1968 YILI GAZİANTEP’İNDE: ESKİ GAZİANTEP MAHALLELERİNİN ŞEHRİN MERKEZİ DURUMUNA GELMEYE BAŞLAMALARI

Gaziantep şehrinin nüfusu; bundan 20 yıl evvel 1948’de 65.000 civarında iken, 20 yıl gibi kısa sayılabilecek bir zaman sonra 1968 yılında 180.000 kişiyi geçmiş bulunmaktadır. Eskiden beri mevcut Gaziantep mahallelerinin çevresinde yeni yeni mahalleler kurulmuş ve kurulmaktadır. 1968 yılına doğru, eski Gaziantep mahallelerinin kapladığı alanlar, Gaziantep’in merkezini teşkil etmeye başlamıştır. Gaziantep şehri, merkezden çevreye doğru hızla gelişmektedir.

ESKİ GAZİANTEP MAHALLELERİNİ DAR SOKAKLARDAN VE ÇIKMAZLARDAN KURTARMAK GEREKİYOR

Her büyük şehirde, iş yerleri ve ticarethanelerin çoğunun, büyük şehrin merkezî kısımlarında toplandıklarını müşahede etmekteyiz. Büyük şehir olmaya başlayan Gaziantep’te de şehrin merkezi durumuna gelmekte olan eski Gaziantep mahallelerinde, arka arkaya birçok yeni iş yeri, dükkân, imalathane, ticarethane, iş hanı ve çarşı kurulmaktadır.

Fotoğraf: Gaziantep Belediyesi tarafından kurulan asfalt hazırlama şantiyesi ve tesislerden bir görünüş

Fotoğraf: Gaziantep'te Öğretmenevleri Mehmet Tahtacı Sokağı beton yol yapımı faaliyeti

Atlı ve motorlu arabalar çoğalmadan evvel kurulan eski Gaziantep mahallelerini binlerce dar sokak ve çıkmazlar kaplamaktadır. Eski mahallelerimizde arabaların geçişine elverişli yollar pek az olduğundan, trafik tıkanıklığı gittikçe artmakta ve bu yollar üzerinde sıralanmış iş yerlerinin mülkiyeti ve kiraları akılalmaz miktarlara yükselmektedir. Eski Gaziantep mahallelerinde hem yeni yeni iş yerleri kurabilmek hem de trafiğe elverişli yolların sayısını artırmak için dar sokaklarımızı genişletmek, çıkmazlarımızı çıkar hâle getirmek zamanı gelmiş ve geçmektedir.

Cumhuriyet devrinde Gaziantep Belediyesi tarafından birçok dar yol genişletilmiştir. Bilhassa 1963 yılından bu yana geçen 5 yıl zarfında Gaziantep Belediyesi tarafından, yol açma faaliyetine hız verilmiştir. Şehreküstü Caddesi, Tefteğin (Hamdi Kutlar) Caddesi, Uzunçarşı, Kızılcaoba Sokağı gibi önemli yollar son beş yıl içinde trafiğe elverişli hâle getirilmiştir. Son yıllarda görülen hızlı çalışmalara rağmen, Gaziantep şehrinin eski mahallelerinde açılması gereken yüzlerce dar yol ve çıkmaz sıra beklemektedir.

YENİ ÇARŞILAR VE DEPOLAR KURULMASINA BELEDİYEMİZ DAHA FAZLA YARDIMCI OLMALIDIR

Eski Gaziantep mahallelerinde sık sık harap yerlere rastlanmaktadır. Sorulduğunda; genellikle bu yerlerin miras sebebiyle birçok kimsenin mülkiyetinde olduğu, imarının çok müşkül hâle geldiği öğrenilmektedir. Şehrin merkezinde harap yerlerin süratle daha çok istifade edilir hâle getirilmesini mümkün kılmak için kanunlarımız, belediyelerimize yetkiler tanımıştır. Aynı iş kolundaki iş yerlerini mümkün olduğu kadar bir araya getirmek bazı iş kollarında çok faydalı sonuçlar doğurmaktadır. Bir arada olmasında fayda olan aynı cins iş yerlerini bir araya getirecek iş hanları ve çarşıların kurulmasının da süratle planlanması gerekmektedir. Depoların da iş yerlerinin ihtiyacına göre şehrin muhtelif mahallelerine dağıtılacak şekilde sayılarının artırılma zarureti belirmektedir.

Bir misal vermek için mesela Emirali Hanı ve civarını ele alalım. Miras sebebiyle birçok hisseye bölünüp şehrin merkezinde çıban başı gibi duran Emirali Hanı ve civarının modern bir çarşı ve iş hanı hâle getirilmesi, hem çevre mahalleleri canlandıracak hem de şehrimize yeni iş yerleri kazandıracaktır. Mal sahiplerinden anlayış göstermeyen olursa ortaklık cihetine gidilmeyip, istimlak yolu ile de yeni çarşının, eski eserler mevzuatına da uygun olarak kurulması mümkün olabilir.

Fotoğraf: Gaziantep’te Hoşgör yolunun açılışı ve asfaltı

KISA ZAMANDA YENİ YOLLAR AÇMAK, ÇARŞILAR MEYDANA GETİRMEK İÇİN BELEDİYEMİZ BÜNYESİNDE YENİ BİR TEŞKİLAT KURMAMIZ GEREKİYOR

Eski Gaziantep mahalleleri halkı; birçok dar sokağın süratle genişletilmesini, yeni yolların derhal açılmasını, çıkmaz yolların çıkar hâle getirilmesini sabırsızlıkla arzu etmektedirler. İlgili mülk sahiplerinin belediyemize yardımcı oldukları takdirde, yollarımızın süratle yeniden düzenlenmesinin mümkün olduğunu, mülk sahiplerinin verdikleri örnekler doğrulamaktadır.

Yol açma ve çarşı kurma faaliyetinin daha da süratlenmesi için: Belediyemiz bünyesinde, münhasıran yukarıdaki konu ile meşgul olacak yeni bir teşkilat kurmamız gerekiyor. Amme hukuku ve işletme ekonomisi esaslarına uygun şekilde, belli bir nizam içinde, kendi kendine işleyen ve fakat başkanlığın murakabesi altında çalışacak bir modern teşkilat kurmamız mümkündür. Bu mahiyette teşkilatların ileri gitmiş ülkelerde benzerleri çoktur. Başka milletlerin başarabildiği işleri arzu ederlerse biz Türklerin de başarabileceğine inanıyorum. Yeni teşkilatta: Gayrimenkul hukuku, tapu ve kadastro hukuku, trafik mevzuatından iyi anlayan ve aynı zamanda Gaziantep’i iyi tanıyan bir veya iki hukukçunun; imar ve şehircilik konusunda çalışmış mimar ve mühendislerin, tapu ve kadastro fen memurlarının, desinatörün, iktisatçı ve trafikçinin yer almaları ve ihtisasa önem verilmesi gerekiyordu. İhtisas adamlarını teşkilatta çalıştırabilmek için de bu gibi uzmanları maddi bakımdan tatmin edecek bir hukuki formül de bulmak mümkündür.

Fotoğraf: Gaziantep Lisesi önü asfalt yolu (Atatürk Bulvarı)

ÇIKMAZ SOKAKLARDAN KURTULMAK ZORUNDAYIZ

Eski Gaziantep mahallelerinin çoğunda, sokaklardan çok çıkmazlar bulunmaktadır. Tekrar ediyorum: Gaziantep’i hızla geliştirmek istiyorsak, çıkmaz yollarımızı geçit verir hâle getirmek zorundayız. Mülk sahiplerinin fedakârlık göstererek belediyeye yardımcı olduğu çıkmazlarda, derhal faaliyete geçip çıkmazları çıkar hâle getirecek bir teşkilata sahip olmalıyız.

AÇILMASI GEREKEN ÖNEMLİ YENİ YOLLAR NERELERDEN GEÇMELİDİR?

Ben bu yazımda; önümüzdeki birkaç yıl içinde süratle açılması gerekli yeni yollarımızdan birkaç örnek vermek istiyorum. Eski Gaziantep mahallelerinin her parçasından istifade için, mülk sahiplerinin gösterecekleri anlayışa göre, hatırımıza gelmeyen yeni yollar açmamız da mümkün olabilir.

GAZİLER CADDESİNİ BİR ANA CADDE İLE KOZLUCA MAHALLESİ ÜZERİNDEN ÇIKSORUT İSTİKAMETİNE DOĞRU UZATMAMIZ GEREKİYOR

Gaziantep’in en önemli caddelerinden biri hâline gelen Gaziler Caddesi'ni, Arasa çarşısının güneyinden geçtikten sonra Çıksorut istikametinde devam ettirdiğimiz takdirde; Kozluca, Suyabatmaz, Kepenek mahallelerine, tarihlerinde görmedikleri bir canlılık getirecektir. Gaziler Caddesi'ni; Arasa çarşısı, Kuyumcular çarşısı üzerinden Kozluca Caddesi'ne bağlamamız, Kozluca Caddesi'ni de daha doğudaki Şehit Ali Karakaş Caddesi'ne doğru genişletmemiz gerekiyor. Bu cadde, daha doğuda kurulan ve kurulacak mahalleleri şehir merkezine bağlayacaktır.

İNÖNÜ CADDESİNİ YENİ BİR ANA YOLLA ŞEHİTLER CADDESİNE BAĞLAMAK LÜZUMLUDUR

Hulusi YETKİN

(Devam edecek)