NİHAİ METİN

Kültür Dergisi, Kültür Derneğinin hem dili hem kulağı olarak çıkmaya başladı. Derneğe ait haberleri ondan okuyup öğreniyoruz. Derneğe diyeceklerimiz için de şüphesiz o vasıta olacaktır.

Tam aydınlanamadığım noktalar var:

1- Gaziantep Kültür Derneği yalnız Gaziantep şehri halkına mı aittir, yoksa Gaziantep'in kaza ve köylerindeki halkı da ilgilendirir mi? Tüzüğün “Derneğin merkezi Gaziantep’tedir. İlçelerde, üniversite ve yükseköğretim bölgelerinde şubeler kurulabilir.” diyen 2’nci maddesinden anlaşılan; dernekle Gaziantep köy ve kasabalarının ilgisi yoktur da hangi kasabada şubesi açılsa o kasaba ile ilgilenebilir. Yani oranın halkına kültürel yardımda bulunabilir. Hâlbuki bilhassa köylülerimiz bu dernek tarafından unutulmamalıdır. Dernek bizzat köylere el atmalıdır. Derneğin maddi bakımdan buna kudreti yetmeyeceğini söylerseniz haklısınız. Fakat manevi cepheden kısmen bu faaliyete muktedir olduğuna kaniim. Köyün temizliği, güzelliği, ağaçlandırma ve bahçeciliğin tekniği, su arklarının, yolların düzgünlüğü ve temiz tutulması hakkında köylülerimize fikir veremez mi? Köylülerimizin kafalarında mevcut olup da bir türlü açığa çıkamayan bu gibi fikirlerin yalnız tecellisine değil hatta tahakkukuna yardım edemez mi? Bu konularda hükûmete ısrarlı, türlü dileklerde bulunulamaz mı? Kıyafet, dil, okuma ve okutma sevgisi, dinlenme-çalışma saatlerinin intizamı ve kıymeti, fizik, tarih, tabiat bilgisi, edebî bilgiler vs.den neler anlatılmaz neler. Bunları şimdiye kadar kim anlatıyordu, anlatılmadan da oluyor demeyin. Köy hayatını, şimdiye kadar olanların nasıl olduğunu köylü çocuğu olanlar pek iyi bilir. Ben çocukluğum devrinde gördüğüm yüzlerce Anadolu köyünde hâlâ hiçbir değişiklik göremiyorum. Çünkü bu konuda ahlaki, gayriahlaki tarafları olan birkaç roman ve birkaç makale yazmaktan ileri gidilmedi. Adı da “Köy Davası”, “Memleket Meseleleri” oldu. Bu konuda faaliyete geçirici, masrafsız denecek kadar az para ile birçok işler başarmaya davet edici ciltler dolusu yazı yazılabilir.

Mesela derneğin sanat kolu (tiyatro, müzik, resim vs.) köylerde ne yapmayı düşündü? (İlçelerde bilet satarak iş yapılabileceğinden yılda bir defa gidiliyordu.) Aydınlatma gayesi ile köylülerimize neler gösterildi, neler söylendi? (Tarih boyunca). Onlar kendi bildiklerine olduğu hâlde yine bravo!

Karaçarşafla mücadele için yollara dökülmek bana göre boşunadır. İstanbul olsun, Ankara olsun, Antep olsun Türkiye'nin neresi olursa olsun bu böyledir; önce kara zihniyetle, kör duygularla mücadele etmelidir. Çarşafla mücadele hiçbir şey kazandırmıyor işte. Hâlâ anlamıyoruz. Çarşaf bazılarımızın ruhuna sinmiş siyah bir hayalettir; ne vurulur ne öldürülür, okuyup üfürme de para etmez! Bu ruhları tedavi edecek aydın fikir doktorları gerekir. İnanın buna... Efendiler, işte size çarşafa el sürmemiş yüz binlerce, milyonlarca köylü kızı, kadını (köylerimizde çarşaf yoktur). Ne oldu onlara? Ne yaptık onlara? Çarşaf giymiyorlar diye daha mı aydınlar, daha mı bilgililer! Bu, çarşafı müdafaa sanılmasın; bilhassa onu yok etmek için yanlış olan mücadele şeklini değiştirmemiz gerektiğini söylemek istediğim anlaşılsın.

İşte önümüzde liseliler için bir sömestir tatili var. Bu tatilde liseli arkadaşlarım ne yapacaklar: Birkaçı köyüne, ilçesine gidecek; ya kahvelerde veya evinde vakit geçirecek. Haklarıdır, dinlensinler. Gaziantep'te kalacak olanlar sinemaları dolaşacak, gizli gizli kahvelerde oturacaklar. Tabii bu arada öğretmenlerin verdikleri vazifeleri de yapacaklar. Her talebe 15 günlük tatilin üçer günü Kültür Derneği ile Lise Müdürlüğünün birlikte vereceği zevkli vazifeyi yaparak geçirseler daha çok iyi olmaz mı? Şöyle ki: 3-4 liseli birleşip gruplar hâlinde köylere dağılsalar (önceden muhtarlığa haber vererek). Oralarda türlü konularda konferanslar verseler hem kendileri için bir sömestir pratiği olmuş olur. (Hatta liseden mezun olabilmek için bir talebenin en az böyle iki pratik yapmış olması mecburiyeti olmalıdır.) Önümüzde yüksek tahsil talebelerimiz için şubat tatili var. Bundan istifade edilemez mi? Her şey para karşılığı mı olmalı? Dernek bu konuda neler düşünüyor? Gönül isterdi ki derneğin “köy işleri” için bir kolu olsun; Tüzüğün 3’üncü maddesine “…Köylülerimizi kültürel sahada kalkındırmak…” cümleciği ilave edilsin.

2- Yardım yönetmeliğinin 1’inci maddesi de aynı derdin başka cepheden bir sızısını kalbe koyuyor. “Madde 1- Yardım Gaziantep ilinden olan veya Gaziantep ilinde yerleşmiş bulunan yükseköğretim öğrencilerine yapılır. Yerleşmek kastıyla en az 5 yıl Gaziantep ili dâhilinde bulunanlar, Gaziantep ilinde yerleşmiş sayılır.”

Bir çocuk düşünün: Gaziantep ilinin filanca ilçesinin ücra, tenha, fakir, dertli bir köyünde doğmuş. Zeki, cevval; çiftinden olmuş, işinden olmuş, okumuş. İlki köyünde okul var idiyse bitirmiş, ortayı yakın kasabada (o da varsa), liseyi Gaziantep'te. Gaziantep'te okuyan köylülerimiz fakirdir. Liseye gidin görün. Köylü çocuğu lisede okurken ekseri kuru ekmek yer. Bir kat elbisesi ya olur ya olmaz. İşleri, dersleri ekseri aksar. Aradığını bulamaz. Fakat dürüst, çalışkan, muti olur. Liseyi bitirir. E böyle bir çocuk yüksek tahsil yapmak için ili bulunduğu Gaziantep'in Kültür Derneği’nden neden faydalanmasın? Ona neden okumada yardım hakkı ve şansı verilmesin? Kültür Derneği’nin köylü çocuklarına (mali bakımdan yetersiz olanları soruşturarak) lisede okurken bile yardım yapması gerekir. Çünkü liseyi bitiren bir kişi borcunu ödeyecek kadar para kazanabilir. Hiç olmazsa köylülerimizi lisede okumaya teşvik etmiş oluruz. Yüksek tahsilde iken köylü çocuklarına daha çok yardım şansı verilmelidir. Böyle olmalıdır ki yüksek tahsile teşvik olsun. Köylülerimiz okumaya tamamen yönelsin. Saygılarımla.

M. Doğan SEMİZ 16 Kasım 1958 - Beşiktaş