GAZİANTEP’TE KÜÇÜK VE BÜYÜK SANAYİNİN KURULMASI İÇİN LÜZUMLU MAHARET VE POTANSİYELİN GAZİANTEPLİ SANATKÂRLARDA MEVCUT OLDUĞU UZMANLARCA TESPİT OLUNMUŞTUR

Son birkaç yıl içinde İstanbul, Ankara, İzmir gibi büyük şehirler ve çevrelerinde büyük fabrika adedi ve montaj sanayii büyük ilerlemeler kaydetmiştir. Sanayi alanında ileri gitmiş ülkeler de tecrübelerle görmüştür ki: Büyük fabrikalarla montaj tesislerinin, mamulleri için gereken bütün parça ve teferruatı kendilerinin yapmalarına imkân yoktur. Birçok hâllerde büyük fabrikalar, çıkardıkları mamullerin yüzde elliden fazlasını küçük imalatçılardan tedarik etmektedirler.

Türkiye’de kurulan ve kurulacak büyük fabrikaların parça ihtiyacını karşılayacak küçük sanayi tesislerinin gelişmesi sağlanmaz ise Türkiye’de sanayinin gelişmesine imkân olmayacağı uzmanlarca ittifakla tespit edilmiştir. Sanayi alanında lüzumlu maharet ve potansiyelin Türkiye’nin hangi bölgelerinde olduğu inceden inceye araştırılmıştır. Türkiye’de mevcut büyük sanayinin bugün ithal etmek zorunda kaldığı ve miktarı yüzde sekseni bulan parçaların hangi şehirlerde yapılabileceği incelenmiştir. Yapılan araştırmalarda Kayseri ve Gaziantep’te toplu hâlde bulunan sanatkârlar, uzmanların dikkatini çekmiştir. Türkiye’de kurulan büyük sanayinin ihtiyacı olan parça ihtiyacını, Gaziantep ve Kayseri’de bulunan küçük sanayi atölyelerinin yapabileceği ilgili makamlara rapor edilmiştir. Gaziantepli sanatkârların doğuştan kabiliyetli ve maharetli oldukları iddia edilmiştir. Gaziantep’te mevcut küçük endüstrinin gelişmesi için lüzumlu bölge sanayi sitesini kurmak, sanatkârlara yeteri kadar kredi temin etmek ve ihtisas eğitimini gerçekleştirmek gerektiğini uzmanlar tespit etmiştir. Gaziantepli sanatkârlara gerekli ilgi gösterilip iyi bir organize ile çalışmaları planlaştırılacak olursa Gaziantep’te mevcut sanayi atölyelerinden bazılarının kısa zamanda büyük sanayi tesisleri hâline geleceği, işsizliğin önleneceği ve Gaziantep’te büyük sanayi tesislerinin kurulacağı birçok raporla tespit edilmiştir.

GAZİANTEP’TE SANAYİNİN GELİŞMESİ İÇİN AMERİKAN AID TEŞKİLATININ GÖSTERDİĞİ GAYRET

Gaziantep şehrinde sanayi alanında mevcut maharet ve potansiyel, eskiden beri Amerikan İktisadi Yardım Teşkilatı (A.I.D.)’nın dikkatini çekmiştir. AID ile Türk hükûmetinin iş birliği ile Gaziantep’te küçük sanayi geliştirme ve "Küçük Sanayiden Büyük Sanayiye Geçiş Projesi" hazırlanmıştır. Küçük sanayinin gelişmesi için kredi temini ve ihtisas eğitimi ele alınmıştır. Küçük sanayicilerin kredi almalarını kolaylaştırmak gayesiyle Halk Bankası tarafından tevzi edilmekte olan küçük sanayi ikraz fonunu AID teşkilatı 20.000.000 liraya çıkarmıştır. Bir müstakrizin alacağı azami kredi miktarı 50.000 TL’ye çıkarılmıştır. AID teşkilatı, ikraz fonundan tercihen Gaziantepli sanatkârların istifade ettirilmesini Halk Bankasından rica etmiştir.

Amerikan İktisadi İş Birliği Teşkilatı uzmanlarının öncülüğü ile 2 ila 21 Temmuz 1964 tarihinde Gaziantep Erkek Sanat Enstitüsünde sanatkârları yetiştirme kursları açılacaktır. Gaziantepli sanatkârlarda eksik olan teknoloji, organizasyon, teknik bilgi, teknik resim okuma ve çizme, atölye pratiği gibi konularda mesleki eğitim seminerleri düzenlenmiştir. Biz Gazianteplilerin bu çalışmalara az önem vermemize rağmen Amerikan AID teşkilatı 1963 yılı başında Gaziantep için özel bir geliştirme fonu tahsis etmiş; milyonlarca lira sarfı ile Gaziantepli sanatkârların teknik bilgilerini geliştirmek için teşkilat kurmaya karar vermiştir.

Gaziantep sanayi tarihinde yeni bir mutlu devir açacak olan AID teşkilatının Gaziantep için kurmaya karar verdiği Sanayi Geliştirme Araştırma Enstitüsü, Gaziantep halkınca değeri anlaşılmadığından, bir cinayet haberi kadar olsun ilgi ile karşılanmamıştır. Gaziantepli sanayicilerin dahi kurulacak teşkilatın önemini kavrayamadıkları, ilgi duymadıkları hayretle tespit olunmuştur.

GAZİANTEP’İN KÜÇÜK SANAYİ GELİŞTİRME PİLOT BÖLGESİ OLARAK İLAN EDİLİŞİ

Ekim 1964 ayında Türkiye radyoları, Gaziantep’in "Küçük Sanayi Geliştirme Pilot Bölgesi" olarak seçildiğini, devrin Sanayi Bakanı Muammer Erten’in ağzından ilan etmişti. O zaman Gaziantep’in kara kaderi değişecek diye ne kadar çok sevinmiştik. Pilot bölge ilanından sonra aradan 4 yıl geçti. O günkü sevincimiz pek kalmadı, üzüntülüyüz. Ortada "yapılacak, edilecek" diye söz var; gözle görülen bir şey yok.

GAZİANTEP SANAYİ SİTESİNİN KURULMASI İÇİN 4 YILDAN BERİ YAPILAN ÇALIŞMALAR NE SAFHADADIR?

Yerli ve Amerikalı uzman ve müşahitler, yetkili merciler, müşterek ve değişmez bir kanaate varmışlardır: Gaziantep’te zengin ve yüksek kabiliyetli bir küçük sanayi potansiyeli mevcuttur. Bu potansiyeli kanalize etmek için Türk hükûmetlerince Gaziantep sanayi pilot bölgesi olarak kabul edilmiş; Gaziantep’te bir sanayi sitesi kurulmasına karar verilmiştir. Sanayi sitesi için lüzumlu sahanın İller Bankasınca haritası yapılmış ve imar planı tanzim edilmiştir.

Küçük sanayi mensuplarımız bir kooperatif kurmuşlar ve kendilerinden istenen parayı temine çalışmışlardır. Gaziantep Belediyesince sanayi sitesi alanının yol, su, kanalizasyon, elektrik gibi altyapı tesislerinin yapılacağına dair Belediye Encümenince karar alınmış ve Sanayi Bakanlığı ile İmar ve İskân Bakanlıklarına bildirilmiştir. İlgili bakanlıklarca gerekli projelerin hazırlandığını işitmekteyiz fakat dört yıldan beri işler pek yavaş yürümekte, bir türlü fiiliyata geçilememektedir. Bölge sanayi sitelerine biz Gazianteplilerden sonra başlayan Bursa ve Diyarbakır gibi şehirler, ilgili bakanlıkların desteği ile hayli mesafe almışlardır.

Ankara’da yaptığımız tetkiklerde bakanlıkların, yakından ilgilenen ve işlerini sıkı tutan şehirlere yardım ve müzaheret etmekte olduğunu gördük. Biz Gaziantepliler ise gayret göstermeyip sanayi sitesini gelip devletin kurmasını arzu ettiğimizden, daha uzun yıllar bekleyeceğiz demektir. O zamana kadar da birçok şehirler bizleri geçecek, atı alan Üsküdar’ı geçmiş olacaktır. Sanayi sitesi kurma konusunda başarı sağlayan şehirlerin gittikleri yoldan gitmeye mecburuz. Devletin yardımını sağlayacak, devletle iş birliği yapacak özel teşkilatlar kurmamız gerekiyor.

DEVLETİN GERİ KALMIŞ BÖLGELER İÇİN TATBİK EDECEĞİ ÖZEL REJİMİN GAZİANTEP İLİNE DE TEŞMİL EDİLMESİ

İkinci Beş Yıllık Kalkınma Planı’na göre; Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da yer alan ve içlerinde Gaziantep ilinin de bulunduğu 22 vilayetimiz için özel bir kalkınma rejimi kabul edilmiştir.

Hulusi YETKİN

(Devamı var)