Doğum ve Çocuk Bakımevi’nin önünden gelip geçenler, burada günden güne artan bir hareket, hızlı bir gelişme ve güzelleşme görürler. Bahçe ve binanın giriş kapıları sabahtan akşama kadar arı kovanı gibi işlemekte, vasıtalar girip çıkmakta, ön bahçe çimlenip rengârenk çiçeklerle bezenmekte; yakın bir zamana kadar harabe hâlinde olan arka kısım düzeltilip ağaçlandırılmaktadır. Bir hastane için normal sayılabilecek bu durum, aslında şahsi gayret ve feragatli bir çalışma ile iyi bir organizasyondan meydana gelmektedir. Bunu meydana getiren Başhekim Hayri Ayaş, çalışmalarında üstün gayret ve feragat göstererek Doğumevini halk hizmetinde birçok başarılara ulaştırmıştır.
Şimdi İstanbul Şişli Çocuk Hastanesi baştabibi bulunan Ali Rıza Bıyıkoğlu’nun teşebbüsü ve gayreti ile 1943 yılında açılan doğumevi, 20 yataklı olarak faaliyette iken Dr. Hayri Ayaş buraya nisaiye mütehassısı olarak 1950 yılında tayin edilmiş, kısa bir müddet sonra da baştabipliğe getirilmiştir. Bir taraftan eski bir Ermeni evi olan bu doğumevinin iyi şekle girmesi için çabalarken, diğer taraftan tek nisaiyeci olarak günden güne artmakta olan hastalarla da takatin üstünde meşgul olmuştur. Doğum, ameliyat ve polikliniğe müracaat olmak üzere hasta sayısı 1950’de 1.676 iken; 1952’de 3.639, 1955’te 3.915, 1956’da 4.615, 1957’de 4.901 olmuştur.
1957 yılında yeni yapılan 75 yataklı şimdiki binaya geçilmiştir. Hastaneyi ihtiyacı karşılayacak şekle sokup teşkilatlandırmaya girişen Hayri Ayaş’ın didinip uğraşmaları ile hastane kısa zamanda 100 yataklı olmuş; bir nisaiyeci ile bir çocuk mütehassısı da tayin edilmiştir. Ayrıca servislerin ve sair yerlerin gerekli malzemeleri de nispeten temin edilebilmiştir. Hastaneye olan hasta akını karşısında bunlar kâfi gelmemiş, yine takatin üstünde bir çalışma başlamıştır. Hayri Ayaş’ın idarecilik kabiliyeti, liyakati ve iyi organizasyonu sayesinde güçlüklerin çoğu yenilmiş, çalışmalar rasyonel bir şekle girmiştir. Bu sayede yine doğum, ameliyat ve polikliniğe müracaat olarak 1960 yılında 9.896, 1961’de 10.398 hastaya bakılmıştır.
Dr. Ayaş’ın hastaneye, bilhassa çevreye olan en büyük hizmeti Köy Ebe Okulunu açması, Ana ve Çocuk Sağlığı Merkezini teşkil etmesidir. Hastaneye gelen müdahalelik vakaların hemen hepsinin ebesizlik ve cehaletten olduğunu gören Dr. Ayaş, hem ebeleri çoğaltmak hem de hastanede kalifiye eleman bulundurabilmek gayesiyle bakanlık nezdinde teşebbüse geçmiş ve 1958 Eylül ayında okulu açmıştır. Ebelerin en iyi şekilde yetiştirilmeleri konusunda büyük gayret sarf etmiş; okulu yetiştiricilik fonksiyonu ile bir terbiye ve ideal ocağı hâline getirmiştir. Derneğimiz halk eğitimi kolu ile iş birliği yaparak konuların filmle işlenmesini temin etmiştir. Okul, senede 20-22 mezun vermiş olup bunların çoğu hâlen vilayetin köy grup ebeleri olarak bulunmaktadır.
1955 yılında doğumevine bağlı olarak çalışan; bir doktor, bir hemşire ve bir de sağlık memurundan ibaret "Ana ve Çocuk Sağlığı Ekibi", Dr. Ayaş’ın teşebbüsü ve himmetiyle 21.01.1959 tarihinde "Ana ve Çocuk Sağlığı Merkezi" olarak teşkil olunmuştur. Dr. Ayaş, kısa zamanda sekiz köyde sağlık istasyonları kurmuş; tahsisat yokluğundan binalarda yapılan tamiratın hayli yekûn tutan parasını kendi kesesinden ödemiştir. 1960 yılında Gaziantep’e gelen UNICEF’in Avrupa ve Asya Mümessili Mr. Perone bu çalışmaya hayranlığını belirtmiş; Dr. Ayaş’ı şube müdürleri ve bakanın önünde hararetle tebrik etmiştir. Ana ve Çocuk Sağlığı ekibi bir yılda 9.676 hastaya bakmışken, sağlık merkezi hâline geldiği yılda gebe, lohusa, emzikli, çocuk, aşı ve sair olmak üzere 31.861 hastaya bakmıştır.
Dr. Hayri Ayaş eğitim-öğretimi esaslı bir faktör ve metot bilip çalışmalarına daima buradan girdiğinden işinde başarı kazanmış, bilhassa çevreye çok faydalı olmuştur. İnkılaptan sonra milletçe girişilen eğitim seferberliğine canla başla koşmuş, bu konuda değerli hizmette bulunmuştur. Dr. Ayaş, derneğimizle tam bir iş birliği hâlinde aylarca durup dinlenmeden hastanedeki işinin dışındaki istirahat ve kazanç saatlerini köylerde ve şehirde halk eğitiminde geçirmiştir. Haftanın salı ve cuma günlerinde Öğretmen Okulu salonunda, sair günlerinde ve cumartesi, pazarlarda da köylerde konferanslar vererek gösterilen filmlerle halka bilgiler vermiş; beraber götürdüğü hemşire ve ebelerle tatbikatlar yapmıştır. Bu suretle eğitim bütün cepheleriyle mükemmel olmuş, on binlerce halk azami derecede istifade etmiştir.
Dr. Ayaş’a bu çalışmalarında sadece derneğimiz halk eğitimi kolu başkanı refakat etmiş, diğer doktor arkadaşlarından refakat ve yardım eden olmamıştır. Ayrıca bu ve diğer işleri arasında Kızılay ve Çocuk Esirgeme Kurumu başkanlıklarını yapmış, uzun bir süre de Sağlık Müdürlüğüne vekâlet etmiştir.
Dr. Hayri Ayaş’ın hayat hikâyesinde de azim ve iradesinin gayesiyle meczolmuş bulunduğu görülür. Gaziantep’te 1916 yılında doğmuş olup eşraftan Überizade Kâmil Bey'in oğludur. 1928 yılında babası ölmüş, annesinin vesayeti altında tahsiline devam etmiştir. Gaziantep’te liseyi bitirdikten sonra 1936 yılında Tıp Fakültesine girmiş, 1942’de mezun olmuştur. 1945 yılına kadar askerliğini yaptıktan sonra Gaziantep Devlet Hastanesinde jinekoloji ihtisasına başlamış; fakat burada iyi yetişemeyeceğine kanaat getirerek fahri olarak İstanbul Şişli Çocuk Hastanesinde ihtisasa başlamıştır. Çok sevdiği ve ilmine, irfanına, çalışkanlığına hayran olduğu hocası Dr. Emin Necip Atakam’ın nezaretinde gayesine göre yetişmiştir. İhtisası bitince iki sene İstanbul Sağlık Memurları Okulunda öğretmenlik yapmış, 1950 yılı sonbaharında da Gaziantep Doğum ve Çocuk Bakımevi nisaiye mütehassıslığına tayin edilmiş, kısa bir müddet sonra da başhekimliğe getirilmiştir.
Hâlen Doğumevi Baştabibi ve Nisaiye Mütehassısı, Ana ve Çocuk Sağlığı Merkezi Baştabibi ve Köy Ebe Okulu Müdürüdür. Bu sıfatların gerektirdiği şahsiyet ve ehliyeti haiz olarak Doğumevi'ni, Ana ve Çocuk Sağlığı Merkezi'ni, Köy Ebe Okulu'nu halka hizmet konusunda; bakımı, tedavisi, polikliniği, eğitimi, öğretimi, temizliği, tertip ve düzeni ile yararlı hâle getirmiştir. Mesai arkadaşları arasında ve çevrede hoşsohbetliliği, kalenderliği, tevazuu ve olgunluğu ile çok sevilen ve hazakati ile tanınan Dr. Hayri Ayaş; görevinde de liyakatin, feragatin, çalışkanlığın, dürüstlüğün en güzel örneklerini vermiştir.
Gaziantep Kültür
Fotoğraf: Doğumevi’nin çok yataklı modern odalarından biri. Fotoğraf: Doğumevi’nin tek yataklı konforlu bir odası.
