Gaziantep Valisi Hayrettin Ersöz; müstahsilin kooperatifleşmesine, ihracat dâhil her şeyin bir elden, kooperatifler tarafından yapılmasına şiddetle taraftar olduğunu söylemiştir.

Gaziantep’te, Silifke’den Siirt’e kadar 11 ilin bağlı olduğu “GÜNEYDOĞU Fıstık-Üzüm-Zeytin-Kırmızıbiber-Bakliyat TARIM SATIŞ KOOPERATİFLERİ BİRLİKLERİ” adlı dev teşkilatın kurulmasının çok önemli bir hadise olduğunu belirterek görüşünü şu misalle perçinledi:

“— Gaziantep’e vali olunca öğrendim ki yıllardan beri Lübnanlı açıkgöz tüccarlar bakliyat ve bilhassa kırmızıbiberimizi almakta, Avrupa normlarına göre Lübnan’da ambalajlandıktan sonra çok yüksek kârlarla RE-EXPORT etmekteymişler! Bilhassa Suudi Arabistan, Danimarka, Almanya, İngiltere ve İsveç bu mallarımızı ithal etmekte… Bundan böyle bu pazarlara Avrupa normlarına uygun ambalajlarla ‘Türk Malı’ adı altında G. K. Birlikleri tarafından direkt ihracat yapılması mümkün olacak ve bundan çok büyük döviz farkı sağlanabilecektir.”

1- Güneydoğu FISTIK Tarım Satış Kooperatifleri Birliği (18 kooperatiften ibarettir. 4509 fıstık müstahsili kurmuştur.) 2- Güneydoğu ÜZÜM Tarım Satış Kooperatifleri Birliği (17 kooperatiften ibarettir. 1300 üzüm müstahsili kurmuştur.) 3- Güneydoğu ZEYTİN Tarım Satış Kooperatifleri Birliği (10 kooperatiften ibarettir. 870 zeytin müstahsili kurmuştur.) 4- Güneydoğu KIRMIZIBİBER Tarım Satış Kooperatifleri Birliği (3 kooperatiften ibarettir. 490 kırmızıbiber müstahsili kurmuştur.) 5- Güneydoğu BAKLİYAT Tarım Satış Kooperatifleri Birliği (15 kooperatiften ibarettir. 2300 bakliyat müstahsili tarafından kurulmuştur.)

Yukarıda belirttiğimiz GÜNEYDOĞU’nun beş büyük birliğinin 27 Eylül 1967 yılında birleşmesiyle “G.K.B.” ortaya çıkmıştır. Bir yıl içinde 9640 müstahsilin 55 kooperatif kanalıyla ortak olduğu DEV bir teşkilat haline gelen “GÜNEYDOĞU Fıstık-Üzüm-Zeytin-Kırmızıbiber-Bakliyat TARIM SATIŞ KOOPERATİFLERİ BİRLİKLERİ”nin ortaklarının mali kudreti ise şimdilik 6.000.000.000 (6 milyar) liranın üstündedir.

Birliğe geçen yıl Ticaret Bakanlığı aracılığı ile Ziraat Bankasından 110 milyon lira kredi alındığını belirten Genel Müdür Muavini Sıtkı Kepkep, bu yıl kredinin 40 milyon fazlasıyla 150 milyon liraya çıkarıldığını söylemiştir.

Meğer Fıstık Kooperatifinin Urfa havalisindeki en büyük müstahsillerinden biri de Reşit Rastgeldi’ymiş. 1945 yıllarında Urfa Belediye Reisliği yaparken tanıdığım Rastgeldi’yi meşhur Aynzeliha’daki Hazreti İbrahim’in doğduğu mağara önünde buldum:

“— Geçen yıl fıstık fevkalade boldu. Bu yıl ise Urfa ve Antep civarında bir gram bile fıstık yok. Ağaçlardaki gözlere göre gelecek yıl tabii bir afet olmazsa çok bol olacak. Zaten fıstık bir yıl verir, bir yıl vermez. G. K. Birliği geçen yıl bütün fıstıklarımızı, rekolte çok olmasına rağmen almıştır. Herhalde bu yıl mercimek müstahsillerinin malını da değerlendirecektir. G.K.B. yöneticileri cidden samimi ve bilgili çalışıyorlar. Kendilerini bütün gücümüzle destekliyoruz. 11 ildeki 40 bin müstahsilin de teşkilatlandırılıp G.K. Birliklerine iltihakları yolundaki çalışmaların süratle ilerlediğini duyup müşahede ediyoruz. Böylece kısa zaman sonra 50.000 üyelik, takriben 60.000.000.000 (60 milyar) lira imkânlı bir teşkilatın müstahsil ortağı olmak gibi cidden haz, gurur ve emniyet verici bir sisteme inşallah yöneticiler bizi kavuşturacaklar. Buna inanıyorum; zira Amerika ve Avrupa’daki benzer teşekkülleri gezdim. Birliğin çalışmalarının yabancılardan bir farkı yok.” diyerek Reşit Bey, idarecisi seçilmediği halde Birlikçilerin çalışmalarını uzun uzun işte böyle övdü.

G.K. Birliğinin Ticaret Müdürü Cevdet Abdan, Gaziantep lehçesiyle çalışmalarını şöylece özetledi:

“Halen fıstıklarımız iptidai usullerle işlem görmektedir. 8 ay içinde yapacağımız 7.000.000 liralık yatırım ile fıstığın en sıhhi şekilde, suda ıslatılmadan kavlatılması (yani kırmızı kabuğundan ayrılması) ve kavrulup tuzlanması, otomatik olarak ambalajlanması temin edilecektir. Modern mekanik teknoloji denilen sistemle fıstıklarımız daha lezzetli, sıhhi ve beynelmilel normlara uygun olacaktır. Böylece rakiplerimiz İran ve Afganistan’dan önce Amerika’da olduğu gibi Avrupa’da da piyasaya çok iyi fiyat ve şartlarla gireceğiz. En büyük yatırımımızı ise 52.000.000 lira olarak üzüm mevzuunda yapmaktayız. Böylece zaman zaman üzümüne 20 kuruşa kadar bile müşteri bulamayan müstahsilimizin malının tamamını KONSANTRE ÜZÜM SUYU hâlinde değerlendirip satışa çıkarabileceğiz. Halen bakliyatlarımız tam standart hâle getirilip ambalajlanmakta ve dâhilî piyasamızda itimatla kullanılmaktadır.”

Son olarak bu dev teşkilatın Genel Müdürü ile görüşelim dedik. Feridun Demsoy; gerek müstahsil ortaklardan gerekse mesai arkadaşlarından çok memnun. Fıstık mevzuuna gelince:

“— Bu yıl fıstık rekoltemiz sıfıra yakın. Başrakibimiz İran’da da durum böyle. Bizim 3 bin ton stokumuz vardı. Geçen yıl 1.200 tonunu iyi şartlarla Amerika’ya ihraç ettik ve her gün de etmekteyiz. Bu durum bir bakıma bizim için iyi bir fırsattır. Elimizdeki 2 bin tona yakın fıstık stoklarımızla Amerika piyasasındaki hâkimiyetimizi bu yıl bir kat daha kuvvetlendirerek devam ettirebileceğiz.” diyerek sözlerini şöyle bağladı:

“— G.K.B.’nin isim babası Sayın Demirel’dir. Bütün ciddiyetimizle çalışıyor ve çığ gibi büyüyoruz. 10 bine yakın müstahsil ortağımızdan çok memnunuz. Herkes bizi destekliyor. Çalışmalarımızın süratle iyiye gitmesinde Ticaret Bakanlığı Teşkilatlandırma Genel Müdürü Mehmet Aydın’ın rolü çok büyüktür. Kendisi bakanlıklar ve meclisler kademesinde bizler gibi birlikler için cansiperane çalışmaktadır. Bizce ‘isimsiz kahramandır’ o...”

(Milliyet gazetesinden kısaltılarak alınmıştır.)