Bugün üzerinde yaşadığımız yurdumuz, 4. Zaman'da (Pliyosen) gerçek şeklini almıştır. Bu bakımdan yurdumuzda geniş ölçüde Pliyosen tortularına rastlanmaktadır. Gerçi Torosların büyük bir kısmı; Saruhan, Menteşe, Istrancalar ve Doğu Anadolu dağları 2. Zaman (Mezozoik) ve 3. Zaman'da (Tersiyer) oluşmuşlarsa da gerçek olarak 4. Zaman kabul edilir.

İç Anadolu Bölgesi, Tersiyer'in sonlarına doğru sular üzerine çıktığından yer şekli bir antiklinal, bir senklinal şeklinde devam etmektedir. Bu bölgede yalnız Hasan Dağı ve Erciyas Dağları, Neojen'de faal birer yanardağ hâlindeydiler. Kısacası:

İç Anadolu Bölgesi; andezit ve dazit püskürmelerinden sonra peneplen hâline gelmiş bir arazi şeklidir. İç Anadolu’nun hemen güneydoğusuna düşen Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Gaziantep Platosu'nun kuzey tarafları hariç diğer kısımlar 1, 2 ve 3. zamanlarda sular altında bulunuyordu. Ancak Güneydoğu Anadolu Bölgesi Pliyosen'de bugünkü şeklini almıştır. Bu bakımdan bu bölge, genç birikinti tabakalarıyla örtülmüştür. Gaziantep Platosu, Kilis Platosu'ndan daha önce sular üstüne çıkmıştır. Seviye farkı bunu bize apaçık gösteriyor. Bu yükseklik faylarla ilgilidir. Arazi, areal hâlde yayılmış bazaltlardan oluşmuştur.

Kilis’teki arazi şekli ise genç birikinti maddeleri ile kaplanmıştır. Buradaki yükseklikler; batı, kuzeybatı ve kuzey tarafları, Toroslar yükselirken kısmen buraları karıştırmış, dolayısıyla yüksek bir plato şekline sokmuştur. Buradaki yükseklikler bin metreye yükselseler de nisbi yükseklikleri 250-600 m arasındadır. Bu yüksek plato, büyük bir ihtimalle Doğu Toroslar’ın başlangıcı sayılan Amanosların bir devamı hâlindedir. Kilis’in güneybatısına düşen ve yerli halk tarafından “Pırasa Dağı” adı verilen Kurt Dağı, yapı bakımından Amanoslara benzemektedir.

Özellikle Kilis’in güney kısmı, Arabistan blokunun kuzey yönüne doğru uzanmaktadır. Bu kesimde nisbi yükseklikleri 10-20 metreyi aşmayan tepecikler görülür. Kilis’in 12 km batısında bulunan ve muhtemelen tektonik bir hat boyunda uzanan Afrin Çayı, deniz miyosenleri ile örtülü bir araziden geçmektedir.

Kilis kenti; Resulosman Dağı adı verilen ve yapısı çeşitlilik gösteren bu dağın güney eteklerinde kurulmuştur. Kent; biri dağ eteği, diğeri daha alçak bir yüzey arz eden ova üzerinde bulunur. Toprak, yeraltı suları ile beslenmektedir.

(Kent)