ÜZÜMLERİMİZ

Kategori: Tarım
Konu: Gaziantep’te üzüm çeşitliliği

En bol, en çeşitli bir halk meyvemizdir. Bu hususiyetleridir ki onu üzerinde en fazla durulan bir mahsulümüz hâline koymuştur. Hakikaten Gaziantep'in üzüm mahsulü diğer yerlerle; kıyas edilemeyecek kadar çoktur. Bu ziyadelik memleketimizde üzüme müteallik sanatların doğumuna sebep olmuştur.

Pekmezciliğimiz eskiden beri meşhurdur. Hele şirecilik Gaziantep'e mahsus bir sanat halindedir. Başlıca şirelerimiz: Bastık, sucuk, muska, tarhana, dilmedir. Bunlardan birinci ve İkincinin imali ayrı birer ihtisasa ihtiyaç gösterir.

Gaziantep'te reçel ve helva eskiden beri üzümden yapılır. Ambarlarına (helvacı üzümü) depo eden sanatkarlarımıza şekerin varlığı, yokluğu, pahalılığı ucuzluğu pek tesir yapmaz. Çeşitli helvalarımız içinde en şayanı dikkati (unlu helvadır). Tamamen yerli bir mamuldür. Baklava dilimi şeklinde, içi tıpkı baklava gibi fıstık yahut cevizlidir. Tahin helvalarımız Amerika'da pek rağbet bulmaktadır.

Gaziantep üzümleri, renk, şekil, cesamet, lezzet ve mevsim itibarile muhtelif nevileri havidir. Pembesinden moruna, nohut kadarından ufak ceviz büyüklüğüne, mayhuşundan bal tatlılığına kadar.

Mevsim noktasından üzümlerimiz tabii bir sıra üzerinde yürürler. Üzümün ilk müjdecisi Tahannebi bağlarından gelir. Bunu kara ve kabarcıklar takip eder, en son yetişenler dökülgen ve bilhassa bazı seneler kar altında kesilen Humusi —Hönüsülerdir. Dökülgen ve Hönüsüler hava tesirine mütehammil olduklarından Hevenk bunlardan asılır. Bu hevenkler bazan martin sonuna kada ter-u taze ve sağlam olarak kalırlar. (Bertiz Kabarcık) denilen diğer bir nevi üzümümüz de son kemale gelenlerdendir.

Temmuz ortalarından Kânunievvel ortalarına kadar devam eden üzümlerimizin nevilerinin adedi 50'ye kadar çıkıyormuş. Ben bunlardan ancak 40'ını tesbit edebildim ki şunlardır:

1— Tahannebi (Tilhani): İlk yetişen beyaz üzümler

2— Kara üzüm (sergi karası):

3— Ekşi kara: yuvarlak şekilde

4— Yürük kara (Yivrik kara, Terazi üzümü): ucu sivri lezzeti kekremsi

5— Tusbağa karası (kötü kara)

6— Kilis karası (Horoz karası): Kara üzümlerin en eyisi

7— Kabarcık: yuvarlak, beyaz

8— Tusbağa kabarcığı (Kilis kabarcığı): Kabuğu çok sert

Yazan: Cemil Cahit GÜZEL

GÜZELBEY, C. " ÜZÜMLERİMİZ". Başpınar Dergisi. ( 1939)

Anahtar Kelimeler: Gaziantep, üzüm, bağcılık, şirecilik, tahannebi, kilis karası, kabarcık, hevenk, pekmezcilik