1- Dünyada üzüm istihsal eden devletler arasında memleketimizin durumu:

Türkiye bağ sahası itibarıyla dünya devletleri arasında 4. gelmektedir. İlimiz ise Türkiye’deki illere göre bağ bölgeleri içinde ekli 1 numaralı cetvelde görüleceği veçhile:

A- Bağ sahasında birinci,

B- Üzüm istihsalinde birinci,

C- Hektara verimde üçüncüdür.

2- İstihsal olunan üzüm ürününün hâlihazırdaki miktarı ve kullanılış yerleri ile kullanılış şekilleri:

A- İstihsal miktarı:

İlimiz bölgesinde yıllık istihsal edilen üzüm miktarı takriben 500.000 ton raddelerinde olup her sene bu yekûn %15 oranında artmaktadır.

B- Kullanış yerleri ve miktarı:

1- İlimiz üzümlerinin 165.000 tonluk kısmı taze hâlde yurdumuzun Batı Anadolu hariç diğer bütün bölgelerinde sarf edilmektedir. Bu hâl üzümlerin taze olarak değerlendirildiği manasını taşımamaktadır. Zira Gaziantep ilinde değerlendirilemeyen mahsulü müstahsil çaresiz kaldığından uzak mesafelere götürüp satmak mecburiyetini duymaktadır. Hiçbir ticari esasa ve hesaba dayanmayan bu zaruri taşımalar, bağcının ekseriya zararını mucip olmaktadır. İki yıldan beri girişilen ihracat teşebbüslerinden çeşitli sebeplerle henüz müspet bir sonuç alınamamıştır.

2- Pekmez hem taze hem kuru üzümden yapılmaktadır. Taze üzümden pekmez münhasıran köylerde "masara" denilen ilkel yerlerde bağ çubukları ve odun yakılarak yapılmaktadır. Kuru üzümden de pekmez, şehir ve kasabalarda yine çok ilkel yerlerde imal edilmektedir. Her iki imalat tarzında da kalite ve evsaf karışık ve yetersizdir. Pekmez imalatı sistemli, programlı bir sınaî faaliyet olmaktan ziyade; yine değerlendirilemeyen üzümlerin kısmen kıymetlendirilebilmesi için devam ettirilen ve bugüne kadar müstahsile belirli bir faydası da görülemeyen zaruri fakat verimsiz bir yoldur.

MEMLEKETİMİZİN 15.000 HEKTARIN ÜSTÜNDE BAĞ ALANI BULUNAN İLLERİ

Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (Ziraî Bünye ve İstihsal) 1960-1962-1966

Hâlen saha miktarı 100.000 hektara, istihsal yekûnu da 500.000 tona yaklaşmaktadır.

3- Üzümün kurutulmasının temel sebepleri de pekmezde olduğu gibi mecburî hâllerdir. Zira kuru üzümden müstahsilin elde ettiği gelir yaş üzüm fiyatlarına kıyaslandığında müspet bir fark göstermemekte; kurutmak için yapılan emek ve masraflar da ayrıca zarara mucip olmaktadır. Bütün gayretlere rağmen her sene tamamı da satılmamakta ve bu mühim bir problem teşkil etmektedir.

4- Sucuk, bastık, tarhana gibi mahalli mamuller için önemli miktarda bir üzüm istihlâki olmadığı gibi, örf ve adetlere göre yapılagelen bu mamullerin tüketim değer ve miktarları da gün geçtikçe azalmaktadır.

5- İlimizde Tekel’e ait 3 milyon kapasiteli 2 şarap, 3.000.000 randımanlı bir rakı fabrikası ile özel sektöre ait cem’an 5.500.000 litre kapasiteli birkaç şarap imalathanesi bulunmaktadır. Bunlar rakı ve şarap imali için takriben 20.000 ton kadar yaş üzüm alabilmektedirler ki bu miktar Gaziantep bağcılığı için mühim bir yer teşkil etmemektedir.

(Devam edecek)