(Sayfa 168’den devam)

Tepebaşı, Bey, Eyüpoğlu gibi mahallelerde ise evler kullanışlı olmakla beraber sokakların çoğu çok dardır. Bir taksinin geçemeyeceği kadar dar veya dik yollar vardır. Tepebaşı-Kayacık semti halkının çoğunluğu orta veya zengin sınıf, memur ailelerinden meydana gelmiştir. Bu semtte Gaziantepli yerliler çoktur. Semtte iş yerleri az olup, hastanelerin çoğu bu semttedir. Semt, birçok sokaklarda evlerden meydana gelmiştir, kesif ikamet sahasıdır.

B) TÜRKTPE SEMTİ: Gaziantep’in kuzeydoğusunda, Türktepe denilen bir tepenin üstünde ve çevresinde kurulmuştur. Türktepe semtinde 7 mahalle bulunmaktadır:

Türktepe

Kanalıcı

Yazıcık

Bekirbey

Boyacı

Şekeroğlu

Tışlaki

Genellikle Gaziantep orta sınıf yerli halkının toplu hâlde yaşadığı iskân mahalleleridir. Eski Gaziantep âdetlerine sık sık rastlanır. Binalar genellikle taştan olup 1-2 katlıdır. Dik dar yolları, çıkmazları çoktur. Tüfekçi Yusuf Caddesi, Uzun Çarşı gibi geniş yollar henüz yeni açılmıştır. Türktepe semti genellikle iskân bölgesidir; iş yerleri dağınık, toplu hâlde değildir.

1967 yılında Türktepe semtinde umum Gaziantep nüfusunun yüzde 11,95’i yani 21.100 Gaziantepli ikamet etmektedir.

C) ŞEHREKÜSTÜ SEMTİ: Gaziantep’in güneydoğusunda düzlük bir arazide kurulmuştur. Şehreküstü'nde on mahalle vardır:

Şahinbey

Kozluca

Suyabatmaz

Kepenek

Kocaoğlan

Daracık

Ulucanlar

Kılınçoğlu

Delbes

Gündoğdu

1967 yılında Şehreküstü semtinde 20.400 kişi ikamet ettiği, şehrin genel nüfusunun yüzde 11,56’sının Şehreküstü'nde yaşadığı hesap edilmiştir. Halkın ezici çoğunluğu yerli halk olup, orta sınıfa mensuptur. Eski Gaziantep âdetleri ve şivesi aynen yaşamaktadır. Evler taştan olup genellikle bir veya iki katlıdır. Şahinbey, Suyabatmaz mahalleleri ile Şehitler Caddesi'nde yüzlerce iş yeri, çarşı pazar sıralanmıştır. Semtin büyük kısmı 1-2 katlı evlerle kaplıdır. Semtin doğu ve güneyinde yeni mahallelerin kurulması, semti merkezî duruma getirmektedir.

Ç) TABAKHANE SEMTİ: Eski Gaziantep’in kuzeyinde Alleben Deresi boyunca kurulmuştur. Tabakhane semti, şehrin batısında İstasyon Caddesi üzerindeki Alleben Köprüsü'ne, şehrin doğusunda Yazıcık Mahallesi'ne kadar uzanır. Büyük sanayi bölgesi, Gaziantep Fuarı, Gaziantep Kalesi, tabakhaneler bu semttedir. İstasyon Caddesi yazlık eğlence, büyük bir kısmı taştan yapılmış 1 veya 2 katlı evlerle kaplıdır. Halkın ezici çoğunluğu Gaziantep’in yerli halkındandır. Yerli halk orta sınıfa mensuptur.

Tabakhane semtinde 5 mahalle bulunmaktadır:

Seferpaşa

Yaprak

Çakmak

Bostancı

Cabi

1967 yılında Tabakhane bölümünde 14.600 hemşehrimiz, yani şehrin umum nüfusunun yüzde 8,27'si yaşamaktadır. Tabakhane'nin kuzeyinde İstasyon'un ve Karşıyaka, Hacıbaba, Yeşilova mahallelerinin kurulması, Tabakhane semtini merkezî bir duruma getirmekte, canlılık artmaktadır.

D) MERKEZ MAHALLELERİ: Adını verdiğimiz mahalleler şunlardır:

Çukur

Düğmeci

Karagöz

Karatarla

İsmetpaşa

Alaybey

Merkez mahallelerinin batısında Tepebaşı-Kayacık semti, kuzeyinde Tabakhane semti ve yeni kurulmuş kuzey mahalleleri, kuzeydoğusunda Türktepe semti, doğu güneyinde Şehreküstü semti, güneyinde yeni kurulmuş ve Gaziantep nüfusunun üçte birini barındıran güney mahalleleri yer almıştır. Birçok ana yollar ve caddeler merkez mahallelerinde birbiriyle birleşir. Hükûmet Konağı, Belediye, Yeni Hâl, Borsa, Küçük Sanayi Bölgesi, Ticaret Odası, merkez mahallelerindedir. Bankaların, sinemaların, lokanta, otellerin, iş hanlarının, ticarethanelerin, kebapçıların, eczane ve doktor muayenelerinin çoğu merkez mahallelerindedir.

Umum şehir nüfusunun yüzde 7,76’sı yani 13.700 kişi merkez mahallelerinde ikamet etmektedir. Son yıllarda bu mahallelerde 4 ila 8 katlı binalar yükselmeye başlanmıştır. Gaziler Caddesi, Suburcu, Karagöz, Mütercim Asım, Hürriyet Caddesi gibi ana yollarda birçok betonarme binalar son yıllarda yükselmiştir. Güneyde kurulan yeni mahallelerde nüfus arttıkça, güney mahalleleri ile merkez mahalleleri arasındaki İnönü Caddesi, en önemli cadde durumuna girmeye başlamıştır. Ana yollar son yıllarda asfaltlanmış, yollar daha da genişletilmiştir. Merkez mahalleleri yavaş yavaş ikamet edilen yerler durumundan çıkmakta; ticarethane, mağazalar, iş yerlerinin kümelendiği bir bölge durumuna girmektedir. Belediyenin imar politikasından en fazla istifade edenlerin bu bölgedeki gayrimenkul sahipleri olmuştur diyebiliriz.

SON YİRMİ YIL İÇİNDE YENİ KURULAN GAZİANTEP MAHALLELERİ

Çok partili devreye girildikten sonra, son yirmi yıl içinde Gaziantep'te kurulan 18 mahallede, 1967 yılında Gaziantep şehrinin genel nüfusunun yüzde 47,82'si yani 84.400 kişi ikamet etmektedir.

20 yıl içinde kurulan 18 mahalleden 7 tanesi, başka bir deyişle Çıksorut, Düztepe, Hoşgör, Ünaldı, Hacıbaba, Kavaklık, Yeni (Humanız) mahalleleri son on yıl içinde kurulmuştur.

Son yirmi yıl içinde kurulan mahallelerin büyük kısmı Gaziantep şehrinin en kalabalık mahalleleridir. Mesela Gaziantep’in en kalabalık mahallesi Çamlıca, ikinci kalabalık mahallesi Yeşilova, dördüncü kalabalık mahallesi Yavuzlar, beşinci Sultanselim, altıncı Hoşgör, yedinci Düztepe, sekizinci kalabalık mahallesi Karşıyaka, son yirmi yıl içinde kurulmuştur.

Son yirmi yıl içinde kurulan 18 mahalleyi 4 bölüme ayırabiliriz:

Kavaklık

Yeni Kurulan Kuzey Mahalleleri (Yeşilova, Karşıyaka, Hacıbaba)

Yeni Kurulan Doğu Mahalleleri (Çıksorut, Yeni)

Yeni Kurulan Güney Mahalleleri

KAVAKLIK: Gaziantep’in batısında kurulmakta olan Kavaklık Mahallesi; 2700 nüfuslu, orta ve zengin sınıfın topluca yerleştiği modern yapıların yer aldığı, muntazam geniş ve asfalt yolların bulunduğu, modern şehircilik anlamına yakın özellikler taşıyan, Gaziantep şehrinin en güzel ve muntazam görünüşlü ev ve apartmanlarının sıralandığı bir mahallesidir. Öğretmenler evleri kısmı düzlük, kolej tarafı tepeliktir. Şehrin en önemli mesire yeri olan Kavaklık, mahalleye ismini vermiştir. Mahallenin güneyinde 47. Piyade Alay tesisleri yer alır; iş yeri pek azdır, genellikle ikamet yeridir.

YENİ KURULAN KUZEY MAHALLELERİ (YEŞİLOVA, KARŞIYAKA, HACIBABA): Gaziantep’in kuzey tepeleri ve yamaçlarında yeni kurulmakta olan Yeşilova, Karşıyaka ve Hacıbaba mahallelerinde 1967 yılında 18.800 vatandaşımız yaşamaktadır. Yeni kurulan kuzey mahallelerimizde yaşayan halkın çoğunluğu civar köyler ve kasabalardan gelenlerdir. Çoğunluk az gelirli olup işçi ve küçük esnaftır. Binaların çoğu bir veya iki katlıdır. Karşıyaka ve Yeşilova'da evlerin çoğu, hisseli gayrimenkuller üzerinde kurulmuştur. Evlerin çoğunluğu güzel görünüşlü değildir. Bu mıntıkada evler yapılırken Belediyemiz hiç olmazsa yolları daha evvelden tespit etmiş olduğundan, yollar geniş ve bir doğrultuda ilerlemiş olup karmakarışık durum pek azdır. Son 2 yıl içinde Hacıbaba Mahallesi'nde modern anlamda gecekondu önleme evleri yapılmaktadır. Demiryolu istasyonu, yeni kurulan kuzey mahallelerini Gaziantep'ten ayırt etmektedir. İpekyolu bu bölgeden geçecektir. İş yerleri dağınık ve azdır. Değirmiçem mıntıkası ile Nizip yolu civarı imara açıldığı takdirde, kuzey mahallelerinin hızla gelişmesi mümkündür kanaatindeyiz.

YENİ KURULAN DOĞU MAHALLELERİ: Gaziantep şehrinin doğusunda Çıksorut Tepesi ve yamaçlarında yeni kurulan Çıksorut ve Yeni (Humanız) mahalleleri, karmakarışık bina ve eğri büğrü yollardan, çıkmazlardan meydana gelmiştir. Az gelirli 4800 vatandaşımızın yaşadığı doğu mahallelerindeki evler; hisseli gayrimenkuller üzerinde, birçoğu ruhsatsız, kaçak, gecekondu şeklinde son on yıl içinde yapılmıştır. Belediyemiz, daha önce davranıp birçok sokaklarda yolların istikametini dahi belli etmediğinden, karmakarışık bir mahalle meydana gelmiştir. 1966-1967 yılı Belediye idarecileri ise doğu mahallelerine çeki düzen verilebilmesi için milyonlar harcamaktadır. Mahalle halkının çoğunluğu çevre köy ve kasabalardan gelmişlerdir. Halkın çoğunluğu işçi ve küçük esnaftır. İş yerleri az ve dağınıktır. Evlerin çoğu taş veya briketten yapılmış olup bir katlıdır. Mahallenin doğusunda, tepenin arkasında Çimento Fabrikası ve geniş düzlükler yer almıştır. Gaziantep şehri Çıksorut'a kısa ve geniş caddelerle bağlanmaktadır. Doğu mahallelerinin güneyinde Humanız ve yeni Mezbaha işletmeye açılmıştır. Sanayi sitesi yapıldığı takdirde bu bölgenin kısa zamanda gelişmesi mümkündür.

YENİ KURULAN GÜNEY MAHALLELERİ: Gaziantep şehrinin güney tepelerinde ve yamaçlarında son yirmi yıl içinde kurulan mahalleler, doğudan batıya doğru sırasıyla şunlardır:

Ünaldı

Alibaba

Yavuzlar

Aydınbaba

Sultanselim

Şenyurt

Kurtuluş

Saçaklı

Savcılı

Düztepe

Çamlıca

Hoşgör

1967 yılı Gaziantep şehrinde yaşayan 176.500 kişiden üçte biri yani 58.108 vatandaşımız, yeni kurulan 12 güney mahallesinde yaşamaktadır. Halkının çoğunluğu civar köy ve kasabalardan gelmiştir. Bazı sokaklarda yerli halk da çoktur. İşçi sınıfı, küçük esnaf aileleri çoğunluktadır. Merkez mahallelerinin güneyinde kurulan güney mahalleleri, Şehreküstü ve merkez mahallelerinin hızla gelişmesine sebep olmuşlardır. Güney mahallelerinde de yer yer çok gelişmiş sokak ve caddeler de vardır.

Yeni kurulan güney mahallelerinde binalar çok defa hisseli gayrimenkuller üzerinde kurulmuştur. Ünaldı, Sultanselim, Şenyurt, Alibaba gibi mahallelerde Belediye Fen Şubesi elini çabuk tutmuş; hiç olmazsa cadde ve sokakların geçeceği yerler belirtilmiş, yolların eğri büğrü, çıkmazlı meydana gelmesi önlenebilmiştir. 4500 nüfuslu Hoşgör gibi mahallelerimiz meydana gelirken Belediyemiz yakından ilgilenmemiş veya yapılacak binalara imar dışıdır diye ruhsat vermemiş, yanlış imar politikasına ısrarla sarılmıştır. Neticede karmakarışık binalar yığını, eğri büğrü yollarla birlikte, son on yıl içinde Gaziantep'in altıncı kalabalık mahallesi Hoşgör meydana gelmiştir. 1966, 1967 yılının Belediye idarecileri ise, geçmiş yıllar idarecilerinin ilgisizliğinin bedelini, mevcut karışık durumu düzeltmek için milyonlarca lira harcayarak ödemektedirler.

Alibaba, Yavuzlar, Sultanselim, Düztepe, Hoşgör gibi mahallelerde iş yerleri az olup 1-2 katlı evler mahalleleri kaplamıştır. Evler taş veya briketten yapılmıştır. Ünaldı, Kurtuluş, Çamlıca, Şenyurt gibi mahallelerde ise önemli sanayi kuruluşları, iş yerleri geniş yer kaplar. Genel Garaj, Savcılı Mahallesi'ndedir. Nafıa Garajı çevresi hızla sanayi bölgesi hâline gelmekte, iş yerleri ile dolmaktadır. Gelişmiş kısımlarda 3-4 katlı binalara sık sık rastlanmaktadır.

ARAZİ VE İNŞAAT SAHİPLERİ İLE BELEDİYE TEŞKİLATI ARASINDAKİ ÇATIŞMA 20 YILDAN BERİ NASIL CEREYAN EDİYOR?

Gaziantep şehrinin nüfusu hızla artmaktadır. Eski Gaziantep mahallelerinde arsa fiyatları kenar mahallelere nispetle yüksektir.

Fotoğraf: Gaziantep İli Hasanoğlu Köyü'nde mevcut eski bir yapı harabesi

Gaziantep'e yerleşmek için gelen az gelirli vatandaşlar veya Gaziantepli az gelirliler, ucuz satılan bölgelerden arsa satın alıp evlerini yaptırmayı tercih etmektedirler. Şehrin güney mahallelerinin, kuzeyde meydana gelen mahallelerin, Çıksorut Mahallesi'nin süratle meydana gelmesinde, ucuz arsa satışları başrolü oynamıştır.

Hisseli gayrimenkul satın alıp ev yaptıran vatandaşların birçok dertlerle karşılaştıkları görülmektedir. Hissedarlar arasında çıkan anlaşmazlık kavgalara, dargınlığa ve çok defa tarafları mahkemelere sürüklemektedir. Hisseli gayrimenkul üzerine yapılan binalara daha sonra Belediye de müdahale etmekte, bazılarını yola geldi diye yıkmaktadır. Bu gibi sebeplerle son yıllarda, ev yaptırmak isteyen vatandaşlar; hisseli olmayan, Belediyece ifraz edilmiş, ihtiyaçlarını karşılayacak büyüklükte parseller satın almak istemektedirler.

Ev yaptırmak isteyen az gelirli vatandaşların isteklerine uygun olan parsellenmiş arsalar, daha fazla fiyatla satılmaktadır. Bilhassa son yıllarda arazi sahipleri de çok daha fazla gelir getiren parselleme işine önem vermektedirler.

Birçok arazi sahibi arazilerinin Belediyece imara alınmasını, parsellere bölünmesine rıza gösterilmesini, inşaata bu parseller üzerinde izin verilmesini istemektedirler. Arsa sahiplerinin çoğunun, arazilerinin en az yüzde 25'ini yol için ve bir kısım parsellerini de kanalizasyon, elektrik ve su masraflarını peşinen karşılamak gayesiyle Belediyeye bedelsiz terke razı olduklarını ve bu fedakârlıkları karşısında Belediyeden sadece parsellemeye ve inşaata razı olmasını istediklerini, senelerden beri görmekte ve işitmekteyiz.

Belediyeye parselleme talebi ile müracaat eden arazi sahiplerinin çoğuna Belediyece: "Araziniz imar hudutları içinde değildir." veya "Talebiniz İmar Kanunu'na aykırıdır." veya "Malik olduğunuz arazi ifraza müsait değildir." gibi sebeplerle ret cevabı verilmektedir. Arazisini parsellere ayırmayan arazi sahipleri, yüksek fiyat teklif eden ihtiyaç sahiplerini arazilerini hisseli olarak kısım kısım, parça parça satmak zorunda kalmaktadırlar.

Hisseli gayrimenkul satın alan ihtiyaç sahibi az gelirli vatandaşlar da Belediyeye müracaat etmekte, satın aldığı hisseli gayrimenkulüne inşaat yapacağından ruhsat istemektedir. Çok defa bu gibi inşaat sahiplerinin isteklerine de Belediyece "İmar hudutları içinde değildir.", "Talebiniz kanuna aykırıdır." gibi gerekçelerle ruhsat verilmemektedir.

Yüksek kira ödeyemeyen, çok defa Gaziantep'e çok az bir para ile gelip yerleşen vatandaşlarımız, gecekondu şeklinde bile olsa, bir eve sahip olmak zarureti içinde çırpınmaktadır. Kenar mahallelerde yeni ev yaptıran vatandaşlar, genellikle ıssızlıktan kurtulmak, emniyetlerini sağlamak, bir mahalle hâline gelmek gibi amaçlarla yeni ev yaptırmak isteyen vatandaşlara yardımcı olmaktadırlar. İhtiyaç içinde olan vatandaş, mahalle halkından da teşvik görünce birkaç da yardımcı yakalayınca, birkaç günde ruhsatsız olarak gecekondusunu yapmakta ve zamanla gecekondusunu geliştirmektedir.

Belediye teşkilatı, ruhsatsız inşaatlara müdahale ettiğinde yeni kurulan mahalleler halkı toplu olarak teşkilatın karşısına çıkmakta, zabıtanın çeşitli yollardan müdahalesini önlemektedir. Çok defa ruhsatsız yapılan binaların Belediyece yıkılması mümkün olmamaktadır. Ve böylece sokaklar ve sokaklar çoğaldıkça mahalleler meydana gelmektedir.

Yeni mahalleler halkı biraz çoğalınca derhâl Belediyeye devamlı müracaatlar yaparak; kanalizasyon, su, elektrik, yol kaplama faaliyetinden mahallelerinin de istifade etmesini istemektedirler. İstekleri yerine gelmeyince çeşitli yollardan memnuniyetsizliklerini belirtmektedirler. Bilhassa seçimle işbaşına gelmiş idareciler, bu gibi isteklere gerek oy icabı ve gerekse vatandaştan yana olmak gibi sebeplerle rıza göstermektedirler.

Yeni mahalle kurulmazdan evvel ruhsat dahi vermeyen, arazi sahiplerinin Belediyeye gelir sağlayıcı çok müsait tekliflerini reddeden aynı Belediye, mahalle meydana geldikten sonra, bu defa başka kaynaklardan artırabildiği veya borç aldığı milyonlarca lira ile yeni mahallenin dertlerini hâlle çalışmaya mecbur kalmaktadır. Acele ile yola yapılmış evlerin yıkımı için Belediye binlerce lira tazminat ödemektedir. Çürük zemin üzerine ev yapan gecekonduların yeni evlere sahip olabilmesi için Belediyece büyük fedakârlıklara girmek zorunda kalınmaktadır. Belediyenin milyonlar harcayarak mahallede yaptığı islahata rağmen, başlangıçtan beri bir nizam ve plan dâhilinde yapılmayan yeni mahalleyi güzel görünüşlü ve modern hâle getirmek mümkün olamamaktadır.

45 YILDAN BERİ YÜRÜTÜLEN İMAR POLİTİKASININ DOĞURDUĞU SONUÇLAR

Gaziantep Belediyesi Fen Şubesinin 45 yıldan beri takip ettiği imar politikasının doğurduğu sonuçları şöylece sıralayabiliriz:

Gaziantep Belediyesince yeni bir sahanın imar hudutları içine alınması işi, çok defa senelerce uzatılmaktadır. Şehir nüfusunun hızla artması sonucunda, şehir içinde yeni yeni binaların yapılması gerekmektedir. Şehir imar hudutları dar tutulduğundan, şehir içinde arazi fiyatları devamlı yükselmektedir. Bilhassa merkez mahallelerinde ve önemli kavşak noktalarında, arsaların değeri inanılmayacak miktarlara çıkmaktadır. Metrekaresi bin liranın üzerinde satılan gayrimenkuller; Arasa, Gaziler Caddesi gibi kısımlarda çoğunluktadır. Metrekaresi 5.000 veya 10.000 TL olan gayrimenkullere de rastlanmaktadır. Bu gibi yüksek fiyatlara İstanbul ve Ankara gibi en büyük şehirlerimizde dahi rastlamak pek güçtür. Hülasa, imar hudutlarının dar tutulması, imar hudutları içindeki arazilerin fiyatlarının yükselmesinde başlıca rol oynamaktadır.

Belediyemizin 45 yıldan beri takip ettiği imar politikasının en önemli müspet sonucu: Eski Gaziantep mahallelerinin çoğunda geniş bir inşaat faaliyetinin doğmasında başlıca sebep olmasıdır. Şehir dışında inşaat yaptırma zorluğu ile karşılaşan birçok hemşehrimiz, devamlı fiyat artışı gösteren şehir içi arsaları veya eski binaların yerinde yeni binalar yaptırmayı tercih etmektedirler.

Aynı imar politikası gelecek yıllarda da tatbik edildiği takdirde, eski mahallelerimiz için bu politika zararlı olabilir.

(Devam edecek)