Bundan tam 97 yıl önce Türkiye’de ilk defa açılan Amerikan Sergisi’ne ilk iştirak eden şehrin Gaziantep olduğuna dair elime geçen bir vesikayı, hemşehrilerime ve ilgili makamlara açıklamayı uygun buldum.
Şehrimizin eski ailelerinden Hasırcızade Mustafa Fehim Efendi’nin (Mahmut Tüzün’ün dedesi), bundan tam 110 sene evvel kendi eliyle yazdığı el yazması bir risaleden, Antep’in o zaman Amerika Sergisi’ne neler gönderdiğini öğreniyoruz. Sergiye gönderilen sanat eserleriyle istihsal maddelerinin isimleri şöyledir:
Tunç üzengi kalemkâri (bir çift)
Kemikli körük (bir adet)
Sade körük (bir adet)
Kırmızı aba (1), Boz aba (1)
Tunç divit kalemkâri (1)
Harbi şeklinde maşa (1)
Kırmızı sahtiyan (1), Sarı sahtiyan (1), Unnabi sahtiyan (1)
Kösele (1)
Düzlenmiş ve silinmiş kırmızı mermer (1)
Yünden mamul oda döşemesi (2 takım)
Beyaz bez (1 top)
Döşek yüzü (2), Yastık yüzü (2), Yorgan yüzü (1)
İplik alaca çeşitli (5 top)
Tunçtan kaşık (3), Tunçtan çatal (3)
Kırmızı ve sarı çizme (2 çift), Kırmızı ve sarı pabuç yemeni (3 çift)
Keçül başlı yeşil küp (1)
5 çeşit ağaçtan mamul kalemkâri sigara takımı
Siyah üzüm (bir kıyye), Dımıskı üzüm (bir kıyye)
Süzülmüş bal (bir kıyye), Tah pekmezi (bir kıyye), Kabak helvası (bir kıyye)
Bademli, fıstıklı, cevizli tatlı sucuk, bastık, tarhana ve muska (beher nevinden birer miktar)
Bal mumu (3 kıyye)
Pekmez, yufka ekmek (birer kıyye)
Gümüş saç tarağı (1), Gümüş işi tarak (1)
Gümüş işi sigara takımı (2)
Gümüş kemer yüzü (1)
Gümüş iğnedanlık (1), Gümüş sürmedanlık (1)
Fıstık, zeytinyağı, şirik yağı (birer kıyye)
Bu listenin altında da şu meşruhat vardır:
“İşbu Antep mamulleri eşyaların mecmu tutarı bin iki yüz doksan sekiz kuruş on para ile iştira olunup Amerikan Sergisi’ne gönderilmek üzere Halep Vilayet-i Celilesine irsal kılınmıştır.”
Görülüyor ki yüz yıl önce Antep şehri ve onun halkı, kendi yaptıkları sanat işleriyle istihsal ettikleri maddeleri ta o zaman bile yabancı memleketlere ulaştırmak için çırpınmışlardır.