GAZİANTEP İLİNDE TETKİKLER VE GÖRÜŞLER (8)

Tarih: Ağustos 1944
Dergi: Başpınar Dergisi
Yazar: Naci KUM

Kategori: Folklor
Konu: Haral Köyü ve çevresinde yapılan folklor, tarih ve arkeoloji ağırlıklı saha incelemesi

(GEÇEN SAYIDAN DEVAM)

Hakkında vuku bulan davet üzerine, Yona Nahiyesi'ne bağlı Haral köyüne gittim. Filhakika, köyün civarında ve Sacur Deresi garbindeki Haral Höyüğü'nden bölünmüş, siyah taştan bir öküz heykeli müze için hediye edildi. Kezalik, bu ırmak kenarında müteaddit höyükler tesbit ettim. Tılbaşar Kalesi, burada en mühim tarih mevkilerdendir Buranın eski adı Kale-i Seraser'dir. Yani başlı başına bir kale demektir. Bu dere boyundaki büyükler Haral Höyüğü-Ağca Höyük, Yenice Höyük vasılıdır.

Haral Höyüğü'nün tepelerinden Suriye'ye doğru uzanan uçsuz bucaksız bir çöl manzarası içinde Akcakoyunlu Ovası, eski Türkmen atlarının aeklevilerle yarış ettiğini gösteren izlerle doludur.

Bu ovada Telhalit Höyüğü, merhum Ali Cenani'nin köyünün yanındadır. Hatta ötesine İlbeyli Diyarı ve berisine de Dere Köyü Ovası derler. Haral köyü içinde, eski yunanca yazılı bir meyar taşı da bulunmuş ve köy mektebinde muhafaza altına alınmıştır. Haral köyü benim için bir folklor tetkik kaynağı olmuştur. Köyün ileri gelenlerinden Ali Koç ve Haydar Dedelerle tanıştım. Haydar Dede altmışlık bir ihtiyardır. Güzel saz çalıyor ve kendi şiirlerinden okuyor. Bu şiiri benim için çaldı.

Hak nasip eder de gitmek dilersen

Selam söyle bizden soran canlara

Şarden meta abp satmak istersen

Selam söyle bizden soran canlara

Gittiğin yer engin olsnn, düz olsun

Vardığın yer sazlı, kutlu yaz olsun

Yürü canım gelişlerin tiz olsun

Selam söyle bizden soran canlara

Erler pirler işin aşan eylesin

Hıdır seni menziline yetirsin

Hak selâmet versin asan getirsin

Selam eyle bizden soran canlara

Seni ısmarladım gani süphane

Hayır himmet sevdiğine yarana

Galiba ayrılık duştu bu ane

Selam söyle bizden soran canlara

Haydarım söylerki doğrudur sözüm

Firkat ateşi ile dağlıdır özüm

Hasretle bekliyor bölüğü gözüm

Selam söyle bizden soran canlara

Haral muallimi Mahmut Nedim Hircani'yi de burada tanıdım. Antep'in değerli evlatlarından ve kalender tabiatlı şair bir maarifçidir. Bu zâtın kendi söylediği şiirlerden bir kaçını aşağıya arz ediyorum.

Mert olanlar atar kalpten sıvayı

Bu dünya cifedir, talibi kelptir.

Kenz Kenzullah'tan nur-ü Hüdâ-yı

Ahz-u feyz edenler kâmili merttir.

Nice canlar geldi, geçti bu kevn den

Ne bulduysa buldu kendi özünden

Arif anlar arifanın özünden

"Men arefe " sırrı bahri hikmettir.

Hakikat bahrine dalayım dersen

Bu ummandan gevher alayım dersen

Bubahçeden güller dereyim dersen

Ehl-i dile güller, bu muhabbettir.

Cemale âşık ol didara kavuş

"Semme vechullah" de Hak ile buluş

Ehl-i hakikatle her yönde buluş

Kemter kullarına lutf u rahmettir.

Üçlerin, beşlerin, kırkların cemi

Yedilere yeten bilir bu demi.

Dört kapı kırk makamdan içeri

Engür içip içenlere devlettir.

“Skahüm rabbühüm şeraben tahur "

Üç harf beş nokta çün ede zuhur

İydi edha, İydi ekber yar budur

Hazreti İsmail'e inen “kebeş"tir

-Arkası Var-

KUM, N. " GAZİANTEP İLİNDE TETKİKLER VE GÖRÜŞLER (8)". Başpınar Dergisi. ( 1944)

Anahtar Kelimeler: Haral Köyü, Sacur Deresi, Haral Höyüğü, Tılbaşar Kalesi, Akçakoyunlu Ovası, höyükler, arkeolojik buluntular, öküz heykeli, folklor derlemesi, halk şiiri, âşık geleneği, saz, yerel şairler, Haydar Dede, Mahmut Nedim Hircani, tasavvuf, Alevî-Bektaşî motifleri, sözlü kültür, saha araştırması