1- Ailesi:
Enderî'nin hâl tercümesini, divanına mukaddime teşkil eden bir parçası ([1]) ile oğlu Nadir Bektaş tarafından yazılıp mezkûr divanın sonuna ilave edilen bir mersiye ve bir tarih ([2]) ve adı geçen Nadir Bektaş ile kardeşi Münir’den aldığım notlardan çıkarıyorum. Buna göre:
Asıl ismi Muhammet Münip'tir. Bektaş Ağa’nın oğlu Mehmet Ağa diye anılırdı. Babası Ali Bektaş Ağa, Bensi’nin (Çorak) köyünden (Akıleyin uşakları) denilen aileden İbrahim Ağa'nın oğludur. Haşiye olarak aldığımız parçada (Nesebim Al-i Akıyl) diye buna işaret etmektedir.
İbrahim Ağa, Bensi’den asker olarak Silistre Harbi'ne gidiyor. Buradan avdetinde Antep’e yerleşerek Kozanlı Mahallesi'nden yeniçeri mensuplarından İbrahim Beşe'nin kızıyla evleniyor. Bu teehhülden Ali Baktaş meydana geliyor. Ali Bektaş, 25-30 yaşlarında bir delikanlı iken o sırada Antep’te bulunan Çapanoğlu’nun maiyetine asker yazılmak istiyor. Buna ebeveyni ve hususi ile dayıları razı olmuyorlar. Bunun üzerine Çapanoğlu iki tarafı huzuruna çağırıyor. Ali Bektaş kararınca ısrar ediyor. Bu hareket Çapanoğlu’nun pek hoşuna gittiğinden onu derhal yanına kabul ve hemen omuzlarına çavuş âlametini diktiriyor. Birlikte Halep'e, sonra da Maraş’a gidiyorlar. Cesaret iyi hizmet ve zekasından ötürü burada subay sınıfına yükseliyor. Ali Bektaş, bir müddet sonra "Osman Paşa" adında bir kumandanın maiyetinde Yanya'da görülüyor. Burada Rusya muhacirlerinden Mehmet Bey'in kızıyla evleniyor. Bu izdivaçtan da şairimiz Enderî doğuyor.
Ali Bektaş bir aralık Derviş Paşa'nın yanındadır. Hizmetinden memnun olan Paşa, kendi talebiyle Delibaşılığa ([3]) tayin ettiriyor. Bu vazifeyi ifa sırasında Gavurdağı'nda kopan isyanın tenkiline memur ediliyor Ve ayaklanmayı muvaffakiyete bastırıyor. Bu hizmetine karşılık olmak üzere Derviş Paşa tarafından bir hamiyet nişanı, o zaman pek makbul olan bir beşatar tabanca ve kahve değirmeni ile taltif ediliyor.
2- Hayatı:
Enderî, 1271 tarihinde Gaziantep’te doğmuştu. Bunun için Hasırcızâde Hafız Ağa’nın yazdığı tarih haşiyeye alınmıştır.
(SONU VAR)
[1] Yad olur rahmetle gerçe iptidâ-vü-intihâ
Rahmeten lil’âlemin’den kâzibin olmuş cüdâ
Nâ haleftir aslını inkâr edenler şüphesiz
Gerçeğin alnı açık veçhi seti’tir rûnüma
Gaziantep'tir bilâdım Nesabim Âl i Akıyl
Pederim âlicenap ma’rüf Ali Baktaş Ağa
Musa Kâzım’dan gelir silsile-i zincirimiz
Bend ile muhkem meyânım pire ettim iktida.
Hacı Bektâş Veli’dir pirimiz kutb-u cihan
Lutfuna mazhar olub rahatta oldum rehnüma
Mürşüdüm Küçük Veli halka beguş (İlhami)dir
Aç gözün serdarımız (Hilmi Dede) sahip liva
Dücihan ruzunda mahcup eyleme şahım aman
Kemterin Ender Muhammet kıl madet yâ Murtaza.
[2] Bıhamdıllâh muvaffak oldu zatın böyle mahdume
Açup dest! Niyazı kıl teşekkür birle mevlâye
Anı şiyrü şekerle beslesünler mehdinazında
Yanında hiç eksik olmasınlar bir nice dâye
O masumu mükerrem öyle bir hayri halefdir kim
Hudâ mahzı inâyet eyledi Bektaş Ağa'ya
Nola ol tıflı pakin medhini verdi zaben etsem
Kudumile meserret buldular ezcümle hemsâye
Benamı Hazreti Fahri rişalet birle nvanı
Sezadır hernedenlu medh olunsa ziribalaya
Huda ömrün uzun etsün muammer ola dehr içre
Olup akranına faik erişsün kadri valâye
O mahdum zadeye her veçh ile arzı muvalatım
Okundukça kasidem hoş gele belki dilaraya
Zuhuru tazedir revnak veren bağı maarifte
Acepmi nazmı renginim olursa elde sermaye
Yazınca muceminden hafıza tarihi müstesna
Güneş gibi ziya verdi Muhammet bezmi dünyaya 1271
[3] Delibaşı: Dahili ve harici inzibat kumandanı.
