Gaziantep’te batılı anlamda ilk kurulan ortaöğretim müesseselerinden birini, 1911 yılında Aynül Maarif (Maarif-i Mahalliye veya Maarif-i İslamiye) Cemiyeti kurdu. Aynül Maarif İdadisi ismini taşıyan bu ortaokulun ilk öğrencileri 24 kişi idi. 1912 yılında idadinin ikinci sınıfı da teşekkül etti.

Tam bu sırada Gaziantep’te devlet tarafından (Ticaret İdadisi) isminde bir okul açıldı. Aynül Maarif Cemiyeti, bu hususi müesseselerini devlete devrettiler. Ticaret İdadisi 1913’ten 1920 yılına kadar 8 yıl yaşadı. Bu okul 5 sınıflı idi. İlk sınıf "izhari" ismini taşımakta olup ilkokul mezunları bu sınıfa kabul olunuyorlardı. Diğer 4 sınıfı aslî sınıflar idi.

1920-1921 yıllarında Antep savaşları ve Fransız işgali sebebiyle okul kapandı. 1922 yılında 9 sınıflı (Sultanî) açıldı. Bunun 5 sınıfı iptidaî ve 4 sınıfı da orta kısım idi. 1923’te Sultanî ismi Lise’ye tahvil oldu. Fakat Gaziantep Lisesi tam devreli değildi; orta kısmı var, lise kısmı yoktu. 1923-1924 ders yılında Gaziantep Orta Mektebi ismini alan okul, 1933 Şubat’ı başına kadar ortaokul olarak kaldı.

1 Şubat 1933 günü lisenin birinci sınıfı kuruldu. Böylece Gaziantep Lisesi açılmış oldu. Kısa zamanda bütün sınıfları teşekkül eden lisede 1933-1934 ders yılında öğrenci sayısı dört yüze ulaştı. 1923 ila 1933 yıllarında Gaziantep Orta Mektebi binlerce genç yetiştirdi. 1933 yılından beri de Gaziantep Lisesi Türkiye’nin en büyük liseleri arasında ilk akla gelenlerden biri oldu.

1941 yılından itibaren Gaziantep’te çeşitli ortaöğretim müesseseleri açılmaya başlandı. Bunlar: Gaziantep Kız Enstitüsü, Akşam Kız Sanat Okulu, Erkek Sanat Enstitüsü, Ticaret Lisesi, Kız Ortaokulu, Gaziantep İlk Öğretmen Okulu’dur. Gaziantep Lisesinin öğrenci sayısı 1961-1962 ders yılında 3280 rakamını buldu. Diğer ortaöğretim müesseselerinin öğrenci sayılarının toplamı dahi üç bin rakamını bulmamaktadır.

Gaziantep Lisesi şehrin batısında Başkarakol civarındadır. Binalar yetersizdir. Yeni lise binaları inşaatına 1960’ta başlanmıştır. 17.000 $m^2$ üzerine inşa edilmekte olan Gaziantep Lisesinin yeni inşaatı 4 blok hâlinde yapılmaktadır. A ve B blokları 5 kat olup bitişiktir. C bloku 3 kat, D bloku 1 kattır. Okul binası Türkiye’nin en modern okullarından biri olup; kaloriferi, mutfakları, laboratuvarları, kütüphanesi, okuma salonları, toplantı salonları, sinema ve spor salonları da okulda mevcut olacaktır. Tasdikli iş programına göre inşaat 16.6.1963 tarihinde ikmal olunacaktır. İnşaat 3.648.554 TL ilk keşif bedellidir.

Bu yeni inşaat tamamlansa dahi mevcut sıkıntı giderilmiş olmayacaktır. Gaziantep’te ayrı bir kız lisesinin, iki erkek ortaokulunun ve muhtelif ihtisas okullarının açılmasına zaruret vardır.

Fotoğraf 3: Gaziantep Lisesinin açıldığı 1 Şubat 1933 tarihinde okulda yapılan törenden bir görünüş.

GAZİANTEP LİSESİNİN SON 13 YILLIK ÖĞRENCİ TOPLAMINI GÖSTERİR ÇİZELGE

KURULUŞUNDAN BUGÜNE KADAR GAZİANTEP LİSESİ MÜDÜRLERİ

1961-1962 ÖĞRETİM YILINDAKİ GAZİANTEP LİSESİ ÖĞRETMENLERİ

Gaziantep Lisesinde; öğretmen azlığı, öğrenci çokluğu, binaların yetersizliği, öğretmenlerin çoğunda görülen ilmî zihniyet yetersizliği gibi sebeplerle binlerce gencimiz iyi yetişemiyor. Hâlbuki bu yurdu gerçekten kalkındıracak olanlar; ilmî zihniyete sahip, fikir hürriyetine ve demokrasiye inanan, iyi yetişmiş gençlerimiz olacaktır. Ortaöğretimin, ilim ve ihtisas adamlarının yetişmesinde önemli bir devre olduğunu hepimiz biliyoruz. Lisemizin kuruluşundan beri, her şeyin daha iyisini, daha güzelini, daha doğrusunu arayan ilim zihniyetli gençlerden ziyade; peşin hükümlere inanmış ve bir fikre takılıp kalmış gençlerin daha çok yetiştiğini gördükçe büyük üzüntü duymaktayız.

Hulusi Yetkin

Not: Bu yazı hazırlanırken Lise Müdürlüğünün kayıtlarından, Gaziantep Halkevi broşüründen ve Sabah gazetesinden istifade edilmiştir. Fotoğraflar Mustafa Güzelhan'dan alınmıştır.