16 Yıldan Beri Hulusi Yetkin Ne Yapıyor?

1957 Kasım ayında Hulusi Yetkin tarafından Gaziantep Kültür Dergisi’nin ilk sayısı yayımlanmıştı. Gaziantep Kültür Dergisi’nin ön sözünde Gaziantep’le ilgili her türlü bilgi ve fikirlerin araştırılıp derleneceği açıklanıyordu. Ben o zaman bir öğrenciydim. Doğum yerim olan Gaziantep ve hemşehrilerimle ilgili araştırmalara ben de büyük bir ilgi duyuyordum. Araştırmalara verdiğim önem sebebiyle yüksek tahsilimi İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü’nde yapmayı tercih etmiştim. Bir sosyal araştırma dergisi yayımlamaya başlayan Avukat Hulusi Yetkin’i yakından tanımak ve onunla tanışmak istedim.

Aralık 1957 ayında bir gün Hulusi Yetkin’in yazıhanesine ilk defa girdiğim zaman, kendisini 9-10 kişilik bir genç grubu ile konuşurken buldum. Bazı gençler, bir edebiyat dergisi çıkarılması fikrini savunuyorlardı. Hulusi Yetkin ise: “Bilgi malzemesi toplanmadan edebiyatımızın taklitçilikten öteye geçemeyeceğini; eskiden Doğu edebiyatını nasıl taklit etmiş isek şimdi de Batı edebiyatını taklit etmek zorunda kalıyoruz. Evvelâ kendi milletimizle ilgili bilgi ve fikirleri araştıralım ve derleyelim.” diyordu. Hulusi Yetkin gençlere, Türkiye’nin ve Gaziantep’in hızlı kalkınabilmesi için her türlü bilgi ve fikirlerin araştırılması ve derlenmesinden başka bir çare olmadığını anlatıyordu. Bazı bilgisiz aydın ve yöneticilerin Türk milletinin gelişmesini nasıl engellediklerini tarihten örnekler vererek açıklıyordu. Gençleri boş zamanlarında bilgi malzemeleri toplamaya teşvik ediyordu.

Hulusi Yetkin’le tanıştıktan sonra aradan tam 16 yıl geçti. 16 yıldan beri birçok araştırmada Hulusi Ağabey’le omuz omuza çalıştım ve Kültür Derneği çalışmalarını çok yakından takip ettim. Gaziantep’in kalkınmasına yararı olacak bilgileri ve fikirleri araştırma ve derleme çalışmalarına Hulusi Yetkin’in bıkmadan usanmadan 16 yıldan beri her gün devam etmesini, birçok Gaziantepli gibi ben de yakından takip ediyorum. Derlenen bilgilerle gözlerimizin önündeki sisin yavaş yavaş dağıldığını, geleceği açıkça gördükçe rahatlık duyuyoruz.

Gaziantep'in kalkınması ile ilgili arşiv deposu nasıl meydana geldi?

Hulusi Yetkin, 16 yıl aralıksız devam eden çalışmaları sonucunda bugün üç oda dolusu Gaziantep’le ilgili bir arşiv deposu meydana getirmiş bulunuyor. Ömer Asım Aksoy, Şakir Sabri Yener, Cemil Cahit Güzelbey, Ömer Özbaş, Turgut Ergin, Cemil Güçyetmez, Mustafa Güzelhan gibi eski Gaziantep Halkevi araştırıcı ve derleyicilerinin de desteğini sağlayan Hulusi Yetkin, birçok yeni genç araştırıcıyı da Gaziantep Kültür Derneği çatısı altında bir araya getirdi. Öğretmenlerle de iş birliği yaparak köylere ve ilçelere kadar yayılan çok geniş bilgi araştırma ve derleme çalışmalarına girişti. Bir kuruş ücret almadan çalışan 50’den fazla araştırmacıyı bir arada topladı. Gaziantep’le ilgili her türlü gazete, dergi, kitap, broşür, harita ve fotoğrafları bir araya getirdi. Resmî daireler tarafından hazırlanan raporların suretlerini elde edip konularına göre dosyaladı.

Gaziantep’in hızlı kalkınmasını engelleyen “Su azlığı”, “Yol yetersizliği”, “İmar politikası”, “Konut ve iş yeri yetersizliği”, “Tapulama ve kadastro”, “Enerji azlığı”, “Ekmek sorunu” ve “Şehir temizliği” gibi elliden fazla önemli mesele için ayrı ayrı dosyalar tanzim ettiğini gördük. Mesela imar durumu konusunda derlenen bilgilerin 3.000 sayfayı bulduğu; su davasını dile getiren rapor ve projelerin ise 3.500 sayfayı geçtiği günlere gelmiş bulunuyoruz. Bir araya gelen araştırıcıların gayretleri ile nasıl büyük sonuçlar alındığını gördükçe büyük bir rahatlık duyuyor ve Gaziantep’in geleceği hakkındaki ümitlerimiz artıyor.

Hulusi Yetkin’in yazıhanesinde Kültür Derneği için ayırdığı dört odaya ilaveten, ayrıca Kayacık Sokak’ta bulunan apartmanının üst katını da özel kitaplığına ve araştırma çalışmalarına ayırmış olduğunu görüyoruz.

16 yıldır yayımlanan Gaziantep Kültür Dergisi’nin konusu nedir?

16 yıldan beri Hulusi Yetkin, bıkmadan usanmadan Gaziantep Kültür Dergisi’ni yayımlamaya devam ediyor. 13 büyük cilt, 3.720 büyük sayfalık bir koleksiyon hâline gelen Gaziantep Kültür Dergisi, Gaziantep yöresinin ansiklopedisi gibidir. Halk kitaplıkları için Millî Eğitim Bakanlığı tarafından Gaziantep Kültür Dergisi’nin ilk sayısından 155’inci sayısına kadar satın alınmış ve alınmaktadır.

Hulusi Yetkin 20 kitap yazarıdır, 60 kitabın yayımlanmasını sağlamıştır.

Hulusi Yetkin ayrıca Gaziantep Kültür Derneği adına 60 çeşit kitap ve broşürün de yayımlanmasına öncülük etmiştir. Hulusi Yetkin, Gaziantep’le ilgili 20 çeşit bilgi ve derleme kitabının bizzat yazarlığını yaptı. Türkiye’de 20 çeşit kitap yazan kişiler parmakla gösterilecek kadar azdır. 60 çeşit kitap ve broşürün çoğu, bilgi malzemeleri ile dolu kaynak eserler olduğundan 16 yıldan beri Millî Eğitim Bakanlığı tarafından kitaplıklar için satın alınmakta ve Tebliğler Dergisi’nde okullara tavsiye edilmektedir.

Halkın sevdiği fakat bazı siyasilerin hoşlanmadığı Hulusi Yetkin

Bazı okumuşların ve siyasilerin, Gaziantep’in kalkınması konusunda derlenen bilgilere aykırı görüş ve beyanatlarını mahalli gazetelerde sık sık okuyoruz. Bu beyanatların yayımlanmasını müteakip Hulusi Yetkin’in büyük bir üzüntüye kapıldığına şahit oluruz. Hulusi Yetkin’in bazen dayanamayıp tenkit yazıları yazdığı ve konuşmalar yaptığını duyuyoruz. Benim gibi araştırmacıların çoğu, Kültür Derneği araştırma ve derleme çalışmalarının aksamasından endişe duyarak Hulusi Yetkin’in günlük politika tartışmalarına girmesine engel olmaya çalıştığımız zamanlar çok olmuştur.

Cumhuriyet’in ilk elli yılında Gaziantep Belediyesinin maddi desteği ile faaliyet gösteren birçok mahallî dernek, Gaziantep kültür ve sosyal hayatında bir canlılık meydana getirmişlerdir. 1968 seçimlerinde iş başına gelen belediye yöneticileri ve şehir meclisi, Cumhuriyet devrinde yapılan en büyük hatalardan birini yaptı ve mahallî derneklere yardımını kesti. Fahrî çalışan yüzlerce kişinin faaliyetini durdurdu. Mesela Gaziantep Kültür Derneği her yıl aldığı 25.000 TL yardım ile 15 yıl içinde Gaziantepli 210 yükseköğrenim gencinin tahsil yapmasını sağlamıştı. 1968 seçimleri sonucunda Gaziantep Kültür Derneği’ne 1947 yılından beri devam eden belediye yardımı kesilince bir ara Kültür Derneği araştırmalarının dahi aksayacağı endişesine kapılmıştık. Bir de baktık ki araştırma ve derleme çalışmaları devam ediyor; dernek bütçesi açıklarını Hulusi Yetkin’in şahsi gelirinden kapattığını gördük.

13 ciltlik Kültür Dergisi ile 60 çeşit kitap ve broşür serilerinin hazırlanmasında en büyük emeği geçen Hulusi Yetkin’i gelecek kuşakların unutmaması için bu yazımın Gaziantep Kültür Dergisi’nde yayımlanmasını dilerim.

Halil Uğurol Barlas