İstihsal gücünü artırmak, 1968 yılına kadar gayeye ulaşabilmek için halen dünyaca tanınmış ve kısmen de memleketimizde yayılmış bulunan et ve yumurta bakımından New Hampshire tavukları ile yumurta verimi yüksek olan Legorn ırklarının yerli ırklar yerine ikame edilmesi lâzımdır. Halen Gaziantep vilâyeti dâhilinde 230.000 civarında yerli ırk tavuk mevcudu olup bunun 140.000 adedinin yılda ortalama 60 yumurta verdiği kabul edilecek olursa bugünkü et ve yumurta istihsali vilâyet ihtiyacına kâfi gelmediği açıkça tebarüz eder.
Buna mukabil Legorn tavuğu senede ortalama 230-250 yumurta yapmakta, New Hampshire tavuğu ise 2-3 misli kadardır. Bu itibarla bugünkü yerli ırklar yerine yukarıda belirttiğimiz bölgemizin iklim ve muhit şartlarına en iyi adapte olan kültür ırklarının vilâyetimizde yayılması; et bakımından %100, yumurta bakımından ise %300-400 bir artış sağlamış olacaktır.
1- Bugün mevcut tavuklar verim yönünden kifayetsizdirler. Yüksek verimli hayvanlar yetiştirilmesi gerekmektedir. 2- Bugünkü yemleme şartları hayvanların verim kabiliyetleri nisbetinde müsbet bir varlık göstermelerine elverişli değildir. Ucuz ve tam değerli tavuk yemlerinin temini icap etmektedir. 3- Tavukçuluğun tekâmülüne esas olarak denemelere ihtiyaç vardır. Bu yönden tavukçuluğun çeşitli mevzuları üzerinde araştırmalar yapılması çok faydalı görülmektedir. 4- Tavuk sayısının artırılması ve bu hususta gerekli makine ve ekipmanın memleket dâhilinde ucuz olarak temini çareleri halledilmelidir. 5- Tavuk hastalıkları ile mücadeleyi sistemli bir programa bağlamak, istihsalin artması ve millî serveti muhafaza yönünden bilhassa lüzumlu görülmektedir. 6- Gerek tavuk ve gerekse marketing konularının bugün halledilmesi icap eden güçlükleri vardır.
Kümes hayvanları mahsullerinin istihsal merkezlerinde tâbi oldukları şartlar, nakliye hususları ile mahsullerin müşteriye arz şekli ıslaha muhtaçtır. Bunlardan daha mühim olarak mahsullerin kıymetlendirilmesi ve tavukçuluğun inkişafına müessiriyeti bakımlarından fiyat meselesi ve fiyatlardaki istikrar çok ehemmiyetli bir faktör olarak mütalaa edilmektedir.
Yumurta ve tavuk fiyatlarının yüksek oluşunun sebepleri olarak; tavuk yemlerinin pahalı oluşu, iktisadi çalışan tavukçuluk işletmelerinin memleketimizde henüz teessüs etmemiş olması, kümes inşaatı masraflarının yüksek olması, fiyatların lüzumsuz yere yükselmesine sebep olan müstahsil ile müstehlik arasında müteaddit mütevassıtların bulunması, tavukların verimlerinin düşük olması, tavuk telefatının yüksek nisbetlerde oluşu ve bugün tatbik edilmekte olan yemlemenin ve diğer bakım tarzlarının daha fazla verime müsait olmaması ve umumi olarak tavukçuluk tekniği hususunda bu işlerle uğraşanların kâfi derecede bilgiye sahip olmamaları başta gelen esaslı sebeplerdir.
Tavuk ve yumurta ticareti murakabelerine dair ayrı ayrı nizamnamelerin hazırlanması cihetine gidilmelidir.
7- Tavukçulukla iştigal etmek isteyenlere rehber olabilecek tavukçuluk neşriyatına önem verilmesi, mühim tavukçuluk merkezlerinde sık sık kurslar açılmasına devam olunması ve bu faaliyetlerin takviyesi uygun addedilmektedir.
Vilâyetimizde 1963-1968 yıllarına kadar beş senelik bir program dâhilinde gayeye ulaşabilmek için lüzumlu ihtiyaçlar şunlardır:
8- Vilâyetimiz merkez ve kazalarında meraklılarına cüzi bir fiyatla verilmek üzere 1966 senesine kadar her sene 10.000 Legorn ile 15.000 de aylık olmak suretiyle New Hampshire civcivinin vekâletçe üretim merkezlerinden tahsisi. 9- Damızlık horoz ve tavukların 1500 vilâyet dâhilinde toptan değişimi mümkün olamayacağından, merkez dâhili her sene kazalardan münasip görülecek 7 köyde horoz değişimi yapılacağından 1500 adet damızlık horoza ihtiyaç olduğu ve temini hususunda en yakın tavukçulukla iştigal eden bir müessesenin ilgilendirilmesi gerekmektedir. (Üç sene devam edecek 1963-1966) 10- Bu işlerin tatbiki için iki zooteknist ve yine iki yardımcı eleman ile bir jeep pick-up'a ihtiyaç vardır. 11- Halen meriyette bulunan 2256 nolu tavukçuluk kredisi temini talimatındaki asgari 250 kapasiteli kümes yapmak kaydı yerine 50 kapasiteli kaydının konması ile tavukçuluğa karşı olan merakın daha artacağı muhakkaktır. 12- Tavukçuluk mevzuunda yumurtadan tavuk oluncaya kadar geçen her türlü safhaları, bakım ve besleme usullerini gösterir öğretici mahiyetteki filmlerin her an müdürlük emrinde bulundurulması lâzımdır. 13- Her sene sergi ve gösteri günleri tertip edilerek üstün vasıflı tavuk yetiştirenlere mükâfat vermek için 1000 lira tahsisata, bütün bu işlerin takip ve tahakkuku için de 2000 TL memur harcırahına ihtiyaç vardır.
(Gaziantep İli Tarımsal Kalkınma Programı Raporundan)
