Bu yazımla Gaziantep Savaşı’nın bir kronolojisini veriyorum. Umduğum hizmeti yapabilirsem bahtiyar olacağım.
30 Ekim 1918: Mondros Mütarekesi (Mütareke şartlarına göre Gaziantep ve havalisi Türklerde kalıyordu.)
15 Ocak 1919: Gaziantep’in İngilizler tarafından işgali.
12 Ekim 1919: Gaziantep’te Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin kuruluşu.
5 Kasım 1919: İngilizlerin Gaziantep’ten çekilişi ve Fransızların işgali (Bu işgalle birlikte Fransız ve Ermeni taşkınlıkları başladı).
30 Aralık 1919: Belediye önünde tertiplenen muazzam mitingde işgal şiddetle protesto edildi; mitingi gösteri yürüyüşü takip etti.
11 Ocak 1920: Gaziantep’ten İslahiye istikametinde hareket eden 400 kişilik bir Fransız birliği, millî kuvvetler tarafından Çatalmazı mevkisinde imha edildi.
19 Ocak 1920: Maraş’a giden bir Fransız müfrezesi, Karabıyıklı civarında millî kuvvetler tarafından basılarak büyük zayiata uğratıldı.
3 Şubat 1920: Kilis’ten Antep’e gelen bir Fransız konvoyu, Kertil mevkisinde millî kuvvetler tarafından geri çevrildi.
10 Şubat 1920: Şahin Bey, Antep-Kilis yolu Kuvâ-yı Milliye Kumandanı unvanıyla Çapalı köyünde karargâh kurdu.
8 Mart 1920: Kilis’ten Antep’e hareket eden bir Fransız konvoyu, Oylum köyü yanında Şahin Bey tarafından zayiatla geri çevrildi.
18 Mart 1920: Akçakoyunlu’dan Kilis’e gelmekte olan bir alaylık düşman kuvveti, Şahin Bey tarafından Seve Boğazı’nda çevrilerek şiddetli yağmur ve sis içinde akşama kadar savaşa icbar edildi. Düşman karanlıktan faydalanarak Kilis’e perişan halde girebildi.
25 Mart 1920: Topçu, süvari ve istihkâm birlikleri ile takviyeli bir piyade alayı Kilis’ten hareketle Anaz köyü yanında ordugâh kurdu.
26 Mart 1920: Fecirle harekete geçen düşman Şahin Bey müfrezesine saldırdı. On saat çetin bir savaştan sonra kuvvetlerimiz çekilmek zorunda kaldı.
27 Mart 1920: Düşman Kertil mevzilerine saldırdı. Akşama kadar savaşarak Bostancık önüne gelebildi.
28 Mart 1920: Fecirle başlayan düşman saldırışları karşısında kuvvetleri dağılan Şahin Bey, tek başına son nefesine kadar kahramanca savaşarak Elmalı Köprüsü önünde şehit oldu.
1 Nisan 1920: Şehirde savaş başladı. Millî kuvvetler; Fransız işgalindeki askerî fırını (şimdi Şehitkamil Okulu), Mardin, Kurbanbaba, Azaz yokuşu ve Kargasekmez tepelerini işgal ederek Kolej’i muhasara ettiler. Türkler 1800 silahlı semt efradı; düşman ise 1500 Ermeni gönüllüsü, üç piyade, bir ağır makineli bölüğü, iki batarya top ve bir istihkâm müfrezesi kuvvetinde idi.
8 Nisan 1920: Semt efradından "Yıldırım" ve "Şimşek" taburları adlarıyla dörder bölüklü iki tabur teşkil edildi.
16 Nisan 1920: Kolonel Norman kumandasında Karkamış’tan gelen, takviyeli dört tabur piyadeden mürekkep düşman; Babilge sırtlarında karşılaştığı kuvvetlerimizi dağıtarak Antep’e girmiş ve şehri çevirmiştir. Bugün ilk defa Kolej’den atılan toplarla şehir bombardıman edilmiştir.
25 Nisan 1920: Norman birliklerinin Mağarabaşı cephesinden zırhlı arabalar himayesinde yaptığı taarruz zayiatla püskürtülmüştür.
26-27 Nisan 1920: İçeriden ve dışarıdan yapılan hücumla şehrin kuzeyindeki muhasara hattı yarılmıştır.
2 Mayıs 1920: Kuvvetlerimiz Kurbanbaba ve Mardin’e taarruzla Kurbanbaba’yı zapt etmiştir.
22 Mayıs 1920: Kilis’ten gelen kuvvetli Fransız birliği ile Akbaba’da savaşıldı; cephaneleri biten kıtalarımız çekildi. Düşman, Antep’e gelerek şehri ikinci defa muhasara etti.
24 Mayıs 1920: Sarımsak Tepe’ye tarafımızdan bir taarruz yapıldı; ilk hamlede inkişaf ettiyse de Karayılan’ın şehit olması netice alınmasına mani oldu.
29 Mayıs 1920: Türkiye ile Fransa arasında bir mütareke imzalandı. Ateş kesildi. Fransızlar, Ermeni mahallelerini ve diğer işgallerinde bulunan yerleri boşaltarak Kolej ve Zerdalılık ile Çitçi’nin harafına çekildiler.
29 Temmuz 1920: Bir taburumuzun Haraftaki Fransızlara baskını ile harbin ikinci devresi başladı.
10 Ağustos 1920: 155’lik toplarla da mücehhez kuvvetli bir Fransız birliği Akçakoyunlu’dan hareketle Körkün şimal sırtlarındaki müdafaamızı dağıtarak Antep’e geldi ve şehri üçüncü defa muhasara etti.
11 Ağustos 1920: Düşman bir ültimatom vererek şehrin teslimini ve buna işaret olmak üzere kaleye beyaz bayrak çekilmesini istedi. Verilen cevap kesindi: Şehirde taş taş üstünde durdukça ve tek bir Türk sağ kaldıkça teslim olmak yoktu. Kaleye de şanlı Türk bayrağı çekildi.
11 Ağustos 1920: Heyet-i Merkeziye’nin kararı ile Özdemir Bey Antep kumandanlığına getirildi. Aynı günde şehir 155’lik toplarla bombardıman edildi.
15 Ağustos 1920: Mütarekede teslim olup Türklere silah çekmeyeceklerini ahdeden Ermeniler ahdlerini bozdular.
15 Ağustos 1920: Ermenilerin de düşmana katılmasıyla kritik duruma düşen şehir müdafaası için tekrar halkın reyine müracaata karar verildi. Her semtin ileri gelenleriyle Karatarla Camii’nde bir toplantı yapılıp vaziyet izah edilerek fikirleri soruldu ve sonuna kadar savaş kararı alındı.
19 Ağustos 1920: Hariçten ve içeriden yapılan hücumla şehrin şark ve şimalindeki düşman muhasara hattı yarıldı.
5 Ekim 1920: Çınarlı Taarruzu: Cami ve mektep obüslerle dövüldükten sonra şiddetli bomba ve makineli ateşi himayesinde düşman, seçme birlikleriyle Kendirli Kilisesi’nden (şimdiki Öğretmen Okulu) hücuma geçti. Enkaz altından silkinen kahramanlarımız bomba ve tüfek ateşiyle düşmanı kovdular.
12 Ekim 1920: Düşman Çınarlı hücumunu tekrarladı; aynı akıbete uğradı.
21 Kasım 1920: Düşmanın on iki bin mevcutlu dördüncü tümeni Antep’e gelerek şehri kuşattı. Bu tümenin emrinde dokuz sahra ve dağ topu bataryasıyla 105 ve 155’lik obüs bataryaları ve bir tayyare filosu vardı. Şehirde mevcut Türk kuvvetleri 1470 silahlı ve 500 silahsız inşaat müfrezesinden ibaretti. Şehirde 13 bin miktarında ahali vardı. Mevcut erzak bu nüfusa bir ay yetmeyecek kadar azdı. Bu muhasara huruç hareketine kadar açılamadı.
11 Aralık 1920: Cephane kıtlığını karşılamak için bir bomba ve fişek imalathanesi kuruldu. Kara baruttan mermi ve patlamayan düşman mermilerinin dinamitiyle bomba imaline başlandı.
26 Aralık 1920: Hariçteki kuvvetler muhasarayı yarmak için şehrin güneyinden, Karataş istikametinden bir taarruz yaptılar. İlk hamlede inkişaf eden saldırış, askerin eğitim noksanından sonuca ulaştırılamadı.
31 Aralık 1920: Şehirde açlık devri bütün şiddetiyle hüküm sürmeye başladı.
18 Ocak 1921: Hariçteki kuvvetlerimiz Akçakoyunlu-Antep arasında erzak ve cephane taşıyan düşman konvoyuna saldırdılar. Bir miktar zayiat verdirmekten başka bir şey yapamadılar.
30 Ocak 1921: Şiddetli bir bombardımanı müteakip düşman tanklarla Musullu cephemize saldırdı. Bomba ve çelik mermilerle yapılan müdafaa sonunda zayiatla çekildi.
30-31 Ocak 1921: Şehre erzak ve cephane sokmak amacıyla içeriden ve dışarıdan şehrin şimal sırtlarına bir hücum kararlaştırıldı. Saat 01.30’da içerideki birlikler de hücuma başladı, düşman siperlerini aldı. Dışarıdaki birliklerde hareket görülmediğinden sabahleyin eski yerlerine döndüler.
6 Şubat 1921: Türkiye Büyük Millet Meclisi, Antep’in emsalsiz kahramanlığına mükâfat olarak 93 numaralı kanunla Antep’e "GAZİ" unvanını verdi.
6/7 Şubat 1921: Erzakın son kırıntısı bitmiş, son fişek sıkılmıştı. Muhasara yarılamıyor ve şehre bir şey sokulamıyordu. İçerideki ve dışarıdaki kumandanların tensibiyle şehrin şarkından, Selavat Yokuşu ve Perlikaya istikametinden bir çıkış (huruç) yapıldı. Çetin bir savaştan sonra Yıldırım Taburu, Selavat Yokuşu’ndaki düşman siperlerini zapt ederek diğer birliklerle beraber harice çıktı.
8 Şubat 1921: Silahlı kuvvetlerden yoksun kalan şehir, Fransızların teklifi ile ve nispeten müsait şartlarla teslim oldu.
20 Ekim 1921: Ankara İtilafnamesi imza olundu. Bu anlaşma ile Gaziantep, Adana ve havalisi Türklere bırakılıyordu.
25 Aralık 1921: Gaziantep’in kurtuluşu. Bugün son düşman askeri çekilmiş ve şehre muazzam tezahürat arasında kahraman Türk ordusu girmiştir.
SONUÇ: 11 aylık emsalsiz kahramanlıkla dolup taşan bir savaştan, 70 bin mermi ile bir harabezara döndükten ve 6 bin evladını bu uğurda şehit verdikten sonra Gaziantep kurtulmuş ve bu esatiri kahramanlığı ile çevre vilayetleri de beraber kurtarmıştır.
