(Önceki sayıdan devam)
...mut ve saireye.
Biline ki: Bundan önce Antep kazasında kanun ve şeriata aykırı olarak adam öldürenler yakalanıp cezalandırılmışlardı. Haydutlardan yetmiş birinci cemaat serdengeçtileri: Kürtoğlu Mustafa, Hacı Hasanoğlu Süleyman Ağa, Kör Bektaş, Komanoğlu, Arap Firdevsoğlu, Hacı Pehlivanoğlu İbrahim, Kürt Muratoğlu Bekir ve Mehmet, Sakiloğlu; birinci cemaatten Arapgirli serdengeçti Hacı Osman Ağa, Karaköz Alemdar, İsmail ve Kasapoğlu İbrahim ve aveneleri silahlı olarak gezip halka saldırarak ırza geçmek ve yağmacılık gibi hareketlerle halkın huzurunu ve şehrin asayişini bozdukları, bu yüzden çarşı ve pazarın kapandığı haber alındığından yakalanıp cezalandırılmaları, zararlarının kaldırılmaları...
Cilt: 134
Sahife: 438
Tarih: Recep Başı 1202 (Nisan ortası 1788)
Cezzar Ahmet Paşadan buyurultu
Moşkof savaşı dolayısıyla Anadolu tarafının sol kol sürücülüğüne Şam Valisi Battal Hüseyin Paşa, sağ kol sürücülüğüne Maraş Beylerbeyisi Zülkadirzade Ömer Paşa görevlendirilmiş olup orta kol sürücülüğü de bana verilmiştir. Orta kol için sevk edilen askerlerden Mirimiran Dalbadanzade Mehmet Ali Paşa, Antepli Battal Nuri Mehmet Paşa, Belenli Abdurrahman Paşa; yerlerinden hemen hareket ederek orduyu hümayuna katılmaları, gevşeklikten çekinmeleri. Edirne sahrasından.
Cilt: 134
Sahife: 401 Ferman
Tarih: Recep ortası 1203 (Nisan ortası 1789)
Abdullah bey eve Kilis, Antep kadılarına:
Antepli Battalzade Mehmet Nuri Paşa’nın rızaya aykırı hareket eylediği, zulme başladığı belli işlerdendir. Bundan başka Antep ve Kilis taraflarında haksız, serkeş ve asi tutumu görüldüğünden mirimiranlığı kaldırıldığı; Azez ve Kilis malikanesinde olan hisseleri elinden alındığı hakkında, eski Padişah amcam merhum Abdülhamid Han zamanında emir çıkmıştır. Bu emir gereğinin yerine getirilmesi...
Cilt: 134
Sahife 402
Tarih: Ramazan başı 1203 (26 Mayıs 1789)
Fermanla mirimiranlığı ve malikâneleri hissesi elinden alınan Battalzade Mehmet Nuri Paşa'nın mallarının müsaderesi için yapılan araştırmalarda Antep içinde bir kuruşluk bile malı bulunmadığı, ancak Sof Dağı'nda, dağ başında bina eylediği kale suretindeki saraydaki eşyalarına el konarak Antep âlimleri ve ayânı ve ileri gelenleri önünde yapılan sayıma ait defterdir.
Cilt: 134
Sahife: 382
Tarih: 21Muharrem 1203 (13Ekim1788)
Buyurultu:
Mîrimîrân Nuri Es-Seyyid Mehmet Paşa’dan; Antep Kadısı, Müftüsü, Nakibüleşraf Kaymakamı, Yeniçeri Ağası, Kale Dizdarı, zabitan ve şehir ileri gelenlerine selâm oluna ki:
Asıl vatanımız olan Antep mâlikâne olarak bana verildi. Şehir içindeki serserilerin cezalandırılmaları ve çevremizde bulunan konar-göçer haydutların dağıtılmaları için giriştiğimiz hareket elhamdülillah iyi sonuç verdi; asayiş ve güvenlik kuruldu.
Ancak Antep eskiden beri vezirlerin ve ümerânın merkezi olmadığından, ahalisi asker taifesinden çekindiklerinden başka, Antep hükümetinin "paşalık" lafzına mukarenetle sû-i eşirrâ olmasından çekinerek Çarpın köyünü kendi nefsimiz için merkez yaptık. Yine şehrin içine ve dışına nezaret ve himayemiz eksilmeyecektir. Bundan ötürü Antep voyvodalığını kardeşim Battal Bey’e verdim. Onu voyvoda bilesiniz, siz de yardımcı olup işleri kanun içinde yürütesiniz.
Cilt: 134
Sahife: 361
Tarih: 26Zilkade 1204 (8 Ağustos 1790)
Antep’teki yeniçeriler hakkında bundan önce defalarca vezirler, mirimiranlar görevlendirilerek, şehir ileri gelenlerinin ve mahkemelerin yardımı ile bunların iyi bir düzene bağlanmalarına çalışılmıştı. Bu defa da yeniden yaptıkları uygunsuz hareketler ve kötü işler dolayısıyla Nuri Mehmet Paşa tarafından şehir ileri gelenlerinin de yardımı ile ve mahkeme marifetiyle yeniden nizama sokulmuşlardır. Yeniçerilerden 66 kişi firar eylemişlerdir. Bu adamların bulundukları yerlerde yakalanmaları için şehir ileri gelenleri ve Nuri Mehmet Paşa mahkemece söz birliği ettiler. Kaçanların adları gizli sicile yazıldı; bu kayıt başmuhasipliğe gönderildi.
Not: Bu belgenin altında sözü geçen 66 kişinin bağlı bulundukları cemaatle isimleri yazılı bir cetvel vardır. Onuncu cemaatten 21, Birinci cemaatten 22, Yetmiş birinci cemaatten 23 kişi bulunmaktadır. Onuncu cemaatte: Kasapoğlu İbrahim Ağa, Tüzsüzoğlu Salih, Devecioğlu Alo, Demiroğlu Mehmet, Bulguroğlu İbrahim ve Alemdar, Keretlioğlu İbo. Birinci cemaatten: Seyfettinoğlu Hacı Mehmet, Elmacıoğlu. Yetmiş birinci cemaatten: Tütüncüoğlu, Helvacıoğlu, Fıstıkçıoğlu vardır. Bunların soyadları belli olduğu için kaydettim. Adı geçenlerden Kasapoğlu İbrahim Ağa, Mehmet Nuri Ağa’nın amansız düşmanlarındandır. Sonra paşanın idamında rol oynamış, müsadere edilen mallarını satın almış, sonra kendisi de idam edilmiştir. Tüzsüzoğlu eski ve ünlü bir ailedir; içlerinden bir de mütesellim çıkmıştır.
Cilt: 134
Sahife: 365 Ferman Maraşa
Tarih: IIRecep1203 (7 Nisan 1789)
II Recep 1203 günü Abdülmecid Han ölmekle saltanat ve hilafet el değiştirmiştir. Camilerde ve mescitlerde buna göre hutbe okunması, bu emrin mahkeme siciline işlenmesi.
Cilt: 134
Sahife: 332, 316, 348, 358, 371, 373, 332, 434, 441
Bu sayfalarda Rus seferi hakkında ferman ve buyurultular yer almaktadır. Bunlarda, asker şevki, malzeme gönderilmesi, vergi artıklarının toplanması gibi konular yer almaktadır.
Cilt: 134
Sahife: 295 Ferman
Tarih: Zilkade sonu 1203 (23 Ağustos 1789)
Payaslı Küçük Ali adındaki kimse kendi halinde olmayıp çeşitli haydutluklara cesaret eylediğinden idamıyla ortadan kaldırılması emredilmişti. Sonra uslu oturacağını vaat ve taahhüt eylediğinden af edilmişti. Küçük Ali’nin şimdi ise eskisinden daha kötü hareketlere başladığı haber alınmıştır. Başına topladığı piyade ve süvarilerle Halep ve Maraş eyaletindeki bazı yerlere birkaç defa saldırmıştır. Maraş’ın içine girerek adam öldürme ırza tecavüz gibi
Cemil Cahit GÜZELBEY
(Devam edecek)
