Aşağıdaki yazı; Gaziantep Savaşı’na iştirak etmiş, dedem olan Abdullah oğlu Mehmed’in hâtırasıdır.
Eylül 1919’da Londra’da imzalanan bir itilâfname ile İngilizler; Suriye’yi ve Anadolu’yu Fransızlara terk ettiler. 5 Kasım 1919’da İngiliz kıtaları şehrimizden ayrılırken Fransız askerleri de giriyorlardı. Antep’e ilk giren kıta; Ermeni alayı kumandanı Miralay (Albay) Sent-Mari kumandasında bir Ermeni taburu, bir Afrika avcı bölüğü ve bir Fransız bölüğü idi. Antep’i, Urfa’yı, Maraş’ı ve Adana’yı işgal eden Fransızlar, akıllarınca bu memlekete sahip oldular; ama yaman aldandılar. Aradan çok geçmeden Antep-Fransız Harbi başladı. On bir ay devam eden bu harp sonunda ne memleket kaldı ne okul kaldı. Topun ses ve ateşleri karşısında her şey sustu ve yıkıldı. Açlık yüzünden şehir, Fransızlara teslim oldu. Harpten bir tek mektep (Reşadiye Mektebi) binası, mucize kabilinden kurtulmuş ve sağlam kalmıştı. Maarif-i İslâmiye bu mektebi tekrar ele aldı ve on bir ay devam eden Fransız işgali müddetince 300 Müslüman Türk çocuğuna yine ilk mektep tahsili verilmesini sağlamıştır.
Şeker Olayı:
Fransız işgal kuvvetleri kumandanı, bu mektebe Fransız sevgisini sokmak için bir gün; süslü sepetler içinde, zarif kâğıtlara sarılmış şekerleri talebeye dağıtılmak üzere bir otomobille göndermişti. Mektebin vatanperver heyet-i talimiyesi ve talebesi bu hediyeyi kabul etmeyerek şiddetle reddettiler. Şeker tekrar, Kolej’deki Fransız karargâhında bulunan işgal kuvvetleri kumandanına iade edildi. Kumandan, ısrar talebiyle birlikte epeyce şekerin üzerine para koymak suretiyle "talebeye dağıtılsın" emriyle mektebe yolladı. Mektep talim heyeti yine eski kararında ısrar etti. Talebe ve muallimler şekeri de parayı da şiddetle reddettiler.
Nihayet, şekeri getiren Fransız subayları kızdılar. Herhâlde aldıkları emir üzerine olacak; şekeri de parayı da mektep kapısı önünde toplanan halkın üzerine saçtılar. Halk, onların gözleri önünde şekeri de parayı da ayaklarıyla çiğnedi. Antep işgali tarihinde bu hadise önemli bir rol oynamıştır. Yaşasın Gaziantepliler…
Nurettin ÖZYAZGAN
(Bu yazı; Gaziantep Kültür Derneği’nin 1959 yılında açtığı "Gaziantep Savaşı’na iştirak eden bir tanıdığınızın hatırasını yazınız" konulu yarışmada 13’üncü gelmiştir.)
