I. Gaziantep’in Coğrafi Durumu

II. Gaziantep’in Kültürel Durumu

A. Tarihte Gaziantep Kültürü

B. Gaziantep’in ve Çevresinin Bugünkü Kültürel Durumu

III. Gaziantep’in Ekonomik Durumu

A. Sanayi

B. Ticaret

C. Ulaşım

IV. Gaziantep’in Tarım Durumu

A. Fıstıkçılık

B. Zeytincilik

C. Bağcılık

D. Diğer Tarım Kolları

V. Eğitim Enstitüsü ve Teknik Okulu Gerekli Kılan Maddelerin Özetle Sunulması

VI. Açılacak Eğitim Enstitüsü ve Teknik Okulun:

A. Türk Millî Eğitimi Yönünden Faydaları

B. Gaziantep Millî Eğitimi Bakımından Faydaları

VII. SONUÇ

ÖNSÖZ

Her gün biraz daha gelişen ve yükselen Türkiye’mizde Gazi Yurdun kendine layık yeri alabilmesi ve gelişme hızını daha fazla artırması amacını tahakkuk ettirmek için kurulmuş olan derneğimizin; eğitim alanında köylü, işçi, esnaf ve dar gelirli gençlerimize fırsat hazırlamak amacıyla açılmasını şiddetle arzuladığımız Teknik Okul ve Eğitim Enstitülerinin (veya Yüksek Öğretmen Okulunun) gerekçesini maarifseverlere ithaf ederek takdim ediyoruz.

Saygılarımızla,

GAZİANTEP’E TEKNİK OKUL, EĞİTİM ENSTİTÜSÜ VE DİĞER YÜKSEK OKULLARI YAPTIRMA DERNEĞİ

I. GAZİANTEP’İN COĞRAFİ DURUMU

Gaziantep; Adana, Antakya, Maraş ve Malatya ile çevrilmiş, Güneydoğu’nun en büyük şehirlerinden biridir. Güneyde Suriye ile komşu olup Suriye iklimi ile Akdeniz ikliminin kaynaştığı 849 rakımlı tatlı bir yayla şehridir. İslâhiye, Oğuzeli, Kilis, Nizip, Yavuzeli ve Araban gibi altı güzel ve birbirinden şirin kasabasıyla 8.469 kilometrekare yüz ölçümü vardır.

160.000’i merkezde olmak üzere 509.055 nüfuslu Gaziantep ilinde kilometrekareye ortalama 60 kişi isabet etmektedir. İklimi mutedildir; en düşük sıcaklık -5, en yüksek sıcaklık ise 37 derecedir. İlkbaharı kısa sürer; Gaziantep’in uzun ve çok güzel bir sonbaharı vardır.

II. TARİHTE GAZİANTEP KÜLTÜRÜ

Gaziantep şehri, bulunduğu mevki itibarıyla tarihin büyük ilim ve kültür merkezlerinden biri olmuş, hâlen nüfus bakımından Türkiye’nin yedinci büyük şehridir. Güneydoğu ve Doğu Anadolu Bölgesi’nin kültür, ulaşım ve ticaret merkezidir.

Gaziantep’in kuruluşunun M.Ö. 2000 yıllarına rastladığı tahmin olunmaktadır. Bununla beraber yapılan çeşitli ilmî araştırmalar ve kazılar; bu bölgede Paleolitik, Kalkolitik, Eti, Mitanni, Asur, Urartu, İskender, Roma, Ahameniş, Bizans devirlerine ve Orta, Yeni, Yakın Çağlara ait türlü eser ve kalıntıların bulunduğunu göstermektedir. Bu demektir ki Gaziantep bütün bu kültürlere sahne olmuş önemli bir kültür merkezidir.

Türklerin Gaziantep’e yerleşmeleri Malazgirt Meydan Savaşı’nı izleyen yıllara rastlar. Ondan sonra çeşitli istilalara uğramasına ve çevresinde Arap ve Fars kültürü merkezlerinin bulunmasına rağmen Türk kültürünü koruduğu gibi onun yayılıp gelişmesini de sağlamıştır. Biz bu tanıtma broşüründe çok eskilere gitmeden bundan 90-100 sene evvelinin Gaziantep’inden, daha doğrusu onun kültürel hayatından resmî belgelere dayalı bazı bilgiler sunacağız. Milletlerin istiklalini yalnız orduların kuvvet ve kudretiyle değil, sağlam medeniyet ve kültürleriyle başardıklarının beliğ misalini Gaziantep’in teşkil ettiğini göstereceğiz. Bundan 90 yıl evvel Gaziantep’te bir Tıp Fakültesi, "Dârülharir" denilen bir ipekçilik enstitüsü, bir eczacı kalfası mektebi, bir Amerikan koleji, bir ticaret idadisi, 50 medrese ve 30’u aşkın kütüphane mevcuttu.

Burada kısa bir istatistikî malumat arz ederek çok önemli bir hususu belirtmeden geçmeyeceğiz:

İstatistikler gösteriyor ki Doğu ve Güneydoğu’da ana dili Türkçe olan kitleler en çok Gaziantep ilinde bir araya gelmiştir. Halkın ezici çoğunluğunun aynı dili konuşması; karşılıklı ekonomik ve kültürel münasebetleri süratle artırmış, Gaziantep ve çevresinde çok kuvvetli bir Türk kültürünün doğup gelişmesine sebep olmuştur. Böylelikle Gaziantep bölgesi halkının yabancı ordular ve kültür saldırıları karşısında nasıl kendiliğinden bir ordu hâline geldiğini ve düşmana karşı kolaylıkla direndiğini görürüz. 1833-1839 yıllarında Mısır orduları karşısında Osmanlı ordusunun yenilmesine rağmen Gazianteplilerin kurdukları birliklerin büyük başarıları; 1919-1920 yıllarında Fransız ordusunun istila teşebbüsü karşısında bağımsız bir teşkilat kurabilmesi, Gaziantep bölgesinde yaşayan halkın aynı dili konuşmasının ve aynı kültürü taşımasının, yani bir olmasının büyük rolü olmuştur.

Türkiye’nin Türkçe az konuşan halklarının kitle hâlinde oturduğu bölgelere en yakını olan Gaziantep ilinde kurulacak yükseköğretim müesseselerinin kısa zamanda meyvelerini vereceğine inanıyoruz. Karışık halkların bir arada yaşadığı yerlerde kurulacak müesseselerin ise geç meyve vereceği sosyolojik ve tarihî bir gerçektir. Doğu ve Güneydoğu’da Türk kültürünün yerleşebilmesi için bu bölgelere en yakın olan Gaziantep ilinin yükseköğretim müesseseleri ile takviyesi lüzumu, Türkiye için en hayati davalardan biridir.

III. GAZİANTEP VE ÇEVRESİNİN BUGÜNKÜ KÜLTÜREL DURUMU

Gaziantep, tarihteki kültürel durumunu bugünün gelişim ve ilerleme temposuna uymak suretiyle devam ettirmektedir. Ancak şurası da bir gerçektir ki Gaziantep, bütün çabalarına rağmen bölgesinin türlü yönlerden merkez durumunda bulunmasına karşın eğitimde fırsat eşitliğinden yeterince yararlanmış değildir. Bugün artık bütün dünya uluslarında eğitim kurumları yalnız o kurumlara devam edenleri yetiştiren kuruluşlar olmaktan çıkmış, bulundukları bölgelerin eğitim merkezleri hâline gelmiştir. Aslında yüksekokul ve fakültelerin organize öğretim dışında halka yönelmiş programlarının bulunması da şarttır. Maraş, Urfa, Mardin, Adıyaman ve Hatay illerinin en yakın ulaşım, ticaret, ekonomi ve kültürel merkezi olan Gaziantep; Doğu’nun Van, Ağrı, Hakkâri, hatta Erzurum’unu dahi tesir sahası içinde bulundurmaktadır. Böyle bir merkezde bir yüksekokul, bir üniversitenin birkaç fakültesi; her türlü imkâna sahip olarak ve merkezden öğretim üyesinin bir kısmını temin etmek suretiyle kurulabilir. Bu düşüncemizde bizi yüzde yüz haklı çıkaracak bilgiler, aşağıdaki tablolarda açık ve seçik şekilde ifadesini bulacaktır.

A. İlköğretim (İlkokullar, anaokulları, yetiştirme yurtları)

B. Ortaöğretim (Resmî ortaokul ve liseler, akşam lise ve ortaokulları)

C. Mesleki ve Teknik Öğretim (Erkek ve Kız Sanat Enstitüleri, Ticaret Liseleri)

D. Meslek Okulları (Öğretmen Okulları, İmam Hatip Okulları)

E. Özel Okul ve Kolejler (Özel liseler, kolejler, akşam okulları)

A. İLKÖĞRETİM

160.000’i merkezde olmak üzere 509.055 nüfuslu Gaziantep’te 58 şehir ve 344 köy ilkokulu mevcuttur. Bu okullara 18.801’i kız, 40.023’ü erkek olmak üzere toplam 58.824 öğrenci devam etmektedir. Şehir ve köy okullarına devam eden öğrencilerin eğitim ve öğretimi ile görevli 1.349 ilkokul öğretmeni bulunmaktadır. Bu rakamlar ilin nüfus artışı ile orantılı olarak her yıl daha kabarık bir yekûna varmaktadır. Bu öğretim yılında 178 öğretmen, 22 okul ve 64 dershane yeniden eğitim hizmetine girmiştir.

B. ORTAÖĞRETİM

Gaziantep merkezinde, ilçe ve bucaklarında bu yıl yeniden hizmete girenlerle beraber 11 ortaokul, 3 lise, 1 akşam lisesi ve 1 akşam ortaokulu vardır. Bunlara devam eden öğrenci sayısı 8.974’tür. Bu okullarda görevli öğretmen sayısı 198’dir. Bütün bölgede (Adıyaman, Hatay, Urfa, Maraş, Mardin) 9 lise, 33 ortaokul, 1 akşam lisesi, 2 akşam ortaokulu ve bunlara devam eden 24.586 öğrenci mevcuttur.

C. MESLEKİ VE TEKNİK ÖĞRETİM

Gaziantep il merkezinde bir kız, bir erkek sanat enstitüsü; Kilis ilçesinde de bir kız, bir erkek sanat enstitüsü; ayrıca Nizip ve İslâhiye ilçelerinde birer akşam kız sanat enstitüsü olmak üzere 6 sanat kuruluşu ve bir de ticaret lisesi bulunmakta, bunlara da 2.154 öğrenci devam etmektedir. Bütün bölgede 7 kız sanat, 9 erkek sanat enstitüsü, 3 akşam kız sanat okulu, 3 ticaret lisesi bulunmakta; bunlara da 8.326 öğrenci devam etmektedir.

D. MESLEK OKULLARI

Gaziantep merkezinde bir erkek, Kilis ilçesinde bir kız öğretmen okulu; yine il merkezinde bir imam-hatip okulu vardır. Bu okullara devam eden 2.150 öğrenci ve öğrencileri okutan 83 öğretmen mevcuttur. Bütün bölgede beşi kız olmak üzere 6 ilköğretmen okulu, 3 imam-hatip okulu mevcut olup bu okullara devam eden 6.125 öğrenciyi eğiten 191 öğretmen ve yönetici görev yapmaktadır.

E. ÖZEL KOLEJ VE LİSELER

İlimizde bir, bütün bölgede ise üç özel kolej ve lise vardır. Bunlara devam eden 1.213 öğrenci bulunmaktadır.

Yukarıda açıklanan rakamları her öğretim kademesi için toplarsak ortaya şöyle bir durum çıkacaktır:

1. İlkokullar: 233.846 (Bölge geneli tahminî)

2. Ortaöğretim: 24.586

3. Mesleki ve Teknik Öğretim: 8.326

4. Meslek Okulları: 6.125

5. Özel Okullar: 1.213

   TOPLAM: 274.096

274.096 kişilik bir öğrenci kitlesini eğiten Gaziantep ve çevresi; en azından bir Eğitim Enstitüsü veya Yüksek Öğretmen Okulu, bölgenin özelliği ve merkez Gaziantep’in imkânlarının tabii bir sonucu olarak bir teknik okul ve birkaç fakülteyi besleyecek durumdadır. Ayrıca Türkiye’nin çeşitli üniversite şehirlerinde yükseköğrenime devam eden Gaziantepli öğrencilerin toplamı 1.955 kişiyi aşmaktadır. Binbir sıkıntı içinde olan ve eğitimde fırsat eşitliğinden uzak kalanları da bunlara eklersek yekûn 3.000’i aşacaktır. Bu öğrencilerin 40’ı İzmir, 35’i Erzurum, 380’i Ankara ve 1.500’ü İstanbul’da öğrenimlerine devam etmektedirler. Bölgeye dâhil diğer illerin yükseköğrenim gören öğrencilerini de eklersek Gaziantep’te bir Eğitim Enstitüsü, bir Teknik Okul, bir Ziraat ve Veteriner Fakültesi ile mevcut sağlık kuruluşları sayesinde bir Tıp Fakültesi kurulması kaçınılmazdır.

IV. GAZİANTEP VE ÇEVRESİNİN EKONOMİK DURUMU

Güneydoğu ve Doğu Anadolu Bölgesi’nin tarih, kültür ve ulaşım merkezi olan Gaziantep; aynı zamanda bölgenin ekonomik merkezini teşkil eder. Çevresinden ve dış ülkelerden yaptığı ithalat, yine aynı yerlere yaptığı ihracatla büyük bir dinamizm içinde bulunan Gaziantep ekonomisini şu başlıklar altında inceleyebiliriz:

A. SANAYİ

Gaziantep sanayiinin kendine has bir bünyesi mevcuttur. Bir yanda büyük sanayi faaliyetleri, öte yanda bölge için büyük önemi haiz ve birçok sanayi kolunun esasını teşkil eden yaygın bir küçük sanayi mevcuttur. Oto tamirciliği gibi kollar geniş bir bölgeye hizmet etmektedir. Uzmanlar, Gaziantep’te yüksek kabiliyetli bir küçük sanayi potansiyelinin varlığını kabul etmişlerdir.

Sanayi kollarından bazıları şunlardır:

a) Dokuma: İpekli dokuma (yıllık 300.000 top), iki büyük tekstil fabrikası, pamuk ipliği işleyen 3 fabrika (yıllık 700.000 kg) ve kilim dokumacılığı.

b) Çimento ve İnşaat: 400.000 ton kapasiteli çimento fabrikası, karo, mozaik, briket, tuğla, kireç ve mermer imalatı.

c) Deri ve Kundura İmalatı

d) Sebze Konserveciliği

e) Bakırcılık

f) Lastik Kaplama

g) Oto Sanayi: Şasi, boya, elektrik, döşeme, tamir, torna ve radyatör işleri.

h) Soba ve Termosifon İmalatı

i) Gıda: Çikolata, şekerleme, bisküvi, sakız imalatı.

j) Beyaz Eşya: Buzdolabı, vantilatör yapımı.

k) Mobilya ve Madeni Eşya: Karyola, somya, çocuk bisikleti.

l) Ambalaj: Teneke, tahta ve mukavva kutu, plastik torba imalatı.

Tüm bu iş kollarında 20-25 bin arasında eleman çalışmaktadır. Gaziantep sanayiinin gelişmesi için kredi yardımı ve ihtisas eğitimi şarttır. Bu eğitim ihtiyacını ancak bir Yüksek Teknik Okul karşılayacaktır.

B. TİCARET

Gaziantep ilinde şirket ve gerçek şahıslara ait 24.985 ticarethane mevcuttur. Bu ticarethaneler Batı Anadolu’nun bazı illeri hariç tüm Türkiye’ye hitap etmektedir. ABD, Avrupa ve Asya ülkelerine fıstık ve üzüm ihraç edilmektedir. Ticari faaliyetlerin bilimsel metotlarla yapılması için yükseköğretim desteği elzemdir.

C. ULAŞIM

Gaziantep, çevre illerle münasebetlerini kara yolu ile sağlar. Doğu illerine (Erzurum, Kars, Muş, Bitlis, Ağrı) sevkiyat demir yolu ve büyük tonajlı kamyonlarla yapılır. Maraş, Urfa, Adana, Hatay, Mersin, Ankara, Konya ve Niğde’ye muntazam asfalt yollarla bağlıdır.

V. GAZİANTEP VE ÇEVRESİNİN TARIM DURUMU

Bölge halkının %80'ine yakını tarımla iştigal etmektedir.

I. FISTIKÇILIK

En önemli ihraç maddesi olan Antep fıstığı, ana kültürünü Gaziantep’te bulmuştur. Türkiye (Gaziantep) fıstığı, besin değeri bakımından dünyadaki rakiplerinden (İran, Yunanistan, İtalya vb.) üstündür. Ancak bilimsel ıslah çalışmaları yetersiz olduğundan dış piyasada şekil yönünden rekabet zorlaşmaktadır. Yıllık rekolte 10-15 bin tondur. 1937’de kurulan Ziraî Araştırma Enstitüsü, bir Ziraat Fakültesinin temelini oluşturacak niteliktedir.

II. ZEYTİNCİLİK

Nizip ve Kilis ilçelerinde yoğunlaşan zeytincilik, bölgenin en istikrarlı gelir kaynağıdır. İl genelinde 3.850.000 adet zeytin ağacı mevcuttur. Yıllık ortalama 35-55 milyon kilo zeytin elde edilmektedir. 57 adet mahsere bulunmakta, yılda 200 bin ton zeytinyağı üretilmektedir. Ayrıca Nizip’te iki adet pirina fabrikası faaliyet göstermektedir.

III. BAĞCILIK

Gaziantep, Türkiye’de bağ sahası ve üzüm istihsali bakımından birinci; verim bakımından ise üçüncüdür. Yıllık istihsal 500.000 tondur. Üzümlerin şeker oranı (glikoz) yüksektir; dökülgen, siyah ve dımışkı en yaygın türlerdir. Bir ziraat fakültesi kurulması hâlinde verimin 1/3 oranında artacağı öngörülmektedir.

IV. PAMUK

Özellikle İslâhiye bölgesinde yetiştirilen "Acala" cinsi pamuk; elyaf tecanüsü ve temizliği bakımından Çukurova pamuğundan daha üstün vasıftadır. Yılda 6-10 bin ton pamuk istihsal edilmektedir.

VI. AÇILACAK EĞİTİM ENSTİTÜSÜ VEYA YÜKSEK ÖĞRETMEN OKULU İLE TEKNİK OKULUN TÜRK MİLLÎ EĞİTİMİ VE GAZİANTEP YÖNÜNDEN FAYDALARI

1. Türk Millî Eğitimi Yönünden:

a) Millî Eğitim Bakanlığı, Anayasa’nın öngördüğü eğitimde fırsat eşitliğini tahakkuk ettirecektir.

b) Kalkınma planının öngördüğü kayıt artışları sağlanmış olacaktır.

c) Nesillerin toplumsal ve insani münasebetler ile üretim-yoğaltım dengesi içinde yetişmesi sağlanacaktır.

d) Millî eğitime harcanan para daha rantabl hâle gelecektir; zira öğrencilerin dışarıdaki sosyal hayata intibak sorunu ve maddi kayıpları önlenecektir.

2. Gaziantep’in Sosyal ve İktisadi Hayatı Yönünden:

a) Lise, orta ve dengi okulların gelişimi hızlanacaktır.

b) Maddi imkânsızlıklar nedeniyle okuyamayan gençlere fırsat doğacaktır.

c) Ailelerin çocukları üzerindeki denetimi sürecek, kontrolsüzlükten doğan mahzurlar bitecektir.

d) Türk kültürünün sarsılmaz bekçisi olan bu serhat şehri, kültürümüzü yayma imkânı bulacaktır.

e) Suriye, Irak, Lübnan ve Mısır gibi komşularımızdan gelecek gençlere eğitim verilerek dostluk bağları kuvvetlenecek; Atatürk’ün "Yurtta sulh, cihanda sulh" direktifi gerçekleşecektir.

f) Güneydoğu ve Doğu’nun merkezi olan Gaziantep sanayii, ihtiyaç duyduğu teknik elemanlara kavuşacaktır.

g) Üniversite şehirlerindeki (Ankara, İstanbul) barınma ve sağlık sorunları yerel imkânlarla daha verimli çözülecektir.

h) Eğitimli işsizlik problemi, teknik ve ihtisas eğitimiyle ortadan kalkacaktır.

VII. SONUÇ

Her bölümde ayrı açılardan sunulan gerekçeler; Gaziantep’te bir Eğitim Enstitüsü (veya Yüksek Öğretmen Okulu) ile bir Teknik Okulun açılmasını zorunlu kılmaktadır. Devlet büyüklerimizin ve ilgililerin bu haklı talebimize himmet ve hizmetlerini bekliyoruz.