Gaziantep fıstığının ana vatanı Güneydoğu Anadolu'dur. Bu bölgede yalnız Gaziantep ili merkezi ile Nizip ve Pazarcık ilçelerinde yetişir. Ticarete konu olmayacak kadar Malatya, Urfa ve Siirt illerinde rastlanır.

Fakat yabani fıstıklar, menengiç ağaçlarına başta Siirt’in Eruh, Şirvan, Şırnak ilçeleri; Mardin'in merkezi; Diyarbakır’da Mazıdağı; Urfa, Malatya, Besni, Adıyaman ve Maraş’ın güney bölgesinde rastlanır.

Gaziantep fıstığı, ilk defa Vitellus tarafından İtalya’ya götürülmüş, oradan Fransa’ya geçmiştir. İtalya, Sicilya, İspanya ve Afrika'da kültürü yapılmaktadır. Fakat bu yetişen fıstıkların Gaziantep fıstığına göre tadı lezzetsiz, yağ oranı düşük olup taneleri ufaktır. Halbuki Gaziantep fıstığı yağ (%59) ve protein (%19) bakımından üstündür. Fıstığın analizinde %5 su, %3 selüloz, %2,40 kül, %2,40 azotsuz başka maddeler bulunmaktadır.

1939 senesinde ağaç sayısı 2.751.350 iken rekolte 6.333 tondur. Bu, Gaziantep’e 1.967.000 lira getirmiştir. 1942’ye göre 3.724.210 adet fıstık ağacı, aynı yıl ticarete konu olan rekolte 3.991 tondur.

Gaziantep fıstığı ağaç hâlinde büyür. Boyu 8 ile 10 metre arasında değişir. Taç şeklinde dalları seyrek ve yayvandır. Dalları kurşuni kahverengidir. Yaprakları tüysüzdür ve tek sayılıdır. Yumurta biçiminde, uçları küt, dokusu meşin gibi serttir. Erkek ağaçlarının yaprakları uzunca sivricedir. 5 ile 7 tanesi bir arada bulunur. Çiçekleri salkım durumundadır. Dişi çiçeklerde çanak yapraklarının ortasında kısa iğneli bir yeşil yumurtalık ile ucunda üç dilimli ve kenarı kıvrılmış sarımtırak yeşil renkli uzun dişicik tepeleri vardır.

Gaziantep fıstığı nisan-mayıs arasında çiçek açar ve cumbalar belirir. Eylül-ekim aylarında meyvesini verir. Dış kabuğundan çıkarılan yağdan sabun yapılabilir. İçi; taze, kurutulmuş ve kavrulmuş olarak yenir.

Fıstık ağacı sıcak-ılıman iklimlerden hoşlanır. Çiçeklenme zamanında soğuk, yağmur ve sisten korkar. Böyle zamanda döllenme olmayacağından ağaç az meyve verir veya hiç vermez. Fıstık ağacı toprak seçmez; kireçli, kayalık ve taşlıklarda derinlere gönderdiği kazık kökü ile besinini alır. Sulu ve nemli topraklarda fıstık yetişmez.

Fıstık ağacı aşıdan 5 yıl sonra meyve vermeye başlar. Tam verim 30. yılda başlar. Bu devrede 20-25 kg fıstık alınır. Ağacına göre 100 kilo da verebilir. Menengiç ormanlarına aşı yapıldığı takdirde kısa zamanda fıstık çevreye yayılacak, yurdumuz için gelir kaynağı olacaktır. Bu sene fıstık rekoltesi önceki senelere göre yüksektir. Haziran ayında ikinci bir "pazarbaşı" senesi belki bizi karşılayacaktır.

Gaziantep Fıstık Rekoltesi Tahminleri