Bundan 435 yıl önce belediye görevinde bulunan piyasa tanzimine ait bir vesikayı sunuyoruz.
"Âyân-ı Ayıntap cem' olup meclis-i şer'a gelüp şimdiki mevsimde koyun etinin simanı dokuz Halebi akçeye ve lahm-ı maâzenin simanı yedi Halebi akçeye olmak üzere evvelden olagelmiştür deyu şehadet ettikleri sebepten vukūu üzere şerh verildi. Tahriren fî gurre-i Rebîülevvel, sene 948."
Sabun has kuru rıtıl 22 akçe, akhelva rıtıl 8 akçe, tüffah rıtıl 3 akçe, kebâb-ı ganemî rıtıl 17 akçe, pirinç rıtıl 12 akçe, zerdali rıtıl 3,2 akçe, kâhke-i yebis rıtıl 6 akçe, zeyt-i âlâ rıtıl 22 akçe, kâhke has rıtıl 12 akçe, hıyar adet 8, 1 akçe, sabun has rıtıl 28 akçe, cübni rıtıl 12 akçe, erük siyah rıtıl 2 akçe, buğday udu Halebi rıtıl 18 akçe, Behisni üzümü rıtıl 8 akçe, siyah üzüm rıtıl 5 akçe, milh rıtıl 12 akçe, dibis rıtıl 8 akçe, lahm-ı ganemî rıtıl 9 akçe, lahm-ı maâze rıtıl 7 akçe, iç yağı rıtıl 9 akçe, şirleğan yağı min ma'sere rıtıl 2 akçe, basal sapsuz rıtıl 1,2 akçe, basal sablu rıtıl rübu akçe, summak cedid rıtıl 6 akçe, asel-i musaffâ rıtıl 6 akçe, asel-i musammâ rıtıl 12 akçe, has etmek rıtıl 3 akçe, simit unu kıyye 3 akçe, şeftalu rübu 2 akçe, bal mumu rıtıl 20 akçe, leblebi rıtıl 3 akçe, kavun rıtıl 3 rübu akçe, mıhnı koyun eti kıyye 17 akçe, kebâb-ı ganemî kıyye 17 akçe, has un kıyye 3 akçe. Has un etmeği dört Halep akçesinden rübu eksüğe satıla.
Veçh-i tahrîr-i hurûf budur ki İzzetmeâb Hüseyin Bey dâme izzuhû hazretleri, Muhammed Hazretleri canibinden Mihal Subaşı ve Ahmet Kethüda gelüp uncularla un içün şerh talep ettikleri sebepten âdet-i kadîme üzere verildi. Tahriren.
Yukarıdaki vesikanın şimdiki dilimize göre tercümesi ve açıklamaları:
1- Antep ileri gelenleri, 2- Toplanıp gelerek, 3- Şer'î mahkemeye, 4- Fiyatı, değeri, 5- Osmanlı idaresinden evvel Antep’te Halep akçesi vardı. Halep ise Mısır'a bağlı idi. 6- Et, 7- Keçi, 8- Değeri, fiyatı, 9- Olduğu, 10- Not, dikte, 11- Yazılış tarihi, 12- İçinde, 13- Ayın ilk günü, 14- Arabî aylardan biri, 15- Yıl, 16- Rıtıl: Yaklaşık 3 kilo 112,5 gramlık birim, 17- Elma, 18- Koyun, 19- Pirinç (Arapçada 'p' harfi olmadığı için yerine 'b' harfi kullanılır), 20- Kuru simit (Yebis: Kuru, kâhke: Simit), 21- Âlâ: Yüksek, birinci, ekstra, 22- Peynir, 23- Siyah erik, 24- Tuz, 25- Koyun eti, 26- Keçi eti, 27- Şirik, susam yağı, 28- Ma'sere: Küncü yağının çıktığı devlibe (yağhane) denir, 29- Soğan, 30- Dörtte bir, 31- Yeni sumak, 32- Saf bal, 33- Süzülmüş, erimiş bal, 34- Ekmek (O zaman 'etmek' denirdi), 35- Okkanın yarısı, 36- Dörtte bir, 37- Leblebi (Tuzlu, kavrulmuş nohut).
948 hicrî tarih ay hesabıdır. Şimdi hicrî yıl 1383 olduğuna göre; 1383 - 948 = 435 eder ki yukarıdaki piyasa tanzimi 435 yıl evvel yapılmış demektir.
26-1-1963 TARİHİNDE BELEDİYE VE SERBEST RAYİÇ LİSTESİ
|
Cinsi |
Toptan Kr. |
Pera Kr. |
|
Kemikli Koyun eti |
700 |
|
|
Kemiksiz koyun eti |
825 |
|
|
Kemikli keçi eti |
400 |
|
|
Kemiksiz keçi eti |
125 |
150 |
|
Sığır eti |
110 |
130 |
|
Deve eti |
40 |
50 |
|
Süt |
77 |
100 |
|
Yoğurt tam yağlı |
117 |
150 |
|
Yoğurt yarım yağlı |
62 |
80 |
|
Patates |
47 |
60 |
|
Portakal vaşington |
150 |
175 |
|
Portakal Yafa |
100 |
150 |
|
Portakal |
170 |
250 |
|
Mandalin Rize |
125 |
200 |
|
Elma İkinci |
77 |
100 |
|
Elma Ekstra |
30 |
40 |
|
Elma birinci |
30 |
40 |
|
Limon |
18 |
25 |
|
Lahana |
800 |
1000 |
|
Ispanak |
110 |
135 |
|
Havuç |
250 |
300 |
|
Kuru bamya |
800 |
1000 |
|
Bulgur ve simit |
110 |
135 |
|
Pirinç |
250 |
300 |
|
Kuru sarımsak |
800 |
1000 |
|
Kuru soğan |
100 |
125 |
|
Taze sarımsak |
77 |
100 |
|
Taze soğan |
25 |
40 |
|
Sade yağ |
1250 |
1500 |
|
Vita yağ |
500 |
500 |
|
Simit(kahke) |
200 |
|
|
Pancar |
23 |
30 |
|
Turp |
18 |
25 |
|
Pırasa |
23 |
30 |
|
Kış kabağı |
18 |
25 |
|
Taze domates |
175 |
200 |
|
Ekmek |
97,5 |
|
|
Nohut |
100 |
125 |
|
Kırmızı mercimek |
115 |
120 |
|
Yeşil mercimek |
175 |
200 |
|
Kayseri et sucuğu |
1100 |
1250 |
|
Taze patlıcan |
400 |
450 |
|
Taze bezelye |
350 |
400 |
|
Enginar |
125 |
150 |
|
Anamor muzu |
400 |
450 |
|
Bir adet yumurta |
25 |
35 |
|
Fıstık içi |
2200 |
2500 |
|
Çıtlamış kavlak fıstık |
1050 |
1250 |
|
Kırmızı kabuklu fıstık |
750 |
800 |
|
Kırmızı dımışkı üzüm |
170 |
200 |
|
Helvacı üzüm |
115 |
150 |
|
Siyah üzüm |
200 |
225 |
|
Behisi üzümü |
250 |
275 |
|
Kuru sabun |
350 |
500 |
|
Badem içi |
1400 |
1600 |
|
Ceviz içi |
650 |
700 |
|
Bir teneke tahin |
2500 |
700 |
|
Tahin helvası |
550 |
550 |
|
Bal |
750 |
1000 |
|
Peynir yerli |
800 |
1000 |
|
Pekmez yaş üzümden |
235 |
300 |
|
Pekmez kuru üzümden |
200 |
250 |