Aşırı solcuların yeni gelişen özel sektör aleyhine giriştikleri, yurt gerçeklerine aykırı yersiz hücumları son aylarda artmış bulunuyor. Türlü imkânsızlıklara rağmen yurt kalkınmasında büyük çaba gösteren Gaziantepli sanatkârlardan birkaç yüz örnek vermeyi faydalı bulduğumuzdan bu seri yazıyı yayımlamaya karar verdik. (G. Kültür)
MEHMET KÜÇÜKPARMAK Oto elektrik mevzusunda ilk defa Mehmet Küçükparmak’la karşılaştık. Küçükparmak, 1934’te Kale altında Abdüssamed Ölçerler Dokuma Fabrikası'na çırak olarak girip 1938’de makinist oluyor. 1942’de vatani hizmete giderek tekniğini ilerletiyor; makine, motor ve elektrikçilik imtihanlarına giriyor ve kazanıyor. Kıtada kendisine maaş bağlanıyor ve iki yıl atölye şefliği yapıyor. Bu arada tornacılığı da öğrenmiş oluyor.
1945’te askerliğini müteakip Gaziantep’e dönen Küçükparmak, tekrar fabrikaya giriyor ve bu meyanda piyasaya da kolektör ve motor sargıları yapmaya başlıyor. Bu, elektrik mevzusunun ilk adamı oluyor. Bu arada da birçok köye elektrojen grubu koyup tesisatlarını yapıyor. Ayrıca şehrimiz elektrik fabrikasının yüksek tansiyon bobinlerinin tamiri ile yenilerinin sarılması da yaptığı işler meyanında...
TRANSFORMATÖR KAYNAK MAKİNESİ YAPIMI Bu defa fabrikada iki yıl çalıştıktan sonra serbest hayata atılarak torna ve bobinaj atölyesi açıyor. Memleketimizde ilk defa olarak 1948 ile 1955 yılları arasında transformatör kaynak makineleri imalatı yaparak birçok vilayete satıyor. Hâlen atölyede elektrik mevzusunda; elektrik motor sargıları, kolektör, her nevi vantilatör tamirleri, transformatör, dinamo işleri ile memleketimizde sadece burada manyeto tamir ve mıknatıslarının doldurulması yapılıyor.
Tornacılık mevzusunda ise Gaziantep ve civarı vilayetler ile (Van'dan Adana'ya kadar) kazalarda bulunan dokuma, elektrik işletmeleri, un fabrikaları ile ziraat makineleri parçaları; oto ve ağır kamyonların bulunmayan veya bulunup da pahalı olan parçalarını yapıyorlar.
ALİ KÜÇÜKPARMAK Kardeşi Ali Küçükparmak da 1946’dan beri ağabeyinin yanında çalışarak gerek elektrik ve gerekse torna mevzusunda kendisine en büyük yardımcı olmaktadır. Birecik Köprüsü'nün inşaatında bütün elektrik ve torna işlerini kendileri yaptıkları gibi birçok yabancı şirketin montaj işlerinde de yardımcı olmuşlar. Hâlen atölyede muhtelif torna, planya, tam takım freze, testere, kaynak makinesi, supap, yuva üst kapak taşlama, ana yatak aparatı makineleri ile elektrik kontrol tablosu ve elektrik ölçü aletleri bulunmaktadır.
Fotoğraf: Gaziantep’te yapılan demir borulu karyola çeşitlerinden iki örnek.
BEDRETTİN BÜDEYRİ Elektrik mevzusunda Mehmet Küçükparmak’tan sonra Bedrettin Büdeyri ile karşılaşıyoruz. Büdeyri, okul bilgisine dayanarak elektrik ve motora hevesinden dolayı 1946’da iptidai bir şekilde çalışmaya başlamış ve yedek subaylığını bitirdikten sonra 1951’de Belediye Garajı'nda atölye açmış. Hâlen bilumum vasıtaların elektrik donatım ve tamiri ile akümülatör tamiri yapıyor. İleride de müşteri hizmetinde servis şeklinde çalışmayı düşünüyor. Mesleğin tekâmülü için çok okuyup nazari bilgiyi artırmanın elzem olduğunu ifade ediyor. Ancak bazı elektrik kanunlarını bildikleri hâlde pratikte kullanamamaktan müşteki. Ayrıca EAS akülerinin mıntıka mümessili olan Büdeyri, bunların tamirini de burada yapıyor.
FATİH VE KEMAL NAZLI KARDEŞLER Yine şehrimizde en eski oto elektrikçileri olarak Fatih Nazlı kardeşleri görüyoruz. Fatih Nazlı, evvelce şoförlük yaparken araba üzerindeki tecrübesine istinaden; gerek mesleği tam manası ile yapan olmadığı ve gerekse ihtiyaç hissedildiği için bu mesleğe atılarak 1943’te atölye açmış. Kardeşi Kemal de kunduracılık mesleğinden ayrılarak ağabeyine iltihak etmiş; ancak 1954’te ayrılarak müstakil çalışmaya başlamış.
Fatih Nazlı, 1953 yılında İstanbul’da Yakup Pesen yanında iki ay kalarak akü plakası yapmasını öğrenmiş. Böylece şehrimizde ilk defa olarak akümülatör imaline başlamış. 1960’ta da görgü için Almanya’ya gitmiş. Hâlen bilumum oto bobin sarma işleri, dinamo, akü tamirleri ve oto elektrik tesisatları yapıyor. Bu işlerle alakalı olarak kendi torna tezgahından faydalanmak suretiyle iş sahiplerine daha ziyade kolaylık temin etmiş oluyor.
(Devam edecek)
Röportaj: Behçet BENİAN Foto: İ. KÜÇÜKDAĞ
