Gaziantep Ticaret ve Sanayi Odamız, 1963 yılında önemli bir kitap yayınladı. "Adres Kitabı 1963" ismini taşıyan bu kitapta; Gaziantep şehrinde Ticaret ve Sanayi Odasına kayıtlı firmaların adresleri, meslek grupları ve dallarına göre yer almaktadır. Kitapta önsözü takiben Gaziantep ekonomisi hakkında kısa bilgi veriliyor ve aynen şöyle deniyor:
"Gaziantep; ticari, zirai ve sınai güç ve imkânlara sahip bir vilayettir.
1— Ticari bakımdan Gaziantep, Güneydoğu’nun düğüm noktasıdır. Gerek yerli mamul ve mahsulleri ile gerekse yurdumuzun muhtelif yerlerinden ve hariçten ithal edilen emtia ile civar vilayetlerin her türlü ticari intizam ve emniyetle zengin çeşitler bulabildiği dinamik ve canlı bir pazar durumundadır. Ayrıca geniş ihracat faaliyeti mevcuttur. Vilayetimizde az istihlak edilen veya hiç edilmeyen birçok malların mühim kısmı, Antep fıstığı gibi değerli ihraç mallarımızın tamamına yakını tacirlerimiz eliyle ihraç edilmektedir.
2— Gaziantep, verimli ve geniş toprağa sahip değildir. Gerek toprağı gerek iklimi, bugün çok cazip hâle gelen turfanda sebzeciliğe ve meyveciliğe müsaade etmez. Bir hububat ambarı hüviyeti de yoktur. Ancak iç ve dış ticarette çok önemli yeri olan ziraat ürünlerimiz vardır. Bunlar: Antep fıstığı, zeytin ve üzümdür. İşaret edilen ziraat tipleri mevcut şartlarla kolayca imtizaç edebilmekte, umumiyetle düşük vasıflı olan arazinin değerlenmesini temin etmektedir. Diğer ziraat çeşitlerinin nisbi önemi zayıftır. Hâkim ve karakteristik ziraat; fıstıkçılık, üzümcülük ve zeytinciliktir.
3— Ticari ve zirai faaliyetlerin ehemmiyeti ve genişliği yanında ve bunlardan çok üstün olarak Gaziantep’in iktisadi strüktürünün temelini ve esasını sanayi teşkil eder. Birçok kuvvetli ve büyük sanayi dalları olmasına rağmen vilayetimiz sanayii, ekseriyeti itibarıyla küçük sanayinin hususi bir tipidir. Sanayi çok çeşitlidir. Yekûn şehir sanayii büyük bir kudreti, kabiliyet ve istidadı ifade eder. Sanayi faaliyetlerinin bazı dallarında Türkiye veya bölge çapında şöhret ve muvaffakiyet elde edilmiştir. Gaziantep, civarın ve hemen hemen bütün Doğu Anadolu’nun tamir atölyesi hâlindedir."
Gaziantep ekonomisi hakkında kısa bilgiyi; "İhraç Mallarımız", "Gaziantep’te Mevcut Sanayi", "Gaziantep Sanayi Mamulleri" başlıklı listeler takip ediyor. Bu listelerin arkasından Ticaret ve Sanayi meslek gruplarına kayıtlı firmalar adresleri ile birlikte gösterilmektedir.
GAZİANTEP TİCARET VE SANAYİ ODASI SİCİLİNE KAYITLI FİRMALAR
1) Birinci meslek grubu: (148 firma)
a) Deri ve kösele imalatçıları: 84 firma
b) Kavaflar ve kavafiye işleri: 7 firma
c) Kundura malzemesi alım satımı: 57 firma
2) İkinci meslek grubu: (74 firma)
a) Kasaplar: 47 firma
b) Canlı hayvan alım satımı: 27 firma
3) Üçüncü meslek grubu: (49 firma)
a) Zahireciler: 49 firma
4) Dördüncü meslek grubu: (126 firma)
a) Kuru ve kurutulmuş meyve tacirleri: 126 firma
5) Beşinci meslek grubu: (408 firma)
a) Manifaturacılar: 188 firma
b) Tuhafiyeciler: 66 firma
c) Kilimciler: 89 firma
ç) Tüccar terziler: 32 firma
d) İplik ve bez satanlar: 12 firma
e) Kitap ve kırtasiye satanlar: 13 firma
f) Şapkacı, hazır elbiseci ve halıcılar: 8 firma
6) Altıncı meslek grubu: (254 firma)
a) İnşaat malzemesi satanlar: 110 firma
b) Attariye, hırdavat, kırtasiye işleri: 66 firma
c) Ağaç ve kereste satanlar: 24 firma
ç) Karoserciler ve karoser boyacıları: 19 firma
d) Mobilyacılar: 12 firma
e) Züccaciyeciler: 8 firma
f) Kasacılar, bıçakçılar, sobacı ve demir darabacılar: 15 firma
7) Yedinci meslek grubu: (242 firma)
a) Oto yedek parçaları: 63 firma
b) Tornacılar, oto tamircileri, doğrultmacılar, dökümcüler ve akümülatörcüler: 56 firma
c) Oto lastiği alım satımı ve oto lastik kaynakçıları: 17 firma
ç) Bakırcılar: 27 firma
d) Eczacılar, hususi hastane işletenler, kimyevi madde satanlar: 25 firma
e) Matbaacılar, fotoğrafçılar ve fotoğraf malzemesi satanlar: 14 firma
f) Elektrik malzemesi, radyo, saatçi ve gözlükçüler: 40 firma
8) Sekizinci meslek grubu: (56 firma)
a) Bankacılar ve sigortacılar: 21 firma
b) Kuyumcular ve sarraflar: 35 firma
9) Dokuzuncu meslek grubu: (90 firma)
a) Nakliyeciler ve garaj işletenler: 61 firma
b) Akaryakıt ve makine yağı satanlar: 6 firma
c) Odun ve kömür satanlar: 22 firma
10) Onuncu meslek grubu: (153 firma)
a) Kabzımallar, bilumum bakkallar ve bakkaliyeler, inhisar maddeleri bayileri: 128 firma
b) Ekmek fırınları: 25 firma
11) On birinci meslek grubu: (84 firma)
a) Bilumum inşaat müteahhitleri: 84 firma
12) On ikinci meslek grubu: (81 firma)
a) Otelciler: 35 firma
b) Sinemacılar: 11 firma
c) Hancılar - Hamamcılar: 13 firma
ç) Lokantacılar - Saz ve barcılar: 12 firma
d) Kahveciler - Kulüpçüler: 10 firma
On iki meslek grubuna toplam 1765 firma kayıtlı bulunmaktadır.
SANAYİ MESLEK GRUBU (424 FİRMA)
1-B) Sanayi meslek grubu: (117 firma)
a) Un fabrikası, mercimek kırma, nişasta ve bulgur imalatçıları: 31 firma
b) Sabun imalatçıları: 35 firma
c) Şeker, şekerleme ve bisküvi imalatçıları: 21 firma
ç) Baklavacılar: 13 firma
d) Helvacılar ve dondurmacılar: 10 firma
e) Gazoz ve şarapçılar: 7 firma
2-B) Sanayi meslek grubu: (307 firma)
a) Trikotaj ve çorap imalatçıları: 58 firma
b) İpekli ve dokuma imalatçıları: 195 firma
c) İplik, ip ve kendir imalatçıları: 18 firma
ç) İplik boyacıları: 36 firma
GAZİANTEP TİCARET VE SANAYİ ODASINDA KAYITLI ŞİRKETLER
Kitaptan, Gaziantep şehrinde ticaret siciline kayıtlı 147 şirket olduğu anlaşılmaktadır:
a) Anonim Şirketler: 5 adet
b) Limited Şirketler: 2 adet
c) Komandit Şirketler: 8 adet
ç) Kolektif Şirketler: 110 adet
d) Kooperatif Şirketler: 22 adet
Kitabın son bölümünde Ticaret ve Sanayi Odamıza kayıtlı firmalar yeni bir tasnife tabi tutulup "İhracatçılar" ve "İthalatçılar" başlıkları altında tanıtılmaktadır.
Bilindiği gibi Gaziantep’te Ticaret ve Sanayi Odamıza kayıtlı olmayan binlerce küçük sanayici ve ticaretle meşgul esnaf vardır. Gaziantep Esnaf Dernekleri Birliği’nin de bir adres kitabı yayınlamasını dileriz. Ticaret ve Sanayi Odamızın yayınladığı adres kitabını ideal ölçülerle incelersek birçok kusurunu bulmamız mümkündür. Fakat odamızın 1953 yılında yayınladığı adres kitabından daha kullanışlı olan bu kitabın ileri baskılarda daha da gelişeceğine şüphe yoktur. Büyük bir ihtiyacı karşılayan kitabın yayınını sevinçle karşılıyoruz. Adres kitabını hazırlayanlara teşekkür borçluyuz.
Hulusi YETKİN
