Ravanda Köyü, güzel bir yolla Kilis ve Gaziantep şehirlerine bağlanmış bulunuyor. Güzel ve heybetli tarihî Ravanda Kalesi’ni içim sızlayarak seyrettim. Ravanda Köyü’nün sınırları içinde bulunan bu güzelim binalar kadere terk edilmiş; gün geçmiyor ki duvarlarının bir kısmı yıkılmasın. Kalenin içine çeşitli yerlerden merdivenlerle iniliyor; su sarnıçları, siyah taşla yapılmış bir çift Kara Kule, beyaz taşla yapılmış azim, korkunç büyüklükte bir ak kule göze çarpıyor. Minare boyunda ve tepesinde koca sandık büyüklüğünde taşlar bulunan kuleler gerçekten heybetli. Kıble tarafında mihraplı bir cami; cami kapısında birkaç yıl öncesine kadar Kur'an harfleriyle güzel bir kitabe vardı. Maalesef koca duvarlar delinmiş, parçalanmış, kitabe alınmış. Yaptırılmak mümkün olmuyorsa bari şimdiki kalan binalar üzerine eğilinse, bir bekçi konulsa, birazcık olsun kurtarılsa... Her tarafı kazılmış, heykel ve altın aranmış, hiç acınmamış.

Ravanda Köyü’nden kaleye gelen eski bir su yolu var. Bugün de köyün suyu bol. Kalenin üzerine su çıkarmak, turistik bir tesis kurmak dahi mümkündür. Eskiden olduğu gibi kalenin çevresini çam ormanları ile süslemek de kolaydır kanaatindeyim. Bugün Ravanda Kalesi tamamen kadere terk edilmiştir; çok yazık.