Antep halkından ve yeniçeri zümresinden Hacı Mahmut oğlu, Arap Hacı oğlu Mehmet Ağa ve arkadaşları (ayrıca 12 kişinin adları yazılıdır); kendi nefislerine asaleten ve şehirdeki öbür yeniçerilere vekâleten söze başlayıp:

Yıllardan beri şehir ve çevresinde ayaklanan, çeşitli uygunsuz hareketler yapan yeniçeriler ve başkaları üzerine; padişah emri ile Halep, Kilis ve Azez Valisi Abdi Paşa ile Adana Valisi Ali Paşa şehre gelerek yine ayaklanan asileri dağıtmış; ileri gelenlerinden yakalanan 75 kişiyi bu iş için görevlendirilen serturnay Kasım Ağa idam ettirmiştir. İki kişi de sürülmüştür. Firar edenlerin bulundukları yerde yakalanıp idam edilmeleri; toplantı yerleri olan kahvelerinin ve başka yerlerin, şehir etrafındaki metrislerinin yıkılması ve asayişin sağlanabilmesi için şehir ile Burç ve Tılbaşar nahiyeleri halkından söz alınmıştır.

Kendimiz ve müvekkilimiz yeniçeriler adına; kendi işlerimizle meşgul olup kanuna ve padişah rızasına uygun hareket edeceğimize, çıkan emirlerin yerine getirilmesine çalışacağımıza, tersine hareketlerden çekineceğimize, kaçanların yakalanmalarına ve zabıtaya teslimine yardımcı olacağımıza, bu gibilere sahip çıkmayıp saklamayacağımıza, topluca hâkim ve zabıtanın konaklarına ve mahkemeye yürümeyeceğimize, kanuna aykırı olarak sefere gitmeyene ve sofalı olmayanlara "yoldaşımızdır" diye sahip çıkmayacağımıza, bir kimsenin cebren malını almayacağımıza, gece veya gündüz silahlı olarak gezmeyeceğimize, yıkılan kahvehaneleri ve menzilleri yeniden yaptırmayacağımıza, gelen vezirlere karşı gelmeyeceğimize, din ve imana küfür ile ahaliye eziyet etmeyeceğimize, fitne ve fesatla ortalığı karıştırmayacağımıza, kendi hâlimizle, işimiz gücümüzle uğraşacağımıza; tersine davranış hâlinde devlet hazinesine 25.000 kuruş ödeyeceğimize söz veririz. Bu sözümüz başmuhasebeye kayıt olsun, dediler. İstek üzere işlem yapıldı.

Cilt: 130 / Sahife: 230 / Tarih: 17 Muharrem 1194 (25 Ocak 1780)

Devletli Vezir-i Mükerrem Abdi Paşa ve Devletli Vezir-i Muhterem Ali Paşa hazretlerinin marifet-i aliyyeleriyle nizam-ı vilayet babında vaki olan hüccet-i şer’iyyedir.

Antep ahalisinden ulema, ayan, eşraf, müftü ve halk (52 mahalleden adları yazılı birçok kimseler) söze başlayıp dediler ki:

Yıllardan beri şehrimiz ve nahiyelerinde şeriat ve kanun yolundan sapan, adam öldüren, yağmacılık eden ve halkı zarara sokan yeniçerilerin ve başka haydutların zulmünden ahalinin feryadı göklere çıkıp bunların cezalandırılmaları, temizlenmeleri, şehir ve nahiyelerin bir düzene sokulması İslam Padişahı’na arz edildiğinden; çevremizde olan bu haydutların temizlenmesi ve bundan sonra baş kaldırmamaları için önleyici tedbirler alınması hususunda emir çıkmıştı. Bu emir üzerine Halep, Kilis ve Azez Valisi Vezir Abdi Paşa memur edilerek şehrimize gelmişler; yerinde alınan tedbirlerle eşkıyalar dağıtılmış, bunlardan 75 kişi mahkeme kararıyla Serturnay Kasım Ağa marifetiyle idam edilmek suretiyle cezalandırılmışlardır. Kaçanların bundan sonra şehre ayak basmamaları, yakalandıklarında cezalandırılmaları için gerekli tedbirler alınmıştır. Bu cümleden olarak bunların toplandıkları kahvehaneler yıkılmış; isyanlarından ötürü gelen paşalarla savaşmak için şehir çevresine yaptıkları metrisler, menfezler ve başka savunma yerleri tahrip olunmuştur. Tanrı’ya şükür padişah sayesinde şehir eşkıya pisliğinden temizlenmiştir.

Cemil Cahit GÜZELBEY (Devam edecek)