(Bir önceki sayıdan devam, sayfa 160)
ON İKİNCİ BELEDİYE BAŞKANI ZAİFÎZADE AHMET MAZLUM
Zaifîzadelere, yani şimdiki Mazlum ve Enç ailelerine mensup olan Ahmet Mazlum Efendi, 1274 hicrî yılında Gaziantep’te doğmuştur. Babası küçük yaşta öldüğünden zorlukla okumuş ve hukuktan diploma alarak avukatlık mesleğine intisap etmiştir. Belediye ve kaza meclisi azası olarak uzun yıllar Türk Maarif Cemiyeti azalığında bulunmuş ve Ekim 1928’de ölmüştür. Üç oğlundan ikisi ölmüş; diğer oğlu Kemal Mazlum da matbaacılık yapmıştır. Mazlum Efendi; ileri görüşlü, maarifperver, doğru sözlü, haksızlığı sevmeyen, müzikten anlayan, Farsça bilen ve şiir yazan bir zattır.
21 Mart 1921’den 31 Mart 1921’e kadar on gün belediye başkanlığı yapan Mazlum Efendi’nin vazife arkadaşları: Mustafa Kepkep, Uncu Mehmet, Ardeşli Tahtacıyan, Hacı Fazlıoğlu, Artin Sürahiyan.
ON ÜÇÜNCÜ BELEDİYE BAŞKANI KETHÜDAZADE AHMET EFENDİ
Fransızlarla harbin başlaması üzerine sivil halkın bir kısmı etraf kazalara ve köylere çıkmış; muhariplerle bir kısım halk da şehirde kalmıştı. Harbin hitam bulması üzerine bulunduğu köyden şehre gelen Kethüdazade Ahmet Göğüş’ü, evvelce on yedi sene belediye azalığı yapmasından ötürü belediye reisliğine getirdiler. Memleketine yaptığı hizmetleri tâdattan ise aleyhine açılan bir davadan bahsetmek daha münasip olacaktır. Şimdiki Ömeriye Camii önünden Dayı Ahmet Ağa’nın bahçesine giden yolun üstünde bir kabaltı vardı. Burasının her tarafı harap bir vaziyete girmiş olduğu fennî heyetin raporu ile sabitleşmiş iken, burasının yıkılarak hem mâiliinhidam vaziyetinin ortadan kalkması hem de bu yolun açılması icap ediyordu. Fennin ve encümenin kararlarını tatbik eden merhum Ahmet Efendi’yi, sonradan Antep’e gelen merhum Ahmet Ağa mahkemeye vererek aleyhine hukuk mahkemesinden madenî 52 bin kuruşluk tazminat ilâmı almıştı. Bu da kâfi gelmemiş gibi istinaf mahkemesine de müracaat ederek bu meblağ 116 bin kuruş medenî paraya yükselmişti. Yüce Temyiz Mahkemesine gönderilen evrak ise nakzedilmiş ve Ahmet Göğüş’ün yaptığı bu işten dolayı cezalandırılamayacağı görülmüştü.
31 Mart 1921’den 13 Aralık 1921’e kadar belediye azaları: Başkan: Kethüdazade Ahmet Azalar: Artin Sürahiyan, Ardeşli Tahtacıyan, Uncu Mehmet, Kepkep Mustafa, Mehmet Şakir.
MİLLÎ HÜKÜMET DEVRİ
Millî Hükümetin galibiyeti üzerine Ankara Antlaşması ile Gaziantep Belediye Başkanlığına merkezden Tahrirat Müdürü Eşref Bey vekâleten getirilmiştir. 13 Aralık 1921 ve 25 Mart 1922 belediye azaları: Güceyli Lütfü, Kimyazade Abdülkadir, Müftüzade Mehmet Asım, Kanavetçi Mahmut Efendi, Ardeşli Tahtacıyan.
ON DÖRDÜNCÜ BELEDİYE BAŞKANI KALEAĞASIZADE MUSTAFA AĞA
Ermenilerin memleketten kovulmaları üzerine belediyede değişiklik yapılmış, reisliğe Mustafa Efendi getirilmiştir. Azalıklara da Mehmet Ali, Mahmut, Lütfü, Mustafa ve Abdülkadir efendiler getirilmiştir. 25 Mart 1922’den 24 Ekim 1922’ye kadar belediye başkanlığı yapan Kaleağasızade Mustafa Efendi, 1874 yılında Gaziantep’te doğdu. Babasının adı Hacı Emin Ağa’dır. Annesi Hacıhanifizadelerden Emiş Hatun’dur. İlk karısı Tahtacı Şakir Efendi’nin kızı Hatice’dir. Talip, Mustafa, Mehmet Sait, M. Ali Polat ve Emin Kılıç Kale adında beş erkek; Behiye (Hacı Büyükbeşe karısı) ve Fatma (Terzi Hilmi karısı) adında iki kız çocuğu vardır. Mustafa Ağa 1937 yılında ölmüştür.
ON BEŞİNCİ BELEDİYE BAŞKANI HACIÖMERZADE MEHMET ALİ
Fotoğraf 2: Hacıömerzade Mehmet Ali
Birinci defa 27 Kasım 1922’den 20 Aralık 1924’e kadar; ikinci defa 11 Mayıs 1927’den 22 Haziran 1931’e kadar belediye başkanlığı yapan Mehmet Ali Efendi, 1880 yılında Gaziantep’te doğmuştur. İbtidaiyeden ve rüştiyeden mezun olduktan sonra kendi kendini yetiştirmiş, mal ve mülk sahibi olmuş bir zattır. Mehmet, Fehmi ve Ehrat adında üç kardeşi; Hüseyin, Fehime (Yüzbaşı Mahmut Ersoy karısı), Emine (Zeynel Çiftçi karısı) ve Ayyuş (Sait Kutlar karısı) adında dört çocuğu vardır.
M. Ali Efendi uzun yıllar Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nde aza, Cumhuriyet Halk Partisi’nde başkan olarak çalışmıştır. Harpten çıkmış harap bir şehrin enkazını temizletmek, yeni şehir planları yaptırıp caddeleri ona göre tanzim ettirmekle işe başlayan M. Ali Efendi; daha sonraları Kavaklık ağaçları Fransızlar tarafından yıkıldığından burayı yeniden ağaçlandırmış, elektrik fabrikasını ihale etmiş ve şehrin kanalizasyonu ile uğraşmıştır. Harpten sonra yapılan bir sayıma göre şehirde; boyacı ve tarakçı dâhil 5.000 tezgâh, 8.000 kişi çalışır; 2.000 kg mal dokunur, 3.000.000 altın lira gelir sağlanırdı. 80 trikotaj fabrikasında aba, kilim, halı ve yazlık elbise dokunurdu.
1922 Belediye Başkanı: Mehmet Ali Efendi Azalar: Abdullah Kutsi, Mehmet Ekmekçizade, Mehmet, Ahmet Sâkup, Hacı Osman, Mehmet Avni, Hüseyin İnco. Mühendis: Ahmet Hamdi Baş kâtip: Ömer Göğüş.
1923 Bu yılın azaları 1922 yılı ile aynı olup 15 Mart’ta belediye başkanı işleri dolayısıyla ayrıldığından, 1924 yılına kadar yeni bir seçimle başa gelen belediye heyeti vazife gördü.
15 Mart 1923’ten 1924 yılına kadar: Başkan Vekili: Ali Rıza Azalar: Hacı Osman, Kethüdazade Abdullah, Kutsi Bey, Şefik Barlas, Yüzbaşızade Hacı Ömer.
Ali Rıza Bey, Arifî Paşa soyundandır. 1898 yılında doğmuştur. Şimdiki Kutlar ailesine mensuptur. Belediyede çalışmasından sonra 1930’da Ankara Hukuk’tan mezun olup birçok yerlerde hâkimliklerde bulunmuş ve son vazifesi olan İzmir’den istifa edip 1942-1945 yılları arasında çiftçilik yapmıştır. 1945’te Gaziantep’in ilk çalışma müdürü olmuştur. 1951 yılında ölen A. Rıza Kutlar Bey’in; Akay, Onat, Erhün ve Ege adında altı çocuğu vardır.
1924 Reis: Hacıömerzade M. Ali Efendi Azalar: Abdurrazak Kepkep, Hacı Mahmut Ağa, Ali Efendi, Battalzade Kutsi Bey, Abdullah Efendi, Hacı Ömer Efendi, Hüseyin İnco, Sabri Karslı, Mehmet Avni, Kürt Hacı Osman Ağa.
HACIÖMERZADE’NİN İKİNCİ REİSLİĞİ ESNASINDA
1927 Belediye Başkanı: M. Ali Efendi. Azalar: Yüzbaşı Hacı Ömer, Hacıfazlızade Mehmet, Mustafa Kepkep, Mısrizade Nusri Kutlar, Ali Kemal Göğüş, Hacıhalitağazade Sadık Koçak, Durduzade Süleyman, Uncuzade Mehmet Ağa.
1929 Belediye Reisi: Ali Kayaalp Azalar: Hacı Ömer Efendi, Mehmet Efendi, Süleyman Ağa, Hurşit Ağa, İbrahim, Süleyman, Durdu Abbaszade, Ökkeş, Ali Kemal.
1930 Belediye Başkanı: M. Ali Bey Azalar: Hacı Ömer Efendi, Mehmet Efendi, Uncu Mehmet Efendi, Süleyman Efendi, İbrahim Ağa, Mustafa Efendi, Ökkeş.
ON ALTINCI BELEDİYE BAŞKANI ŞEFİK BARLAS
Fotoğraf 3: Şefik Barlas
20 Aralık 1924 - 11 Mayıs 1927 Eski belediye başkanlarından A. Hamdi’nin oğlu olan İzrapzade Şefik Barlas, 22 Nisan 1881’de Gaziantep’te doğmuştur. İlkokulu Sarı Mektep’te okumuş, yarım hafız kadar bilgi kazanmıştır. Rüştiyeyi bitirdikten sonra ailesinden ve hükümetten gizli Amerikan Kolejine devam ederek mezun olmuştur. Koleji tamamladıktan sonra babası köylerin işlerine bakmasını istemesine rağmen, İstanbul’da bulunan dayısı Ali Cenani Bey’in yanına giderek hukuk bitirme imtihanlarına girip muvaffak olmuş ve diploma almıştır. Antep’e geldikten sonra Antep’i temsilen Halep’e belediye azası tayin edilmiştir.
Sarı Mektep müdürlüğünde, Türk Ocağı Cemiyeti başkanlığında, kolejde Türkçe öğretmenliği, Maarif-i İslâmiye başkanlığı, İttihat ve Terakki Cemiyeti başkanlığı, Şehir Meclisi azalığı ve Ziraat Odası başkanlığı yapan İzrapzade Şefik Barlas, 1934 ile 1956 yılları arasında Gaziantep Barosu’nun başkanlığını da yapmıştır.
Şefik Barlas zamanında şehrin lağım, yol ve tanzifat işi düzene konmuş; kahvelerdeki peykeler kaldırılarak sandalye konmuştur. İtfaiyeye iki motopomp ile ilk defa arazöz alınmıştır. Şefik Barlas’ın üç erkek, üç kız çocuğu vardır: Avukat Ahmet Barlas, Sait Barlas, Burhan Barlas; kızları Nihal (Adil Kasap Seçkin karısı), Naime (Muhittin Ocak karısı) ve Nazmiye’dir.
1925 Belediye Başkanı: Şefik Barlas Azalar: Mustafa, Hakkı, Mahmut, Hacı Ömer, Sabri, Ali, Hacı Arif Ağa, Hayri Lütfü, Nuri efendiler.
1926 Belediye Başkanı: Şefik Barlas Azalar: Hayri Efendi, Hacı Arif Efendi, Esebaşı Hakkı Efendi, Lütfü Efendi, Hacı Ömer Efendi, Nuri ve Mehmet efendiler.
1927 On Bir Mayıs’a Kadar Belediye Başkanı: Şefik Barlas Azalar: Mehmet Hayri Efendi, Hacı Arif, Mehmet Lütfü, Mehmet Bahtiyar, Sadık Koçak.
17. BELEDİYE BAŞKANI HAMDİ KUTLAR
Fotoğraf 4: Hamdi Kutlar
1930 yılının Ekim ayında yapılan seçimlerde Hacıömerzade M. Ali Kayaalp, 1931 yılının 22 Haziran’ında belediye başkanlığından düşürüldü. Bu düşmeye Kılıç Ali ile aralarındaki ihtilaf sebep olmuştur. M. Ali Kayaalp’ın yerine o zaman parti başkanı olan Ömer Asım Aksoy vekâlet ederken Kılıç Ali’nin başkanlığında Doktor Mecit Barlas’ın evinde yapılan toplantılar sonunda, İstanbul’da ikamet eden Bedrettin Hacıhanefioğlu ile Hamdi Kutlar’ın isimleri üzerinde durulmuş; neticede Hamdi Kutlar tayin edilmiş ve 3 Ağustos 1931’de vazifeye başlamıştır.
1899 yılında Gaziantep’te doğan Mısrizade Hamdi Kutlar; ibtidaiye, rüştiye ve ticaret lisesinden mezun olduktan sonra kendi kendini yetiştirmiştir. Annesi Göğüşlerden Feride, babası Hacı Ömer’dir. Kahyazadelerden Nefus Hanım’la evlendikten sonra beş çocuğu olmuştur: Fikret, Nusret, Suna, Oktay ve Erdem. Fikret acentecilik yapmakta, Oktay Yüksek Ticaret Okulunda okumaktadır. Petrol Ofisi acenteliği yapan, köylerle uğraşan Hamdi Kutlar, 27 Mart 1959’da ölmüştür.
3 Ağustos 1931 ile 29 Mayıs 1946 yılları arasında vazife gören Hamdi Kutlar’ın zamanında yapılan işler ve şehrin durumu: Daha önceki yıllarda şehirdeki esnaf iş yerleri listesiyle karşılaştırma yapılarak beldedeki gelişmeyi açıkça gösterebilmek için aşağıya esnaf listesini yazıyorum:
18 simitçi fırını, 29 hububatçı, 73 ekmekçi-kadayıfçı-baklavacı, 54 şekerci-dondurmacı-kebapçı, 15 demirci, 7 fabrika, 27 pamuk imalatı, 257 pamuk ipliği dokumacısı, 21 kendirci, 211 köşker-kunduracı-eskici, 16 nebati yağ imalatçısı, 2.261 pamuk dokumacısı, 38 kavaf, 34 tabakhane, 6 tütün sanayii, 12 bıçkıcı, 6 mobilyacı, 5 tenekeci, 32 boyahane, 1 gazozhane, 6 masmana, 40 otel, 87 kahve, 5 eczane, 77 yerli mallar pazarı, 2 keçeci, 31 terzi, 20 şapkacı, 3 biçki yurdu, 72 tuhafiyeci, 39 çorapçı, 22 külahçı, 3 matbaa, çilingir ve sobacı, 14 bıçakçı-kasacı, 24 kalaycı, 4 bardakçı, 216 bakkal, 60 berber, 97 attar, 45 manav, 22 oturakçı, 6 foto, 6 mobilya sanayii, 4 tahta musiki aletçisi, 53 kavaf-çubukçu-körükçü ve haphapçı, 3 külahçı, 30 nalbant.
YENİ MEZARLIK Şehrin güneyinde şimdiki Saçaklı Mahallesi’nin yerinde olan mezarlığın yeni yerine nakli 1932 yılında başlamış, 1 Mart 1937 yılında ikmal edilmiştir. Mezarlığa dikilen 7.500 fidanın 700 tanesi aylak, gerisi (6.800’ü) salkım ve çam idi. Bu fidanlardan yüzde 90’ı tutmuştur.
ATATÜRK HEYKELİ Tabii büyüklüğünden 10 santim uzun olarak yapılan, Halkevi önündeki Atatürk Bulvarı’nın yuvarlak çiçekliğine dikilmek istenen ve şimdi Halkevi bahçesinde olan Atatürk heykeli bir Türk tarafından yapılmıştır.
Fotoğraf 5: Hal Binası Yapılırken
Şehrin ortasında hal, bedesten, çarşı olarak kullanılan 68 dükkânlık Zincirli Bedesten istimlâk edilerek hal binası olarak yapılmış ve 1935-36 yılında tamamlanmıştır. Bu binanın üst kısmına ortaokul olarak yapılan ve uzun yıllar adliyenin oturduğu ilave kat, 1957 seçimlerinden birkaç gün sonra yanmıştır.
BUZHANE İtalyan Marelli şirketine 32.400 liraya bina ve tam teçhizatı yaptırıldı. 1 Nisan 1935’te açıldı.
Fotoğraf 6: Eski Halin İçten Görünüşü
ŞEHİTLER ANITI Gaziantep Harbi’nin en çetin savaşlarının cereyan ettiği Çınarlı Camii’nin yerine yapılan Şehitler Anıtı, Türkün şehadet parmağını temsil eden bir şekilde yaptırılmış ve 25 Ocak 1935 yılında yapılan şehit kemiklerinin nakli merasimine, 39.000 nüfuslu Antep halkından büyük bir kısmı iştirak etmişti.
İTFAİYE İtfaiye olarak “tulumbacı” aletlerinin bulunduğu teşkilâta üç el tulumbe, bir motopomp ve Doç (Dodge) markalı bir buçuk tonluk araba getirtilerek ihtiyacı karşılar hâle getirilmiştir.
İÇME SUYU Projeleri İtalyan Thomson şirketine yaptırılan şehir içme suyu, şehre 14 km uzaklıktan gelmektedir. Bütün evlere tesisat yapılmıştır.
İMAR PLANI VE HARİTASI 1932 yılında bir Türk şirketine verilen şehir haritası, imar planı ile beraber 1935’te tamamlanmıştır.
MEZBAHA Eski ve sıhhi olmayan mezbaha yerine yeni ve modern olarak yapılan bina, 4 Haziran 1932’de ikmal edilmiş; bu arada Rus Pidmen şirketine üç yıllık bedeli olan paraya karşılık bağırsakhane yaptırılmıştır.
ELEKTRİK FABRİKASI M. Ali Kayaalp’in başkanlığı sırasında İtalyan Thomson şirketine ihale edilen elektrik fabrikası, 15 Haziran 1932 tarihinde işletmeye başlamıştır. 1939 yılına kadar İtalyanların işlettiği fabrika, 1939 yılında satın alındı. Fabrika yapılmazdan önce şehir sokakları 40 lüküs fener ile aydınlatılırdı.
PARKLAR VE YOLLAR Spor sahası ile hipodromun ve Kalealtı pazar yeri meydanının yaptırılmasından sonra, Atatürk ve İsmet Paşa bulvarları da tamamlattırılmıştır. 1936-1945 yılları arasında 22.500 metrekarelik park yapılmıştır.
Fotoğraf 7: Eski Saray Caddesi Açılmazdan Önce
TEMİZLİK İŞLERİ Önceleri üç koldan çalışan 25 amele, 3 araba ve iki eşek yerine; sonradan iki kamyon getirtilip at arabaları yaptırılarak kullanmaya başlanmıştır.
BANDO İlk Belediye Başkanı Mustafa Ağa’nın zamanından beri köhne bir şekilde devam eden bando, 12 kişilik kadro hâline getirilmiştir.
KANALİZASYON Eskiden camilere ait olan şehir kanalizasyonu, şimdi mevcut olanın yüzde 75’i nispetinde yaptırılmıştır.
OTOBÜS İŞLETMESİ 1944 yılında Narlı-Gaziantep seferlerine başlamış olup şehirde otobüs işletilmesine 1945 yılında Amerika’dan getirilen mavi boyalı iki araba ile başlanmıştır.
BÜTÇE 1931’de 48.000 lira olan belediye bütçesi, Hacı Hamdi Bey’in ayrılış tarihi olan 1946 yılında 1.500.000 liraya yükselmiştir.
EĞLENCE YERLERİ 1- Kavaklık ve Alleben mesiresi 2- Müzikli parklar 3- Sazlı bahçeler 4- Sinemalar (Ali Bey ve Maarif yazlık sineması) 5- Halkevi salonu ve tiyatro bahçesi
1932 Belediye Başkanı: Hamdi Kutlar Azalar: Durdu Süleyman, Yüzbaşızade Hacı Ömer. Baş kâtip: Mustafa Akdoğan; Baytar: Cemil; Fen Müdürü: Mevlüt.
1934 Azalar: Baytar Hayri Sacır, Bono Özer, Bahtiyar Patpat, Ruşen Özmen, Nafiz Gezer.
1937 Azalar: Nafiz Gezer, Osman Aksoy, Mustafa Akdoğan, Ruşen Özmen, Nafiz Erkılıç, İsmail Say, Hayri Sacır, Tevfik Öğüt.
18. BELEDİYE BAŞKANI NAİL BİLEN
Fotoğraf 8: Nail Bilen
29 Mayıs 1946 ile 8 Ağustos 1950 yılları arasında reislik yapan ve Nailefendizade Mehmet Fuat Efendi’nin oğlu olan Nail Bilen’in annesinin adı, Küllüzade Hacı Osman Efendi kızı Saniye’dir. 1909 yılında Gaziantep’te doğmuştur. İlk tahsilini müteakip İstanbul Lisesi’nden ve Hukuk Fakültesi’nden mezun olmuştur. 1933 yılında hâkimliğe başlamış, 1942 yılında avukatlık etmeye başlamıştır. 29 Mayıs 1946 yılında belediye başkanlığına seçilen Nail Bilen evlidir; Afife, Gül, İlkay ve Fatma adında dört kızı vardır. Kardeşlerinin adı Arif, Arif Fuat ve Osman’dır.
Nail Bilen’in belediye başkanlığı sırasında belediyenin durumu: 32 mahalle, 12.074 hane bulunan şehirde 3.738 elektrik, 3.218 su abonesi bulunmaktadır. Temizlik işlerinde 5 tek atlı araba, 7 sandıklı eşek ve üç çöp kamyonu çalışmaktadır. 25 tanesi camilerde olmak üzere 29 hela vardır. Belediyeden memur olarak 70, hizmetli olarak 232 kişi; cem'an 584.260 lira aylık alır. Belediyeye ait 13 otobüs vardır ve şehre her gün pazar kurulur.
1946 ile 1950 Yılları Arasında Belediye Bütçesi: | Yıl | Gider | Gelir | | :--- | :--- | :--- | | 1946 | 912.200 | 878.212 | | 1947 | 997.110 | 1.126.141 | | 1948 | 1.484.000 | 1.419.850 | | 1949 | 1.383.000 | 1.383.000 | | 1950 | 1.645.000 | 2.000.000 |
1950 yılına kadar İller Bankasından alınan borç paraların yekûnu 1.160.556 lirayı tutmuştur.
Nail Bilen’in başkanlığında yapılan diğer işler: Hakiki yoksulları barındırmak için 20 Temmuz 1946’da Düşkünler Evi açıldı. Şehrin ortasında mesken sahası dâhilinde olan genelevler şehir dışına nakledildi. Tabakhanede yeni bir kuyu açılarak 150 mm’lik boru ile depoya su verildi.
Fotoğraf 8: Eski Atatürk Bulvarı’ndan Bir Görünüş
Elektrik fabrikasının gücü 10 milyon kilovatsaate, transformatör gücü 1000 kVA’ya çıkarıldı. Şehrimizi tozdan çamurdan kurtarmak, ona mamur bir çehre vermek için döşemeye önem verilmiştir. 1949’da 5.167 metrekare, 1950’de 5.511 metrekarelik iş yapılmıştır. Şehrin imar planına göre tertibi için 1949’da 129.367,03 liralık; 1950’de 97.992,28 liralık istimlâk yapılmıştır. Derenin taşmasını önlemek için mecrası temizlenmiş ve kenara bent yapılmıştır. Şehir imar ve gelişmesinde keyfîliğe yer bırakmamak için ihale ile şehir tatbik ve kanalizasyon planları yaptırılmıştır.
1949 Belediye Başkanı: Nail Bilen Azalar: Ali Hıyamlı, Cemil Karslıgil, Ali Budak, Mustafa Öğücü, Hayri Altınöz, Celal Tuzcu, Ali Haydar Turgay, Beşir Bayram, Dr. Hikmet Serim ve Dr. Emin Elmacı.
ON DOKUZUNCU BELEDİYE BAŞKANI ABDÜLKADİR BATUR
Abdülkadir Batur 1907’de Gaziantep’te doğmuştur. Babası dava vekili Ahmet Batur’dur. Abdülkadir Batur’un şeker ticareti ile uğraşan Ata ve avukatlık yapan Hayri adında iki kardeşi ile Muvaffak ve Jale adında iki çocuğu vardır. İlk ve ortaokulu Gaziantep’te, liseyi Adana’da okuduktan sonra İstanbul Yüksek Ticaret Okuluna başlamış, 1936’da mezun olmuştur. Gemlik Suni İpek Fabrikasında muhasebecilik yapmış ve 1941 yılında Antep’e gelerek Yapı Yol Limited Şirketinde çalışmaya başlamıştır.
Hasankeyf Tütün Kooperatifi reisi iken DP idaresinin ilk belediye başkanı olarak 8 Ağustos 1950’den 17 Kasım 1955 yılına kadar bu vazifede bulunmuştur. 1958 yılı Ağustos ayında Ticaret Borsasını kurarak ticaret komiseri olan Abdülkadir Batur, 1960 Temmuz’una kadar bu vazifede kalmıştır.
1950 Belediye Başkanı: Abdülkadir Batur Azalar: Muhlis Karslı, İhsan Dai, Reşat Güzelbey, Ali Budak, Dr. Emin Elmacı, Beşir Bayram, Hayri Sacır, A. Haydar Turgay.
Belediyenin 1950 ile 1955 yılları arasında yaptığı işler:
BAHÇE İŞLERİ Şehrin ormandan mahrum olduğunu nazarıitibara alarak, şehri güzelleştirmek için Ziraat Bakanlığı ile müştereken Dülükbaba’da 649 hektarlık sahayı ağaçlandırmıştır. Ayrıca Alleben’de, Başkarakol’da, Saçaklı’da, Şehreküstü’de, Aydın Baba’da parklar ve Akyol’da çocuk parkları yapmıştır.
ELEKTRİK 1950 ile 1955 yılları arasında santralde bulunan iki tane 800’er beygirlik elektrojen grubuna; birisi 1.500 diğeri 500 beygirlik iki adet elektrojen grubu ilave edilmiştir. Şehirdeki 792 sokak lambası 1.700’e çıkarılmış ve 4.700 olan abone sayısı 11.000’e yükselmiştir.
SU İki numaralı kuyudan, kitapların yazmadığı, mühendislerin tahmin etmediği genişlikte su bulunmuştur. Bu kuyudan çıkan suyun bir kısmı 300 mm’lik boru ile ana depodan Türk Tepe’ye; diğer kısmı da 1953’te inşa edilen 460 tonluk Aydın Baba deposuna 200 mm’lik boru ile verilmektedir. Altı mahalleyi idare eden Aydın Baba deposundan sonra 750 tonluk Düztepe ve Hacı Baba depoları da inşa edilmiştir. Beş yıl içinde sokaklara 12.137 m boru döşenmiş, abone sayısı 5.500’e yükselmiştir.
OTOBÜS İŞLETMESİ Otobüs işletmesinin şehrin her türlü ihtiyacına cevap vermesi için büyük gayretler sarf eden Abdülkadir Batur belediyesi; 4 adet Mercedes araba almış, 4 tane kamyona otobüs karoseri yaptırarak sekiz şehir içi otobüsü temin etmiştir. Etrafını yüksek duvarlarla çevirterek her türlü teferruatı ile yeniden yaptırdığı oto garajı ise bir tamirhaneye malik olmuştur.
İMAR FAALİYETİ Lağım İşleri: 1950-1955 yılları arasında lağım faaliyeti için 670.000 lira sarf olunmuştur. | Yıl | Sokak Sayısı | Metretul Lağım | | :--- | :--- | :--- | | 1951 | 31 | 4.138 | | 1952 | 50 | 5.990 | | 1953 | 72 | 6.616 | | 1954 | 54 | 4.166 |
Pişirici, Eyüpoğlu ve Tahtani camilerinin lağımı tamir edilmiş; nereye gittiği bilinmeyen Ahmet Çelebi ve Esenbek camilerinin lağımlarının yollarını bulmak için gayret sarf edilmiştir.
Döşeme: Şehrin sokaklarını temiz tutmak ve güzel göstermek için yapılan çalışmalar: | Yıl | Döşeme (m²) | | :--- | :--- | | 1951 | 13.131 | | 1952 | 19.605 | | 1953 | 26.787 | 1954 yılına kadar toplam döşeme yapılmış ve bu iş için 891.000 lira sarf edilmiştir.
DİĞER İMAR İŞLERİ Asrî hela, 2 kütüphane, bir köprü ve 16 dükkân yapılmış; Özdemir Bey’in ve İmam Gazali’nin mezarı tamir edilmiş; hoparlör tesisatı, trafik lambası ve laboratuvar yaptırılmış; çimento fabrikasına 250.000 lira ile iştirak edilmiştir. Verem Hastanesi, postane, Merkez Bankası, hükümet binası, Kız Enstitüsü, Doğumevi ve Çocuk Hastanesi gibi müesseselerin şehrimizde kurulması için teşebbüsler yapılmıştır.
YİRMİNCİ BELEDİYE BAŞKANI KÂMİL OCAK
Fotoğraf 9: Kâmil Ocak
19 Şubat 1914’te doğan Kâmil Ocak, Sarı Mektep’te okuduktan sonra İstanbul Robert Kolej ticaret kısmından mezun oldu. Karısı Fevzi Ocak kızı Mübeccel Hanım’dır. İkisi kız, dört çocuğu vardır. Eski başkanlardan Şık Mustafa Efendi’nin oğludur. Tahsilini tamamladıktan sonra 4 yıl İstanbul Merkez Bankasında çalıştı; 1940’ta dokumacılar kooperatifini kurdu. 1948’te Fıstık Tarım Satış Kooperatif Birlikleri başkanı oldu. 1950’de DP İlçe İdare Heyeti başkanı oldu. 1951’de DP İl Başkanlığına seçildi. 1956’da belediyeden ayrıldıktan sonra 1957’ye kadar DP İl Başkanlığı’nda bulundu.
Gaziantep Belediye Başkanlığı’nda 17 Kasım 1955 tarihinden 16 Kasım 1956 tarihine kadar bulunan Kâmil Ocak zamanında bilhassa kenar mahallelerin imarı ile uğraşılmıştır.
1955 Belediye Başkanı: Kâmil Ocak Azalar: Ali Koyuncu, Behçet Özçubukçu, Şakir Özahu, Lütfü Tekin, Remzi Mutlu, Ali Budak, İlhan Erman, Selahattin Ertür.
YİRMİ BİRİNCİ BELEDİYE BAŞKANI NECMİ BAYRAM
Fotoğraf 10: Necmi Bayram
Necmi Bayram 1916 yılında Gaziantep’te doğdu. 1934 yılında Kabataş Erkek Lisesi’nden mezun oldu. Güzel Sanatlar Akademisinin üçüncü sınıfından ayrılıp Almanya’da Münih Technische Hochschule’ye girdi. İkinci Cihan Harbi’nde yurda dönüp 1946 yılına kadar askerlik yaptı. Askerlikten sonra müteahhitlikle uğraştı. Annesi Şıh Attar’ın kızı Fatma Hanım, karısı enstitü hocası Fahri Nüsa’dır. Üç erkek çocuğu vardır.
16 Kasım 1956 ile 6 Ekim 1959 arasında Necmi Bayram idaresinde belediyenin faaliyetleri: 1958 yılı belediye geliri 4.000.000 liradır. Bu paranın 310.000 lirası sosyal yardım olarak halka verilmiştir.
FEN İŞLERİ Belediye hanı arkasındaki toptancı halinin tamamlanması için çalışılmıştır. Mezkûr bina için bir yılda 1.048.629 lira ödenmiştir.
22’NCİ BELEDİYE BAŞKANI FAİK TAŞÇIOĞLU
Necmi Bayram’ın istifası üzerine Şehir Meclisi tarafından, meclis üyesi bulunmayan General Faik Taşçıoğlu başkanlığa seçilmiştir. Faik Taşçıoğlu Gazianteplidir; 1314 doğumludur. Harbiye mezunudur. Son vazifesi 2’nci Ordu Sağlık Başkanı idi. Temmuz 1958 tarihinde emekliye ayrılmıştı. 6 Ekim 1959 tarihinde Gaziantep Belediyesi başkanlığına seçildi. 27 Mayıs 1960 tarihinde Millî Birlik Komitesi devlet idaresini ele alınca, bütün belediye reisleri gibi Faik Taşçıoğlu’nun da vazifesine son verildi. 7-8 ay başkanlık yapan Faik Taşçıoğlu, belediyenin maarif işleriyle ilgilenmesine çalışmış; yeni hal binası kendi zamanında tam çalışmaya başlamıştır.
23’ÜNCÜ BELEDİYE BAŞKANI SELAMİ ESEN
27 Mayıs 1960 tarihinde muvakkat askerî idarenin kurulması üzerine Kurmay Albay Selami Esen belediye reisliğine başladı. Reisliği 18 gün devam etti. Kısa süren bu devre zarfında esnafın ve şehrin temizliği ile eşya ve yiyecek fiyatlarıyla yakından ilgilendi. Şehirde haklı bir sevgi kazandı. Mayıs 1960 ayında Belediye Meclisi feshedilmiştir.
24’ÜNCÜ BELEDİYE BAŞKANI NİYAZİ ARAS
İnkılâp hükümeti tarafından Gaziantep’e vali tayin edilen Niyazi Aras, aynı zamanda belediye işleriyle de vazifelendirildiğinden 14 Haziran 1960 tarihinden beri Gaziantep Belediye Başkanıdır.
— Son —
H. Uğurol BARLAS
