1955 Genel nüfus sayımına göre Gaziantep ili muvakkat neticeleri şöyledir:

1950 yılında yapılan genel nüfus sayımında ise neticeler şöyle idi:

Gaziantep vilayetinde 1950 ile 1955 sayımları arasında yıllık binde artış veya eksiliş miktarı şöyledir:

Genel nüfus sayımlarından çıkan neticeleri kısaca gözden geçirelim:

1. 1950 ve 1955 yılları arasında vilayet köylerinin nüfusunda artış, yılda ancak binde sekizi bulmaktadır. Merkez ve Kilis köylerinde nüfus artmış değil, bilakis azalmıştır. Yalnız İslâhiye köylerindeki nüfus artışı Türkiye ortalama nispetinin üstündedir. Köylerimizde görülen bu düşüklüğün şehirlere göç etme neticesinde meydana geldiğini hepimiz biliyoruz.

2. İlçe merkezlerinde ise nüfus; doğumdan ziyade bilhassa köy nüfusunun ilçe merkezlerine yerleşmesi ile hızla artmıştır. En hızlı gelişen şehir ve kasabaların sırasıyla İslâhiye, Gaziantep ve Nizip olduğu anlaşılıyor. Kilis ile Oğuzeli kasabalarının nüfus artışı normaldir.

3. Gaziantep vilayeti nüfusunun 1950 sayımına göre yüzde 39’u, 1955 sayımına göre ise yüzde 42’si ilçe merkezlerinde oturuyor. Bu nispet, birçok Türkiye vilayetine göre çok yüksektir.

4. 1955 nüfus sayımı neticelerine göre: Gaziantep şehri Türkiye’nin 7’nci kalabalık şehri; Kilis ise Türkiye’nin 33’üncü kalabalık şehridir.

5. Gaziantep şehrinin nüfusunun Birinci Cihan Harbi sıralarında 80.000’in üstünde olduğu tahmin ediliyordu. Kurtuluş Savaşı neticesinde Gaziantep bölgesi Ermenilerden temizlenmiş, Ermenilerin çoğu Suriye’ye göç etmişlerdi.

6. Cumhuriyet devrinde yapılan genel nüfus sayımlarına göre Gaziantep şehrinin nüfus artışı şöyledir:

1950 ila 1955 yılları arasındaki artış nispetinin 1956, 1957, 1958 ve 1959 yıllarında da devam ettiğini farz edersek Nisan 1959 ayının başında Gaziantep şehri nüfusunun 120.458 kişiye ulaştığını hesap edebiliriz. Şehrin bugünkü gelişmesine bakarak, Gaziantep şehrinin bugünkü nüfusunun en az 120.000 olduğunu tahmin edebiliriz.

7. Gaziantep şehir nüfusunun ezici çoğunluğunun ana dili Türkçedir. 1935 nüfus sayımına göre şehrin 50.965 nüfusunun 50.660 kadarı Müslüman olup ana dil bakımından 49.509’u Türkçe konuşmakta; ana dili Kürtçe ve Arapça olanların sayısı 1.000’i pek az geçmektedir.

Bu nispetlerin şehrin hızlı nüfus artışı neticesinde değiştiğini tahmin etmiyorum. Şehre göç edenlerin çoğunluğu şehrin çevresindeki köylere mensupturlar. Bu köy halkı da Türk olduğuna göre nispetlerde değişiklik olmamıştır. Hülasa, Gaziantep vilayeti halkının ezici çoğunluğunun ana dili Türkçedir.

Asırlardan beri Türk harsının ve Türk dilinin en önemli güney kalesi Gaziantep olmuştur. Tanınmış bir devlet adamımızın dediği gibi Gaziantep, Türk devletinin direklerinden biridir.

Erdem YETKİN