1970 yılı Ekim ayının 17’nci Cumartesi günü araştırmacı dostum Avukat Cemil Cahit Güzelbey’le Nizip’e gittik. Hemşehrimiz Çelebizade Mecdettin Beyin Nizip Halk Kitaplığı’nda bulunan 18 ciltlik 4721 sayfa tutan daktilo yazması sözlükleriyle diğer bir cilt Terim Sözlüğü kitabını inceledik. Bu eserleri Türk Dil Kurumu ve okurlarımızın dikkatlerine sunarız.

1- Farsçadan Türkçeye sözlük:

a- Cilt: 1 sayfa 1-496 (A’dan H’ye kadar - hırıltılı H)

b- Cilt: 2 sayfa 497-901 (D’den K’ya kadar)

c- Cilt: 3 sayfa 902-1349 (G’den Y’ye kadar)

Farsça kelimeler önce Arap harfleriyle, karşılığı Türk harfleriyle yazılmıştır.

2- Türkçe Duden "Resimli Lügat":

Bu sözlüğün bilimsel ve teknik bir terim sözlüğü olduğu anlaşılıyor. Eserde ilk sayfasından başlayıp üç sayfa devam eden bir fihrist yer almaktadır. Birinci sayfada (Münderecat - tablo listeleri) sözleri kayıtlıdır. Bu üç sayfada sayfa no. yoktur. Yazılar yaprakların birer yüzünü işgal etmektedir. Bir yüzleri boştur. Esere sayfa no. yerine tablo no.ları verilmiş olup bu no.lar teselsül etmektedir. Ancak kimi tabloların iki ve daha ziyade sayfa işgal eylediği, bu sayfalara hep aynı notlar atılmıştır. Bu nedenle sayfaları tek tek sayarak miktarlarını anlamış olduk. Buna göre fihrist ve bahislerin boş sayfalara yazılan adlarıyla birlikte 420 yaprak tutmaktadır.

(Türkçe Duden): 1- İnsan ve familya, 2- Mesleki işler, 3- Ziraat, 4- Beden terbiyesi, oyun, eğlence, spor, 5- İlim ve fen, 6- Devlet, 7- Etnografya ve folklor, 8- Hayvanlar ve nebatlar, 9- Arz ve kâinat adıyla 9 bölüme ayrılmıştır.

Eserin son sayfasında “Tercüme bitti. 20 Temmuz 1940” kaydı bulunmaktadır. Bu kayıttan eserin tercüme olduğu anlaşılmakta ise de hangi dilden ve kimden tercüme edildiği açıklanmamıştır.

3- İngilizceden Türkçeye lügat: Daktilo kâğıdının birer yüzünü kaplamak üzere 2.982 sayfa tutan bu eser Osmanlıca deyimiyle "muazzam"dır. İçinde İngiliz dilindeki birçok sözcük asılları, hangi dilden geldiği de açıklanarak sözlüğe etimolojik bir değer verilmiştir. 14 cilt üzerindedir. Kimi ciltlerin bitiriliş tarihleri sonunda işaret edilmiştir. Eserin ciltlere dağılışı harf ve sayfa olarak şöyledir:

12’nci cildin sonundaki kayıttan bu cildin İstanbul'da yazıldığı anlaşılmaktadır.