmıştı. Mustafa Kemal Paşa'nın başında bulunduğu Kuvayı Milliyeyi temsilen gelen Kılınç Ali Bey büyük itibar görmüştü. Kılınç Ali Bey’in Anadolu'nun her yanından getirdiği bir avuç çete, Antep Türklerini heyecanlandırmıştı. Demek ki Antep Türkleri düşmana karşı giriştikleri savaşta yalnız değildiler. Demek ki Antep Türklerinin arkasında Ankara, Erzurum, Trabzon, Samsun, Sivas, Malatya gibi binlerce Türk şehri, kasabası ve köyü vardı. Demek ki Anadolu halkı, Osmanlı Devleti gibi düşünmüyordu. Maraş, Besni, Kilis, Nizip ve Halfeti’den akın akın Antep’e gelen çeteler de Antep şehir içi Türklerini coşturmuş; 1 Nisan 1920'de Antep şehri içinde de düşmana karşı silahlı hücum başlamıştı.

ANTEP’İN TÜRKLER TARAFINDAN BİRİNCİ MUHASARASI

Fransız kıtaları Antep şehrinin batı yönünde, Ermeni mahallelerinin bitişiğinde toplu hâlde ikamet etmekte idiler. Şehrin doğusunda bulunan mahallelere Türkler yerleşmişlerdi. Toplu hâlde bulunan şehir içi Türkleri, Heyet-i Merkeziye kumandasında savaş teşkilatlarını hazırlamışlardı. 1 Nisan 1920'de Türk çeteleri Fransız ve Ermeni mahallelerine saldırmışlar ve 16 Nisan 1920 tarihine kadar birçok piyade savaşı olmuştu. Fransızlar, Antep'teki Türk muhasarasını ortadan kaldırmak amacı ile iki koldan takviye kuvvetleri göndermişlerdi. Cerablus-Nizip yolu üzerinden Antep'e doğru ilerleyen Miralay Normand kıtaları ile Kilis kara yolundan Antep'e doğru gelen Miralay Debiver kumandasındaki Fransız kıtalarına karşı Türk çeteleri birçok hücum yapmışlardı. Fakat içlerinde topçu, süvari ve tank birliklerinin de bulunduğu Fransız kuvvetlerini, Türklerin sadece piyadeden meydana gelen kuvvetleri açık arazide durduramadı. Her iki Fransız kolu da 16 Nisan 1920 günü şehir etrafındaki tepeleri işgal etmiş ve şehri bombalamışlardı. Normand kıtaları 25 Nisan 1920'de şehrin doğusundaki Mağarabaşı mevkisinde, tanklarla birlikte Antep şehrine girmek için piyade hücumunda bulunmuşlarsa da çok şiddetli savunma karşısında geri çekilmek zorunda kalmışlardı. 28 Nisan 1920'de Urfa cihetindeki Fransız kıtalarına yardımcı olmak amacı ile Miralay Normand kuvvetleri Cerablus'a doğru Antep'ten ayrılmışlardı. 23 Nisan 1920'de Büyük Millet Meclisinin açıldığı haberi Antep'e yetiştiğinde halk arasında büyük memnuniyet doğmuştu. Rumkale ve Birecik'ten gelen Ankara Hükûmetine bağlı Nizamiye Alayı ile Türk çete birlikleri, Urfa cihetine çekilmekte olan Normand kıtalarına karşı saldırmışlardı.

TÜRKLER TARAFINDAN ANTEP’İN İKİNCİ MUHASARASI

Türk Nizamiye topçusunun 29 Nisan 1920 günü ilk defa olarak Fransız mevzilerini bombalaması Türk halkı arasında büyük bir sevinç doğurmuştu. Türk topçu ateşini takip eden 30 Nisan 1920'de şehir içi Türk kuvvetleri ikinci muhasaraya başlamışlardı. 30 Mayıs 1920 tarihine kadar süren muhasarada birçok piyade ve topçu çarpışması olmuştur. Antep şehrinin güneyinde Türk mahallelerine hâkim durumda bulunan Kurbanbaba tepelerini ele geçirmek için Türkler 30 Nisan ve 1 Mayıs'ta arka arkaya hücumlar yapmışlardı. 2 Mayıs 1920'de göğüs göğüse çok şiddetli savaşlar olmuş; Türkler, Mardin Murabıthanesini zapt etmişlerdi. Şehir dışı Türk topçusu ise şehir içi Türk kuvvetlerinin hücumu sırasında Fransız ve Ermeni mevzilerini bombardıman etmişti. Şehir içi Türk kuvvetleri; 3 ila 8 Mayıs 1920 tarihleri arasında Çınarlı'da, Ermeni mahallesinde ve Kolej bölgesinde yıldırıcı piyade hücumlarında bulunmuşlardı. 10 ve 11 Mayıs savaşlarında Kilis'ten gelmekte olan Fransız takviye kuvvetleri, Antep'e yetişmeden geri çekilmek zorunda kalmışlardır.

Fransızlar, ikinci defa olarak Miralay Debiver kumandasında çok kuvvetli piyade, süvari ve topçu birliklerini 21 Mayıs 1920'de Kilis'ten Antep'e hareket ettirmek zorunda kalmışlardı. 22 Mayıs 1920 günü Akbaba mevkisinde şiddetli savaşlar olmuş; Türk piyadesi açık arazide düşman topçu ve süvarisi karşısında tutunamamıştı. Debiver kıtaları 23 Mayıs 1920'de Antep'e gelmişlerdi. 24 Mayıs ila 29 Mayıs 1920 tarihleri arasında Fransız topçusu Antep şehrini şiddetle bombalamıştı. Antep'in kuzey tepelerine mevzilenen Türk topçusu da Fransız mevzilerine hücum etmişti. 24 Mayıs 1920 gününde şehir içi Türk kuvvetlerinin Samsaktepe’ye yaptıkları taarruzda Karayılan da şehit düşenler arasında idi.

1920 SENESİ MÜTAREKESİ

Fransız hükûmeti zaman kazanmak ve kıtalarını düzene sokmak için, yeni tanıdığı Ankara Hükûmeti ile bütün güney cephesi boyunca 20 günlük bir mütareke anlaşması imza etti. 30 Mayıs 1920'de başlayan mütareke Antep'te 29 Temmuz 1920 tarihine kadar sürmüştü. Mütarekeden istifade eden Türkler mahsullerini tarlalardan toplamış ve yeni bir savaşa hazırlanmışlardı. Antep'teki Ermenilerin çoğu Türklerle anlaşmak zorunda kalmıştı. Ermeniler görünüşte tarafsız kalmayı kabul etmişler, fakat savaşın sonuna kadar fırsatı müsait buldukça Fransızları desteklemekten de geri kalmamışlardı. Mütareke sırasında Ermeni mahallesi ve bazı önemli mevkileri Türkler işgal etmişlerdi. Fransızların elinde sadece Kolej, Zerdalılık ve Çitçi'nin Harabı mevkileri kalmıştı.

Ankara Hükûmeti, Anadolu'nun güneyinde Fransızlara karşı savaşan Türk çetelerini ordu şeklinde teşkilatlandırmak amacı ile 20.06.1920 tarihinde 2. Kolordu Kumandanlığına Selahattin Adil Paşa'yı tayin etmiş; Kolorduya bağlı Antep Mıntıka Kumandanlığına ise Miralay İrfan Bey tayin edilmişti. Gözünü budaktan sakınmayan İrfan Bey, Antep köylerinden topladığı gençlerle nizamiye birlikleri kurmuştu. Şehir dışı Türk kuvvetleri 17 Temmuz 1920'de Sacır vadisindeki Fransız kuvvetlerine saldırmaya başlamışlardı.

ANTEP'İN TÜRKLER TARAFINDAN ÜÇÜNCÜ MUHASARASI

29 Temmuz 1920'de şehir dışı Türk topçusunun şiddetli bombardımanı ve şehir içi Türk kuvvetlerinin piyade hücumu ile Antep'te savaş yeniden başlamıştı.

(Devam edecek)