Gaziantep’te 17 Eylül 1962 günü bir «Güneydoğu Anadolu Ana-Çocuk Sağlığı Kursu» açılmış, 30 Eylül 1962 tarihinde de sona ermiştir. Yurdumuzun birçok yerinde açılacak olan ana-çocuk sağlığı tesisleri için gerekli elemanları ana-çocuk nosyonunda hazırlamak gayesiyle açılan bu önemli kurs, her bakımdan çok iyi geçmiş ve gayesine ulaşmıştır.
Kursa; Güneydoğu Anadolu illerinin sağlık müdürleri, hükûmet tabipleri, nisaiye ve çocuk mütehassısları, Sağlık Bakanlığı müfettişleri ve köy ebeleri arasında ana-çocuk sağlığı istasyonlarına tayinleri düşünülen ebeler iştirak etmiştir.
Kursta; halk ve ana-çocuk sağlığı, Türkiye’de (il ve ilçede) çocuk ölüm nispeti ve genel çocuk hastalıkları, Türkiye’de hâlihazır ana-çocuk sağlığı teşkilatı ve hizmetleri, Devlet Planlama çalışmaları, toplum kalkınması, Türkiye’de sosyal ekonomik problemler ve sağlık üzerine tesiri, köy istasyonlarında ana-çocuk sağlığı çalışmaları, toplum kalkınma örneği, halk eğitimi ve ana-çocuk sağlığıyla iş birliği, hekim ve yardımcı hemşirenin rolü, çevre sağlığının önemi, sıtma, aşı, malarya, trahom, verem, gebelik, çocuk beslenmesi, kansızlık, teknik ilaçlar, koruyucu hekimlik ve bulaşıcı hastalıklar, çocuklarda yaz-kış görülen hastalıklar, köy ana-çocuk sağlığı hizmetleri konuları işlenmiştir.
Konular üzerinde; Ana-Çocuk Sağlığı Teşkilatı Müdürü Dr. Fethi Altuntuğ, Dünya Sağlık Teşkilatı Ana-Çocuk Sağlığı Türkiye Eksperi Dr. Vuylsteke, Devlet Planlama Teşkilatı uzmanları, Gaziantep Sağlık Müdürü Cemal Alagöl, Doğumevi Baştabibi Hayri Ayaş, Hintli sosyal kalkınma uzmanı Mr. Abid Hussain, Profesör Cahit Tanyol ve derneğimizin Halk Eğitimi Kolu Başkanı Abdullah Özer konuşmuşlardır.
Konuların daha derinine inilmesinin müşahhas ve tatbiki bir şekli olarak şehrin kenar mahallelerine ve köylere gidilip tetkiklerde bulunulmuş, konuşmalar yapılarak filmler gösterilmiştir. Şehirde ve köylerde bu çalışmalara büyük ilgi gösterilmiş; halk, toplantılara adeta akın etmiştir.
Kursu organize eden Sağlık Bakanlığı Ana-Çocuk Sağlığı Teşkilatı Müdürü Fethi Altuntuğ, kurs başlamadan önce Gaziantep’e gelmiş; diğer hazırlıklar meyanında Dr. Hayri Ayaş’ın delaletiyle derneğimizle de iş birliği hususunda temasa geçmiş, Dr. Fethi Altuntuğ’un bu arzusu memnuniyetle karşılanmıştır. Yapılan görüşme sonunda; işlenecek her konuya ait filmlerin bulunması, bunların istenildiği gün ve saatte köyde ve şehirde gösterilmesi, bu işlerin organizesi derneğimizin Halk Eğitimi Koluna vazife olarak verilmiş ve bütün bunlar temin olunarak kursun başından sonuna kadar eksiksiz ve hiçbir aksaklığa meydan verilmeden tatbik edilmiştir.
Kursun, diğer Güneydoğu Anadolu illeri arasında tercihen Gaziantep’te açılmasının çeşitli sebepleri bulunmaktadır: Gaziantep ikliminin diğer illerin iklimlerine uygun olması; sosyal, kültürel ve ekonomik durumu; devletle teşekküllerin birbirine olan bağları ve her hususta bir koordine çalışmanın mevcudiyeti; Güneydoğu’da bulunan doğumevleri arasında büyüklüğü, randımanlı çalışması ve ana-çocuk sağlığı merkezinin bulunuşu bu sebeplerin başlıcasını teşkil etmektedir.
Kursun sonunda, Güneydoğu bölgesindeki yerlerin arz ettiği hususiyetlerden birçok önemli problemler meydana çıktığı gibi ana-çocuk sağlığında da yurt ölçüsünde çeşitli meseleler kendini göstermiştir: Yapılan istatistiklere göre; yurdumuzda bir yılda ortalama 1.500.000 kadın doğum yapmakta, bunun seksen bini devletin resmî teşekküllerinde, kırk bini ise diplomalı ebeler tarafından doğurtulmaktadır. Geri kalan 1.380.000 kadının nasıl doğum yaptığı meçhuldür. Ayrıca doğan çocukların sıfır yaşından on yaşına kadar olanlarından binde 450’si de ölmektedir. Buna, yurdumuzda buluğa ermiş kızdan klimaktoryuma girenlerle yedi yaşına kadar olan çocuk nispetinin %58 olduğu da katılınca ana-çocuk sağlığı hizmetlerinin ve çalışmalarının büyük önemi kendiliğinden ortaya çıkmaktadır.
Ana-çocuk sağlığının en önemli bir tarafı da ana ve çocuğun bedeni, fikrî, ruhi ve sosyal bakımlardan; koruyucu, iyileştirici ve eğitici çalışmalarda bulunarak bunları maksada ve gayeye uygun hale getirebilmesidir. Ortaya çıkan gerçeğe ve teşkilatın bugünkü durumuna göre bunlar arzu edildiği şekilde uygulanamamaktadır. Malî imkânlarla eleman kifayetsizliği bir yana, Ana-Çocuk Sağlığı Teşkilatı bugünkü şekliyle rasyonel bir çalışmaya malik değildir. Sağlık Bakanlığına bağlı bir şube olarak çalışan teşkilat; kendi bakanlığı dışındaki ilgili bakanlıklar ve diğer dernek ve teşekküllerle müstakilen iş birliği yapmak, yerine, gereğine ve duruma göre koordine çalışmayı meydana getirmek imkân ve inisiyatifine tam manasıyla sahip bulunmamakta; bundan dolayı bütün azametiyle ortaya çıkmış olan ana-çocuk sağlığı davası, arz ettiği önem muvacehesinde hâl yolunda olmayıp çalışmalar kısır kalmaktadır.
Sağlık Bakanlığı Ana-Çocuk Sağlığı Teşkilatı Müdürü Dr. Fethi Altuntuğ’un gerek kurs başlamadan önce aldığı tedbirler gerekse kursun devam ettiği süre içinde işlerin organizesinde gösterdiği dirayet ve liyakat, kursu en verimli neticelere ve gayesine ulaştırmış; Doğumevi Baştabibi Hayri Ayaş’ın da bunda emek ve gayreti büyük olmuştur.
Gaziantep Kültür
Fotoğraf: Güneydoğu Anadolu Ana-Çocuk Sağlığı Kursu’nu “Sosyal Problemlerimiz ve Sağlık Üzerine Tesirleri” konulu konferansı ile açan Profesör Cahit Tanyol, Ebe Okulu öğrencileri arasında.
Fotoğraf: Kursta konular hep filmle takviye edilmiştir. Resimde Öğretmenler Derneği Başkanı Mustafa Coşkun, ebe ile öğretmenin nasıl iş birliği yapacağını anlatırken.
