Kültürlü bir insan, cemiyeti ilmiyle idare eder, düzene sokar ve faydalı olur. Bir cemiyetteki fertlerin çoğu okumuş, tahsil ve terbiye cihetiyle zenginleşmiş, tekâmül etmiş ise o cemiyetin yaşama seviyeleri ve imkânları da fazlalaşır. Hâlbuki kültürsüz bir insan cemiyete daha az verimli olur.

Muasır cemiyette mükemmel tahsil görmüş fakat ruhî terbiye ve ahlakıyla hemahenk bir düzende olmayan kültürlü bazı kimseler, cemiyet için korkunç birer bela olmaktadırlar. Nefsî terbiye ve cemiyete karşı göstermeye mecbur olduğu ruhî terbiyeden uzak ve yalnız ilmî kültürle dolu insanların ne kadar tehlikeli olduklarını sık sık görmekteyiz. Okumuş cani, okumamış bir caniden çok daha tehlikeli ve korkunç olmaktadır.

Ahlak ve terbiye evvela aile ocaklarında inkişaf ve bilahare cemiyet içinde tekâmül etmektedir. İlk terbiyenin bütün bir hayat gidişi üzerindeki önemi açıkça anlaşılmış bulunmaktadır. Her ana ve babanın ne büyük mesuliyetler içinde bulunduklarını hiçbir zaman unutmamaları lazım geliyor. İlim tekâmülün malzemesi ise ahlak ve terbiyede de disiplin ve düzen onun ruhudur. Aile ve içtimaî terbiyeden uzak, yalnız okumuş olmak için ömür heder edenlere, gerek şahısları için ve gerekse cemiyet hesabına acımamak mümkün değildir.

Hülasa: Yalnız fikir kuvvetleriyle değil, aynı zamanda faziletli ve terbiyeli insanlar gerçekten cemiyete birer faydalı unsur olacaklardır. Yüksek karaktere sahip bulunmayan bir insan, ne büyük bir sanatçı ve ne de milletine yararlı bir rehber olabilir. Binaenaleyh kültür ve ahlak daima el ele ve aynı seviyede tekâmül ettikçe faydalı olacaktır.

Dr. Opr. Rauf YETKİN