(Cilt 11, Sayfa 282’den devam)

Sahip olmayacağız. Bir kimsenin cebren malının alınmasına, gece gündüz silahla gezilmesine, şarap içip din ve imana sövülmesine, halka eziyet edilmesine, mahkemeye, ayana, konaklara hücum edilmesine, şeriat hükümlerinin çiğnenmesine karşı koyacağımızı vezir aracılığı ile söz veririm. Bu taahhüdü gerek yeniçeriler gerekse sadat bozarlarsa devlet hazinesine 30 bin kuruş ödemeyi kabul ederim.

Tanıklar: Halepli Tahazade Ali, Hacı Mehmet, Hassa Silahşörü Hasan Ağa.

Not: Anlaşılacağı üzere bu belge Mehmet Paşa olayından sonra şehir ileri gelenleri tarafından şehir adına düzenlenmiştir. Belgede adı geçen Mustafa, Nuri Mehmet Paşa’yı tenkile memur edilen Köse Mustafa Paşa’dır. Ömer Paşa, Maraş Valisi Zülkadirzade Ömer Paşa’dır. 71’inci sayfadaki bir kayda göre bunlara Kilis Mutasarrıfı Mehmet Paşa da katılmıştır. Belge şudur:

Halep ve Rakka Valisi Mustafa Paşa, Maraş Mutasarrıfı Zülkadirzade Ömer Paşa ve Kilis Mutasarrıfı Mahmut Paşa’nın 15 Muharrem 1206 günü Antep’e gelerek Recep ayının sonuna kadar kaldıkları. Recep sonu 1206. Buna göre yukarıda geçen vekaletname verme ve Nuri Mehmet Paşa’nın kardeşi Ömer Battal ve başka yakınlarının mallarının satılarak hazineye verilmeleri olayı adı geçen paşalar Antep’te iken cereyan eylemiştir.

Cilt: 136

Sahife: 186, 188 Ferman

Tarih: Zilkade ortası 1221 (Ocak sonu 1807)

Moskof savaşı dolayısıyla Antep kazasından savaş gücü olan 500 süvari erinin hazırlanması bir başbuğ kumandasında hemen yollanmaları.

Cilt: 136

Sahife: 188

Tarih: Zilkade otası 1221 (Ocak sonu 1807)

Moskof savaşı için Maraş vilayetinden istenilen 400 devenin 105 adedinin Antep’ten temin edildiği.

Cilt: 136

Sahife: 196 Ferman Antep’e

Tarih: 1221 (1807)

Müslüman hacıları ve Sürre-i Hümayun, Hassa silahşörü ve kapucubaşılardan Ebubekir nezaretinde gönderilmiştir. Üsküdar-Ankara-Yozgat-Elbistan-Antep-Halep-Şam yoluyla gidileceğinden yolda asayişin korunması, Antep-Halep arasının temizlenmesi (bunun maddi veya manevi anlamda olduğu kestirilememiştir), gidiş ve gelişlerinde karşılanıp yolcu edilmeleri.

NOT: Bu belgeyi Antep’in eskiden beri yol uğrağı oluşuna bir örnek diye aldım. Birçok belgede sık sık görüldüğü üzere; kuzey, kuzeybatı ve kuzeydoğudan gelip Irak, Suriye, Mısır, Arabistan’a ve aynı yerlerden kuzey, kuzeybatı, kuzeydoğuya gidip gelen bütün kervanlar, askeri seferler ve vazifeleri icabı bu yerlere gelip giden bütün görevliler mutlaka Antep üzerinden geçmektedirler. Bu hal, o zamanlar Antep’in müstesna turistik bir mevkiye sahip olduğunu göstermesi bakımından önemlidir. Bu durumun Osmanlı devrinde olduğu gibi daha eski çağlarda da böyle olduğunu gösteren deliller vardır.

Cilt: 136

Sahife: 185 Ferman

Tarih: 17 Şevval 1221 (1 Ocak 1807)

Kaledeki mermi ve cephanelerin mevcut toplara uymadığı öğrenildiğinden Antep kalesinde bulunan top ve cephanelerin ve sayısının bildirir bir cetvelin yapılması.

Cilt: 136

Sahife: 180

Tarih: 19Cemaziyelahir 1221 (5 Eylül 1806)

Mahkeme tarafından görevlendirilen Mehmet Tahir Efendi huzuruyla, Antep mütesellimi İbrahim Ağa konağında yapılan soruşturmada: Bir süredir Keret köyünde oturan Abdullah kızı Fatma’nın; eski kocası Hüddübiz Mehmet’ten olma oğlu Ahmed’i, ikinci kocası Keretli Hasırcı Mehmet’ten önce köy önündeki çaya atarak boğduğu ve sonra sudan çıkarıp sol gözüne, boynunun iki yanındaki şah damarlarına, arkasına, iki böğrüne çuvaldızlar saplamak suretiyle öldürdüğü hakkındaki şikâyet üzerine, ceset üzerinde yapılan muayene ve şehadetle suçun sabit olduğu anlaşılmakla buraya kaydedildi.

Hasırcı Mehmet’in üvey oğlu Ahmed’i öldürdüğü, annesi kısas isteğinde bulunduğundan ve öldürmenin teamüden yapıldığı sabit olduğundan fıkıh kitaplarındaki hükme dayanılarak katil hakkında kısas hükmünün yerine getirildiği bu yere kayıt olundu.

Cilt: 136

Sahife: 161 Buyurultu

Tarih: Recep sonu 1220 (Mayıs1805)

Naip İbrahim Yesari, müftü, müderrisler, bilginler, Ayan Hacı Battal Ağa, Kale Dizdarı Mustafa Ağa, Serdar Mahmut Ağa, ocaklı ağalar, iş erleri v.s. bildirilir ki:

Bu defa tarafımıza sunulan iki parça imzalı arzuhal ve şer’î ilamın özet olarak anlamı: Bu yıl herkesin rica ve istekleri üzerine İbrahim Ağa mütesellim tayin edilmişti. Halk işiyle gücüyle uğraşırken Hacı Merre oğlu Emir ve Debbağlar Şeyhi ortalığı karıştırdığından, mütesellim halkı korumak için çalışıp bu arada Abdüssamet adında bir hain verilen ilam gereğince idam edilmiş iken; bunu mütesellim ağa kasten öldürttü diye kötü niyete saparak konağına hücum eylediklerini, sizin de mütesellim ile birlikte hareket ettiğiniz öğrenilmiştir.

Böylece ahali üzerindeki mazarratın kaldırılması beni memnun etmiştir. Antep halkının güven ve rahatı için Padişah Silahşoru Süleyman Bey Hazretleri ve devletlü Rifat Bey’in rızaları da alınarak üç muzır kişinin idamı ile mütesellim üzerine hücum etmek, öldürmeye kalkmak ne demek olsun? Yumuşaklık ve şefkatimiz soğukluk ve öfkeye dönerse buradan bir kimse bulmaya hacet kalmayıp; Halep, Rakka, Maraş ve Besni’den asker gönderilerek itaatin sağlanacağı, buna göre hareket edilmesi, aykırı tutumdan çekinilmesi.

Not: Belge tarihsizdir. Recep sonu yazılıdır. 1220 tarihli tahminle konulmuştur. Belge, Antep’te çıkan ayaklanmalardan birini belirtmektedir. Buyrultunun kimden geldiği anlaşılamamaktadır. Bununla beraber İbrahim Ağa’nın Maadin-i Hümayun Emini mütesellimi olduğu hakkında belgeler bulunmaktadır.

Cilt: 136

Sahife: 157 Ferman

Tarih: Cemaziyelevvel ortası 1220 (Ağustos 1805)

Rakka valisi Veliyettin Paşaya

Baban ölü Mustafa Paşa 1215 yılında Antep’in nizamına memurum deye Antep’e girip bazı bahaneler ileri sürerek şehir ileri gelenlerini ve halkı...

(Devam edecek)