Antep fıstığının, istihsal yılı içerisinde satışı yapılmadığı takdirde, köy evlerinden veya buna benzer şehirdeki ilkel ambarlardan başka korunacak yerleri yoktu. Yağlı madde olan fıstığın normal şartlarda ve ambar zararlılarına karşı korunması için dezenfekte imkânlarını sağlayan genel depolara ihtiyaç vardır.
İstihdam ile ilgili tedbirleri de şöylece sıralayabiliriz: — Her Antep fıstığı istihsal edilen ilde ve ilçede özel sektöre yardım edecek ve kamu işlerini yürütecek yetişmiş mütehassıs veya teknisyenlerin görevlendirilmesi, bilgilerinin artırılması. — Dış memleketlerde tanıtma, propaganda ve yayım işlerini yürütecek, dış piyasayı canlandıracak, teşvik ve takip edecek ajanlıkların kurulması. — Ziraat ataşeliklerinin lüzumlu ve milli menfaatlerin bulunduğu memleketlerde kurulmasının temini.
SONUÇ
Antep fıstığı gibi önemli bir maddemizin ihraç kabiliyeti gerek stok yapmaya müsait oluşu gerekse Türkiye’nin dünyada bu maddeyi ihraç edebilen başlıca iki memleketten biri oluşu bakımından fazladır. Ancak Antep fıstığı satışının tek pazara (Amerika) ve ithalatçı firma olarak mahdut birkaç alıcıya inhisar etmesi, memleketimiz bakımından büyük müşkülat hatta kayıplar arz etmektedir.
Buna sebep, dünya tüketiminin %99’una tekabül eden 4-5 bin ton Antep fıstığının Amerika Birleşik Devletleri tarafından ithal edilmekte olması ve mahdut sayıda ithalatçının Antep fıstığı piyasasına hâkim olarak fiyatları tekellerinde tutmalarıdır.
Antep fıstığı satışının, diğer pazarlara, bilhassa Avrupa’ya yöneltilmesi işi, bugünkü şartlar altında mümkün görünmemektedir. Çünkü Antep fıstığını fazla tanımayan, sadece lüks bir çerez olarak tüketen Avrupa, Amerika’ya sevk edildiği gibi çıtlak-kavlak-natürel halde fıstıkla ilgilenmemekte; kavrulmuş, tuzlanmış ve iç olarak küçük miktarlarda ambalajlanmış fıstık almayı istemektedir. Amerika Birleşik Devletleri ise natürel olarak aldığı fıstığı tüketime kendisi hazırlamaktadır. Avrupa’nın ise fıstığı tüketime hazırlama tesisleri bulunmamaktadır.
Bu durum karşısında Antep fıstığının A.B.D. dışındaki piyasalara tanıtılabilmesi ve satılabilmesi için fıstığın tuzlanmış, kavrulmuş, ambalajlanmış ve iç olarak hazırlanması zaruret teşkil etmektedir.
Diğer taraftan, Antep fıstığı istihsalini günden güne artırmak yolunda olan ve birkaç ailenin tekelinde olması sebebiyle fıstık ihracını Amerika Birleşik Devletleri’nde organize etmiş bulunan İran, yakın bir gelecekte piyasaya hâkim olabilme durumundadır. Bu bakımdan, Antep fıstığının daha kaliteli bir şekilde ihracını sağlamak, esasen Türk fıstıklarından daha fazla beğenilmekte olan İran fıstıkları ile rekabet edebilmek için elzem görülmektedir.
Bütün bu gayelerin tahakkuku için bazı tesislerin kurulmasında zaruret vardır. Zira bu tesislerin kurulması için yapılacak masraflardan çok kâr sağlanacağı muhakkaktır.
Netice itibarıyla, aksaklıklar konusunda sözünü ettiğimiz tedbirlerin yanı sıra ayrıca; Antep fıstığının daha kaliteli ihracını sağlamak, maddeyi tek pazardaki şiddetli fiyat dalgalanmalarından kurtarmak, ABD dışındaki pazarların istedikleri şekilde hazırlanmasını sağlamak, ilkel usuller ve teşkilatsızlık yüzünden yükselen maliyeti düşürmek ve bu suretle gerek üretici kârını gerekse memleketin döviz gelirini artırmak için modern tesislerin bir an önce kurulmasını sağlamak, bütün bunların yanı sıra reklam ve tanıtma kampanyalarına girişmek zorunludur.
