Nüveyran Oğuz, Gaziantep’in bir köyü iken 1946’da Oğuzeli’nin kuruluşuyla bu ilçenin sınırları içine alınan Kefer Sarı (Kefer-i Salih) köyüdür. Beydili Türkmen Aşiretine bağlı Arpalı (Aradlu) oymağından Salih’in oğludur. 1940 yılında bir intikam kurşunuyla öldürüldüğü vakit bu oymağın reisi bulunuyordu.

Nüveyran, babamın en yakın dostlarındandı. Bu dostluk ta delikanlılık çağından başlamış, ölünceye kadar sürmüştür. Babamın anılarında en çok yer edenlerden biri olsa gerektir ki, sık sık ondan bahseder, başlarından geçenleri ortaklaşa olaylardan söz açardı.

Nüveyran’ın, çocukluğumda defalarca evimize misafir olduğunu hatırlarım. Babam Arkık köyünde tarımla uğraştığı sırada en hatırlı ziyaretçi ve misafirlerdendi. Kurtuluş Savaşı dolayısıyla Maraş’tan satın aldığı bir hafif makineli tüfeğini isteği üzerine ona hediye etmişti. Babamla bu yakın dostlukları, çeşitli nedenlerinden birisi sanıyorum ki ailemizin eski bir Türkmen beyinin soyundan gelmiş olmamızdı.

Babam, bir gün Nüveyran ve oymağı ile ilgili şu anıyı anlatmıştı:

"Kandevir köyünde yapılacak bir düğünde ağır bir (Okuntu) ile çağrıldım. Bu düğün dolayısıyla büyük cirit oyunları tertiplenmişti. Atım, yakın kuzlacı idi. Bu sırada amcam Güzelbeyoğlu Şerif Ağa’ya Halfeti’de damadı Mehmet (Köksal) Bey’den iyi bir at armağan edilmişti. Bunu öğrenince amcamın yanına koştum. Atı emanet olarak istedim. Attan anladığımı, bir evlat gibi baktığımı bilirdi. Hemen 'peki' dedi. Atı alıp Kandevir’e doğru yola çıktım. Cevherli bir hayvan olduğunu üzerine atlayınca anladım. Koşmasını da öğrenmek için Sazgın Ovası’nda üzengilerimi karnına batırdım. 'İyi at kendine kamçı vurdurmaz' derler. Hayvan biraz sonra sanki uçuyordu. Elimden çok at galip geçmiş, böylesini görmemiştim.

Kandevir köyündeki düğüne katılmadan önce Kefersarı’ya uğradım. Nüveyran’ın bir erkek kadar yiğit ve koçak bir kadın olan annesi Dödey karı beni öz bir çocuğu gibi severdi. Hemen yemek çıkardı. Yemekte attaki korkunç koşma yeteneğinden söz edince 'Oğul göreyim seni. Eski bir Türkmen beyinin soyundan olduğunu şunlara göster' dedi."

Bir zamanlar çok iyi bir binici olduğunu, iyi cirit kullandığını, attan inmeden ve koştururken yerden cirit değneğini aldığını da belirten babam, sözlerine şöyle devam etti:

"Kefersarı’dan Tilhalit’e geçtim. Dere kenarındaki ağaçlardan birkaç cirit değneği kestim. Kandevir’in yolunu tuttum. Köye yaklaştığım sırada ciritin en civcivli bir zamanıydı. Tanımasınlar diye yüzümü peşu ile iyice kapadım. Yalnız gözlerimin önü açık kalmıştı. Hemen kasırga gibi daldım. Attığım her ciridi isabet ettiriyor, atın şaşırtıcı koşması sayesinde aralarından sıyrılıyordum. Yüzüm kapalı, atımı da hiç görmemiş bulunduklarından bu kimliği belirsiz atlıyı merak ettiklerini kestiriyor; içlerine dalıp dalıp çıkıyordum. Son olarak yüzümü açtım, atı doğru üzerlerine sürüp selam verdim. Türkmen dostlarımın sözü şu oldu: 'Vallahi tahmin etmiştik. Yoksa iyice kızmıştık. Neredeyse silaha davranacaktık.'"

Gaziantep Savaşı’nın zorlu günlerinde babam; kardeşlerimi, annemi ve ninemi o zaman Nüveyran ve amcası çocuklarının, oymaklarından kimi adamların oturmakta oldukları Şeyhbilecen köyüne göndermişti. Fransızların gelmelerinden sonra köylerini bırakarak buraya göçmüşlerdi. O zamanlar Tüp Ovası, Elbeyli ve Barak yazıları; kendilerine yerine göre Kuvâ-yı Milliye süsü veren silahlı birtakım adamların, Fransızların, Ermeni müfrezelerinin ve göçebe Arap oymaklarının tehdidi altında bulunuyordu. Mal ve can güvenliğinin kalmadığı o günlerde Arpalı Türkmenlerinin yarı misafiri ve himayeleri altında bulunuyorduk. Bu vesileyle onu daha iyi tanımış; mertliğine, cömertliğine, yiğitliğine hayran kalarak baba gibi sevmiştim. Harpten sonra Gaziantep’e gelişinde Maarif Bahçesi’nin köşesine oturmayı adet edinmişti. Gördüm mü yanına gider, elini öper, hâl hatır sorardım. Bana "yeğen" derdi. Sonraları hoş sohbet, hazır cevap, yiğit ve babası kadar koçak olan oğlu Ömer ile dost olduk.

Nüveyran Oğuz’un Kurtuluş Savaşı sırasında Elbeyli aşireti reisi Bilal Bey’i öldürdüğü hakkında pek yaygın bir söylenti var. Hatta bu olay için bir de uzun hava türkü çıkarılmıştır. Babamdan öğrendiğime göre o böyle bir isnadı reddedermiş. Ancak Kurtuluş Savaşı’nda Kuvâ-yı Milliye’ye katılıp katılmama bakımından aralarında görüş ayrılığı olmuş. 1939’da gene Maarif Bahçesi’nde ısmarladığı çayı içerken bu olayın iç yüzünü öğrenmek için sormak istedim. Bir türlü açamadım. Nüveyran’ın Bilal Bey’in öldürülüşüne karışmadığını başka başka kimselerden de duydum. Ancak aşağıya alacağım belgelerden sıhhat derecesini kestiremediğim birisi ilgisini açıklamaktadır.

Nüveyran gerçekten yiğit ve kârlı bir adamdı. İyi bağlama çalar, içki kullanırdı. Eski Türklerdeki "Türk çadırda doğar, çayırda ölür" sözünü Nüveyran ve oymağı "Türkmen yatakta ölürse mundar olur; yiğit dediğin savaşta, kavgada, dövüşerek ölmelidir" biçiminde söylerdi. Türkmenler kendilerini başka aşiretlerden, hele Araplardan daha soylu görür, bir üstünlük duygusu taşırlardı. Türkmen kızlarına kesilen kalınların öbürlerine göre yükseklik göstermesi, bu üstünlük duygusunun başka bir belirtisidir.

Nüveyran, Gaziantep çevresinde Fransız istilasına karşı direniş başladığı zaman cahil bir adam olmasına rağmen, içindeki ulusal bilinçle Kuvâ-yı Milliye saflarına katıldı. Akrabaları ve bütün oymağıyla savaşın başından sonuna kadar bu ülküye bağlı kaldılar. Oymağının reisi olmakla bu ülkünün öncülüğünü yapan rahmetli, savaş içinde ve savaştan sonra aldığı takdirnamelerle adını ebedileştirmiştir.

Kurtuluşu izleyen günlerde Fevzi Çakmak, Nizip tarafından ve Şehreküstü yönünden Gaziantep’e gelmiş, okullar ve halk tarafından karşılanmıştı. O gelişte Nüveyran'ı Çakmak’ın yanında, sırtında kara bir kamçı ile şimdi bile görür gibi hatırlıyorum.

Belgelere gelince; bunlar 4 tanedir. Tarih sırasıyla aşağıya alıyorum:

1- Yırtılıp yapıştırıldığı için tamamı okunmayan Ramazan 1337, Mayıs 1337 tarihini taşıyan "Nüveyran Bey’e" diye başlık atılan bu belge, 1 Nisan 1337 günü yapılan bir baskında gösterdiği fedakârlık dolayısıyla Beşinci Rütbeden Mecidî Nişanı ile taltif edildiği hakkındadır. Belgenin altında Elcezire Cephesi Kumandanı Mirliva yazısı, cephe komutanlığı mührüyle (Mehmet Nihat İmzası) bulunmaktadır.

2- İkinci belge aynen şudur:

"Vesika" Birecik 1 Kanunuevvel 37. Hamili vesika Nüveyran Bey, hükümetin her türlü tekâlif ve emirlerine şimdiye kadar itaat eylemiş; hususuyla ciheti askeriyeye ifa eylediği hidematı meşküresiyle kalplerimizde bir mevkii bülent ihraz eylemiştir. Mumaileyhi ahlafa tanıttırmak ve eski hizmetlerine mukabil, icap ederse hakkında muaveneti lazimede bulunmak üzere işbu vesika yedine ita kılındı...

Mühür ve imza. Mühür iri, bir müessese mührü olduğu belli. Belki de askerlik şube başkanlığına aittir. İmzada M. Şuayıp gibi okunuyor.

Cemil Cahit GÜZELBEY

(Devamı var)