Mecmuamızın bundan önceki sayılarında Münif Paşa’yı muhtelif yönlerden inceleyen makaleler çıkmıştır. Münif Paşa; Ceride-i Havadis, Ruzname-i Ceride-i Havadis, Hazine-i Evrak ve Mecmua-i Fünun’da yazılar yazmıştır. Bu yazıda Paşa’nın Mecmua-i Fünun’daki makalelerinden bahsedilecek ve ileride diğer mecmualardaki yazıları da ayrı ayrı ele alınacaktır. (Mecmua-i Fünun: Ed. Fak. Sosyoloji Kitaplığı No: 19/348’de kayıtlıdır.)

İlk sayısı 1279 yılında Muharrem ayında "Cemiyet-i İlmiye-i Osmaniye"nin neşir organı olarak Avrupaî bir tarzda çıktıktan sonra 33. sayısında neşriyata son vermiştir. İkinci defa 1283 yılının sonunda çıkmaya başlayan Mecmua-i Fünun, bu defa da 45. sayıya kadar çıkmıştır. 1300 yılı Rebiülevvel’inde üçüncü ve son defa olarak Münif Paşa tarafından tekrar çıkarılmaya başlanmıştır. Mecmua-i Fünun’un bu seferki sayılarında makaleler imzasız olarak yazılmış ve "HİKÂYAT" adıyla küçük fıkralar neşredilmiştir. "Bir Yıldız Böceği ile Yolcu" adını taşıyan bir fıkra, sarayın "YILDIZ" kelimesinden şüphelenmesi ile mecmuanın kapatılmasına sebep olmuştur; fıkra aşağıdadır:

“Bir yolcu, bir karanlık gecede yolda giderken yolunu şaşırmış olduğu hâlde uzaktan bir yıldız böceği gördü. Bunu fenerli bir adam zannedip arkasından gitti ve nihayet bir bataklığa düştü. Herif pek münfail olarak böceğe hitap etmeye başlayıp: ‘Allah müstahakını versin! Sen niçin beni böyle yerlere getirdin?’ dedikte böcek: ‘Sana benim ardım sıra gel diyen oldu mu?’ diye cevap verdi.”

“Başına bir felâket geldiği vakit onu daima başkasından bilme, elbette senin kusurundandır.”

“Her ne gelirse sana senden gelir,

Sen anı zannetme ki benden gelir.”

Başlığı itibarıyla Mecmua-i Fünun’da 55 kadar makale yazan Münif Paşa, yazılarında gayet sade bir dil kullanmıştır. Aşağıda sırayla Münif Paşa’nın yazdığı makalelere ait listeyi bulacaksınız:

Tarih-i Hükemâ-yı Yunan isimli felsefî makaleler 14 tanedir. Bazıları birkaç sayı devam etmiş; filozofların hayat ve felsefî görüşleri anlatılmıştır. Tarih-i Hükemâ-yı Yunan yazılarının yayın sırasına göre listesi aşağıdadır:

Bu yazımda yalnız makalelerinin başlıklarını vermekle yetindiğim Münif Paşa’nın yazılarının muhteviyatından ve özelliklerinden fırsat bulursam ileride bahsedeceğim.

Uğurol BARLAS