Doğu ve Güneydoğu Anadolu’muzun en büyük şehri Gaziantep’te yükseköğrenim müesseselerinin bir an önce faaliyete geçmesini sağlamak amacı ile “Gaziantep’te Teknik Okul, Eğitim Enstitüsü ve Diğer Yüksekokulları Yaptırma Derneği” kurulmuştur.

Türkiye’nin en geri kalmış Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri halklarının hızla kalkınabilmeleri için en önemli yükseköğrenim müesseselerinin öncelikle ve süratle nerede kurulması gerektiği konusunun, objektif ölçülerle önemle incelenmesi gerekmektedir. Son yıllarda Erzurum, Diyarbakır ve Elazığ gibi Doğu merkezlerinde kurulan yükseköğretim müesseselerinin Doğu’nun kalkınmasında faydalı olacaklarına şüphe yoktur. Fakat Doğu ve Güneydoğu Anadolu’muzun çok kısa bir zamanda ve kolaylıkla kalkınabilmesi için Gaziantep’e özel bir önem verilmesi gerektiği kanaatindeyiz.

Doğu ve Güneydoğu Anadolu halkları içinde Gaziantep Bölgesi’nin taşıdığı önemi belirtmek için bu yazıyı hazırlamış bulunuyoruz:

1) Gaziantep’in coğrafi durumu ve Gaziantep’ten geçen yollar: Gaziantep bölgesi; Doğu ve Güneydoğu Anadolu ile en yakın Akdeniz limanları arasında bulunan bir geçit yeridir. Doğu ve Güneydoğu’nun limanları durumunda olan İskenderun ve Mersin’e giden yollar, Gaziantep Bölgesi’nden geçer ve geçmek mecburiyetindedir. Gaziantep şehri; muntazam kara ve demir yolları ile önemli Doğu ve Güneydoğu merkezlerine bağlıdır. Türkiye’nin en büyük köprüsü olan Birecik Köprüsü, Doğu ile Batı Türkiye’sini Gaziantep Bölgesi’nde birbirine bağlar. Gaziantep’te gerek yolcu gerekse yük nakliyatı çok gelişmiştir. Gaziantep Bölgesi; Doğu ve Güneydoğu Anadolu’nun ve gelecekte İran'ın, ileri gitmiş Batı ülkeleri ve Türkiye’nin diğer bölgeleri ile münasebetlerini yürütecek en önemli geçit alanıdır.

2) Ticaret ve sanayi bakımından Gaziantep’in durumu: Doğu ve Güneydoğu Anadolu’ya en yakın olan ticaret ve sanayi merkezi Gaziantep şehridir. Doğu ve Güneydoğu’ya yakın olması sebebiyle Doğulunun ilk uğrak yeri Gaziantep’tir. Doğu ve Güneydoğu Anadolu halkı, elde ettiği birçok ürününü Gaziantepli tüccarlara satar; birçok ihtiyacını da Gaziantepli tüccar ve sanayiciden satın alır. Doğu ve Güneydoğu Anadolu halkı ihtiyacını eğer Gaziantep’te karşılayamazsa daha uzak olan Adana, Ankara ve İstanbul gibi merkezlere başvurur. Bu sebeplerle Gaziantep’te devlet yardımı olmadan da özel sektör hızla gelişmiş; İskenderun Körfezi ile Sinop Burnu’na çizilecek bir çizginin doğu tarafında kalan Türkiye’de, en büyük sanayi ve ticaret merkezi meydana gelmiştir.

3) Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da nüfusun dağılışı: Gaziantep Bölgesi’nin içinde bulunduğu coğrafi durum, Gaziantep’i Doğu’nun en büyük ticaret ve sanayi merkezi yaptığından, Gaziantep Bölgesi’nin nüfusu da süratle artmıştır. Gerçekten 1950 nüfus sayımında 71.877 kişi olan Gaziantep şehrinin nüfusu, 15 yıl içinde bir mislinden fazla artarak 1965 sayımında 158.367 rakamını bulmuştur. Yine 1950 sayımında Gaziantep ili nüfusu 328.343 kişi iken 1965 sayımında 509.055 sayısına çıkmıştır. Gaziantep şehri; Güneydoğu ve Doğu Anadolu’nun en büyük, Türkiye’nin ise yedinci büyük şehri durumundadır. Gaziantep şehrinin çevresinde yer alan ve nüfusları on binleri geçen Antakya, Kırıkhan, İskenderun, İslahiye, Osmaniye, Maraş, Besni, Nizip, Birecik ve Kilis gibi şehirlerin kümelendiği bir bölgeye Doğu ve Güneydoğu Anadolu’nun başka bir çevresinde rastlamak mümkün değildir. Bu şehirlerde yüz binlerce Doğu ve Güneydoğulu yerleşmiştir. Doğu’nun hiçbir bölgesinde bu kadar sık nüfusun yerleştiği, nüfusun yoğun olduğu başka bir geniş alan mevcut değildir.

4) Tarih, kültür ve konuşma dili bakımından Doğu ve Güneydoğu’da Gaziantep’in özel yeri: Gaziantep şehri ve çevresindeki şehir ve köylerde halkın ezici çoğunluğunun ana dili Türkçedir. Devlet İstatistik Enstitüsü 1950 nüfus sayımı neticelerine göre, Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da konuşulan dillere göre il nüfus yüzdeleri şöyledir:

İstatistikler gösteriyor ki Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da ana dili Türkçe olan kütleler en çok Gaziantep ilinde bir araya gelmiştir. Halkın ezici çoğunluğunun aynı dili konuşması, karşılıklı ekonomik ve kültürel münasebetleri süratle artırmış; Gaziantep ve çevresinde çok kuvvetli bir Türk kültürünün doğup gelişmesine sebep olmuştur. Tarihî olaylara da bir göz gezdirecek olursak Gaziantep bölgesi halkının yabancı ordular ve kültür saldırıları karşısında nasıl kendiliğinden bir ordu hâline geldiğini ve düşmana karşı kolaylıkla direndiğini görürüz. 1833-1839 yıllarında Mısır orduları karşısında Osmanlı ordusunun yenilmesine rağmen Gazianteplilerin kurdukları birliklerin büyük başarıları, 1919-1920 yıllarında Fransız ordusunun istila teşebbüsüne karşı gösterilen direniş...

(Devamı var)