Gaziantep’in halledilmesi gereken en mühim davalarından birisi, hiç şüphe yoktur ki su işidir. Bu hayati konunun:
1 – Gaziantep şehri, 2 – Kazalar, 3 – Köyler için olmak üzere üç ayrı kısımda incelenmesi icap eder.
Gaziantep şehircilik ve belediyecilik programlarını tahlil ederken 1960 yılında 1.802.000 ton su kullanılmış olduğunu, şehir dâhilinde ancak yüzde 35 meskende su bulunduğunu ve beher nüfusa günde yalnız 40 litre su isabet ettiğini tespit etmiştim. Halen şehir nüfusunun 125.000 olduğu ve nüfusun 1980 yılında 245 bine baliğ olacağı tespit olunduğuna göre su ihtiyacımızın vüsati kolayca anlaşılacaktır. Klasik şehircilik kaidelerine göre şehirlerde beher nüfusa 125 litre su hesap edilir. Bu durumda yalnız şehir sakinleri için bir yılda 5.625.000 ton suya ihtiyaç vardır. Halen şehre takriben 3.500.000 ton su verildiğini ve bu miktarın 1.800.000 tonu saatlerden geçtiğine göre şehir su ihtiyacının şiddeti taayyün eder. Ayrıca şehirde mevcut küçük ve büyükbaş hayvanların, park ve bahçelerin sulanması için de 2.400.000 tona ihtiyaç olduğu ve böylece şehrin derhâl 8.000.000 tonluk bir suya ihtiyacı bulunduğunu ehemmiyetle ifade edebiliriz. 20 yıl sonra, 1980 senelerinde şehrin nüfusu 250.000'e baliğ olacağı ve bu nüfus için de 16.000.000 ton suya ihtiyaç olacağı derhâl kaydedilebilir. Su ihtiyacımız bakımından en az 20 yıllık bir istikbali hedef tutmak lüzumuna inanmaktayız. Aksi takdirde muvakkat ve arızî tedbirlerle su davasının halli cihetine gidilmesinin memlekete büyük zararlar tevlit edeceğini ehemmiyetle kaydetmek isteriz. Her konuda olduğu gibi bu ciddi davada palyatif tedbirlerin büyük mahzurlar doğuracağı ve yapılan yatırımların heder olacağı artık herkesçe bilinmektedir. Bu cihetle Gaziantep şehrinin su davasını ele alırken ilk merhalede bütün teklif ve tedbirlerin ilim süzgecinden geçirilmesi lüzumuna kanaat getirdik.
Gaziantep şehri için ol
duğu kada r Kilis, Nizip, İslahiye, Oğuzeli, Araban ve Yavuzeli kazaları için de su konusu büyük bir dava olarak karşımıza çıkmaktadır. Bilhassa Kilis, Nizip, İslahiye’nin daha geniş mikyastaki ihtiyaçlarını karşılamak için içme ve su lama su durumlarının tayin ve tespiti şarttır. Bu hususlarda da ilgili merciler kongremize mufassal i zahat vereceklerdir. Müzakerat sırasında ve ilk etütlere geçildiğinde bu konularda birçok teklif ve kanaatimiz ayrı ayrı arz edilecektir. Gaziantep’in köy içme suları konusu da üzerinde hassasiyetle durulacak önemi haizdir. Gaziantep vilayeti dâhilinde halen 575 köy ile bu köylere bağlı 190 oba mevcuttur. 1960 sayımına göre bu köy ve obalarda 239.539 nüfus sakindir. Hemen şunu da kaydedelim ki 1960 yılı sayımında Gaziantep şehrinde nüfus artışı azamide dolaşırken köylerde durum aynı olmamıştır. 1955-1960 fasılasında şehir nüfusu yüzde 52,6 artış kaydederken merkeze bağlı köylerde yüzde 1 bir eksilme vukua gelmiştir. Böylece merkez köylerde vukua gelen yüzde 30’luk tabii artışın Gaziantep şehrine sirayet ettiği kolayca görülür. Gaziantep şehri yüzde 27,5’lik tabii artışına ilave olarak yüzde 11 merkez köylerden ve yüzde 14,1 vilayet köylerinden
ve civarından temin edilmiştir. Elbette ki bu göçler muhtelif faktörlerin tesiri altındadır. Faktördeki merkezdeki sanayileşmenin cezbetme kudreti yanında köylerdeki kötü şeraiti zikredebiliriz. O hâlde şehir nüfusunun normal artışlarını da bir nizama bağlamak için köylerdeki hayat şartlarını ıslah etmek zarureti vardır. Bu da ziraî alanda olduğu kadar içme suyu, yol ve okul istikametlerinde de derpiş olunmalıdır.
Kanaatimizce bunların başında köy içme su davası gelmektedir. Son 12
Bu rakamların cazibesine kapılmamanızı rica ederim. 1961 yılı çalışmamız da dâhil bütün bu çalışmaların tamamen palyatif bir karakter taşıdığını üzülerek kaydetmek isterim. Bu yılki programa göre geçen seneden yarım kalmış 8 köyün içme su inşaatı tamamlanmış ve yeniden 4 köyün suyu bitirilmiş ve programa ilaveten de 6 köyün içme su konusu ele alınmıştır. Bütün bu rakamlar gözden geçirilirse 575 köyden 407'sine ve 190 obadan 83'üne su getirildiği görülür.
Ancak köylerimizde yaptığımız ilk incelemede halen 128 köy ve 107 obanın tamamen susuz olduğunu; ele alınan köylerden de bu yılki kuraklık dolayısıyla 150'sinde ve obalardan da 3
İşte şu kısa izahatım bile Gaziantep su konusunun vüsat ve ciddiyeti hakkında heyetinize katî bir fikir vermiştir sanırım.
Gaziantep su konusuna eğilecek idareci ve meslektaşlarımın artık bu palyatif tedbirlerden sakınacaklarını ve ilmî esaslara, ciddi ve katî etütlerle bu hayati davanın halli cihetine gideceklerini tam bir inançla ifade etmek isterim.
(Gaziyurt) Sadettin Tuğrul CEMALİGİL Gaziantep Bayındırlık Müdürü
