Toplum kalkınmasının başarılmasında ve bir ulusun egemenliğinin korunmasında ilköğretim davası başta gelen unsurlardan biridir. Milletimizin yaşayıp ilerleyebilmesi ve varlığını devam ettirmesi, her şeyden önce ilköğretim davamızın halli ile mümkün olabilecektir.

Uygarlık dünyasında diğer uluslarla olan aramızdaki mesafeyi kapatmak, daha iyi bir yaşayışa kavuşmak, varlığımızı koruyabilmek, yurttaşlarımızın temel eğitim ve öğretim alanında hızla yetiştirilmesi kaçınılmaz, ihmal edilmez bir zorunluluk haline gelmiştir. Türk Ulusu’nun sahip bulunduğu millî, ahlâkî, insanî değerlerini geliştirmek; onu Batı uygarlığının yapıcı, yaratıcı, seçkin bir ortağı haline getirmek ancak yurdumuzda bütün vatandaşları modern anlamlı bir ilköğretime tabi tutmakla kabil olabilir.

Gaziantep, kültüre çok önem veren illerimizden birisidir. Bizde ilköğrenimin bütün çocuklara verilmesi bakımından ilk adım, İstanbul’a mahsus olmak üzere 1826 yılında II. Mahmut devrinde atılmıştır. 1848 tarihinde İstanbul’da ilköğretmen okulu (Darülmuallimin) açılmıştır. 1869 yılında ise ilköğretim mecburiyeti bütün yurda teşmil edilmiştir; fakat iyi organize edilemediğinden başarıya ulaşamamıştır. 1913 tarihli "Tedrisat-ı İptidaiye Kanun-u Muvakkati" ile ilköğrenim mecburî ve parasız olarak bütün yurda girmiştir. Gaziantep bunu kendi başına başarmış bir şehirdir. Arap kültürünü yurda sokmamak için uzun mücadelelerde bulunmuştur. Bir sınır şehri olmasına rağmen Türkçeden gayri bir lisan kullanılmamaktadır. Kültüre bu kadar iştiyaklı, kültür için didinen bir ilimiz olmasına rağmen, esefle okuma-yazma oranı bugün için %26,5 olduğu görülmektedir. Gaziantep şehri içinde bunun pek yüksek olduğunu kabul edemeyeceğiz. Halkı çok uyanık, okula devam etmemiş olanlar dahi görgü ve kültür bakımından geri sayılmaz. Bunları bir de öğrenimden geçirmek mümkün olsaydı durumları muhakkak ki çok daha iyi olacaktı. Bunun nedenini bir sanayi şehri olmasında aramak gerekir. Gaziantepliler çok küçük yaşta çalışma hayatına atılıyorlar. Kazanmaya mecbur olmaları çocukları okuldan yoksun bırakmaktadır. Bu durumlar göz önüne alınarak bu bölgeye has öğrenim sistemi tatbik etmek gerekir. Gece okullarına devam edenlerin yüzde sekseni okul çağındaki çocuklardır.

Gaziantep 1962-1963 ilköğrenim durumunu rakamlarla göstermek için yan sayfadaki çizelgeyi veriyorum. Çizelgenin bize daha iyi bir fikir vereceği kanısındayım.

Gaziantep ili ilköğretim durumunu diğer illerimizle karşılaştırırsak, ilimizin birçok illere nispetle geri durumda olduğunu görürüz. Fakat son yıllarda geri durum süratle düzelmeye başlamıştır. Bilhassa Sayın Valimiz Salih Tanyeri’nin, Millî Eğitim Müdürümüz Aziz Gözaçan'ın ve arkadaşlarının devamlı çalışmaları ile 1963 bütçe yılında ilimizde 6.852.000 TL harcanarak tamamı 159 derslikli ilkokullar yapılmaktadır. Bu ilkokullardan dördü Gaziantep şehrinin Yeşilova, Tabakhane, Türktepe ve Öğretmenler Evleri semtlerinde inşa edilmektedir.