Aşağıdaki yazı, Halk Bilgisi Haberleri dergisinin 1 Eylül 1930 tarih ve 11 sayılı nüshasından aynen alınmıştır. Bu derginin 10 ciltlik koleksiyonu, Ankara Millî Kütüphanesinde mevcuttur. Aşağıdaki yazı, birinci cildinin 177. sayfasından Şakir Sabri Yener tarafından kopya edilerek Kültür dergisine gönderilmiştir.
Halk Bilgisi Derneği İstanbul Merkezi, konservatuvar heyetinin iltihakını temin etmek suretiyle, İlim Encümeni azasından Abdülkadir (İnan) Bey’i geçen sene Şarkî Anadolu'ya göndermiş; Trabzon, Rize, Gümüşhane, Bayburt, Erzurum, Erzincan sahalarında çalışan arkadaşımız, buralarda bir kısım halk bilgisi malzemeleri toplamaya muvaffak olmuştu. Konservatuvar heyeti —doğru veya yanlış— musikî eserlerinin gezici mahsuller olduğu kanaatiyle şehirler ve kasabalar haricinde faaliyete lüzum görmediği cihetle Abdülkadir Bey de aynı tarzda harekete mecbur olmuş, bu yüzden geçen yıl dernek, doğrudan doğruya köy ile ve köy halkı ile meşgul olmamıştır.
Bu sene İlim Encümenince Gaziantep vilayeti seyahat mıntıkası olmak üzere tespit edildikten sonra tetkik heyetinden, evvela toplayacakları maddeleri şehirlerin ve kasabaların dışında köylerde, köylüler ve aşiretler arasında aramalarını rica ettik. Ricanın is'afını vadederek İstanbul’dan ayrılan tetkik heyeti 14 Temmuz’da Gaziantep’e vasıl olmuş, ilk iş olarak dernek teşkilatına dahil Gaziantepli arkadaşlarla temas etmiş; bilhassa kendi mesaisi için hazırladığı zemin hakkında Gaziantep dernek muhabiri Ali Rıza Bey’den malumat almıştır. Bunu müteakip Maarif Müdür Vekili Raşit Bey’in delâleti ve ilk tedrisat müfettiş ve muallimlerinin iştirakiyle bir içtimâ akdolunarak heyet azası ve muallimler meyanında iş bölümü yapılmıştır.
Bu izharî mesai bitince muallim arkadaşlar şehir dahilinde, tetkik heyeti de vilayetin merkez kazasına bağlı köylerde hemen çalışmaya başlamışlardır. Gaziantep köylerinde 15 gün devam eden mütemadi bir gayret sarf olunarak Nizip kazasına geçilmiş, Nizip kasabasıyla muhitindeki tetkikat dört gün sürmüştür. Oradan tekrar Gaziantep’e dönülerek arkadaşların faaliyeti gözden geçirilmiş, bazı noktalar hakkında dikkatleri celbedilmiş ve Kilis’e gidilmiştir. Kilis ve havalisinde de bir hafta iştigal olunarak tekrar Gaziantep’e avdet edilmiş ve pek mühim görülen bazı maddeler etrafında doğrudan doğruya tetkik heyetince tahkiklerde bulunulmuştur.
Tetkik heyetinin seyahati umumiyetle iyi geçmiştir. Elde edilen Halk Bilgisi ve Etnografya maddeleri fevkalâde mühimdir. Bilhassa Elbeyli, Karaşeyhli, Barak aşiretleri ve şubeleri arasında icra edilen tetkikler derneğe yepyeni malzeme kazandırmış; bundan başka halk bilgisi sahasında şimdiye kadar işitilmemiş mevzuların mevcudiyetini anlatmıştır.
Ezcümle eski Oğuz boylarının Anadolu’da büyük bir istihaleye (başkalaşmaya) maruz kaldıkları görülmüştür. Eski Oğuz boylarının isimlerine bugün bir köy yahut küçük bir oymak ismi hâlinde tesadüf edilmiş; elyevm aşiret hâlinde yaşayan veya aşiret ananelerine sadık kalan kabilelerin yeni teşekküllerden ibaret olduğu tezahür etmiştir (belirmiştir). Sonra Cenup Türkmenlerinin en ziyade Köroğlu, Kozanoğlu gibi kahramanlık destanlarından hoşlandıkları ve bilakis Âşık Kerem, Âşık Garip gibi romantik mevzularla fazla alakadar olmadıkları tespit edilmiştir.
Seyahat esnasında Gaziantep Vali Vekilinden, büyük küçük bütün memurlardan; ilk tedrisat müfettişi Ali Rıza, muallim Şakir Sabri, Kilis’te ilk tedrisat müfettişi Doğan, Tazebayoğlu Sait, Nizip’te Müddeiumumi Ömer Asım ve eşraftan Cemil beylerden ve alelumum muallimlerden çok kıymetli yardımlar görülmüştür. Toplanan malzeme geçen sene olduğu gibi bu sene de alınan resimlerle birlikte dernekçe neşredilecektir.
