Yaşı genç fakat adı yüzyılların ötesinden gelen bir camimizdir. Halk arasında "Alidola" diye anılan Alâeddevle Camii; Maraş’ta bazen Mısır Kölemen (Memlük) devletine, bazen Osmanoğullarına dayanarak 186 sene saltanat süren Dulkadir (Zülkadir) Beyliği’nin yedinci hükümdarı olan Alâeddevle Bozkurt Bey tarafından yaptırılmıştır.
Bozkurt Bey, 1479’da kardeşi Şahbudak’tan sonra bey olmuştur. 1515 yılında 90 yaşlarındayken torunu Yavuz Sultan Selim tarafından öldürtülmüştür. Buna göre caminin 1479-1515 yılları arasında yaptırılmış olması gerekmektedir. Söylentilere göre Alâeddevle’nin bu camiyi yaptırması, yalnız Antep’in kendi beyliğine tabi bir yer olmasından ziyade Antep ile olan akrabalık bağı sebebiyledir. Ali Elgin’in dedesi Büyük Nuri Bey’den naklen bildirildiğine göre; Alâeddevle, kızı Döne Hatun’u bugün Budak ve Battal Bey soyadlarını taşıyan eski ve büyük ailenin atalarından birine vermiştir. Tekke Camii’ni yaptıran Türkmen Mustafa Ağa, Döne Hatun’un torunlarındandır. Döne Hatun’un eski Gazhane bölgesinde yüksek bir yerde bulunan ve ziyaret edilegelen türbesi zamanla ortadan kalkmıştır.
İslam geleneğine göre cami, mescit, medrese, kütüphane ve imaret gibi dinî, ilmî ve hayri müesseselerin yaşaması için gelir kaynakları tahsis edilir; bunun sarf ve faydalanma şekilleri bir vakıfname ile tespit edilirdi. Vakıfnameler şer’i mahkemeler tarafından tasdik ve tescil edilirdi. Müzede saklı bulunan şer’i mahkeme sicilleri 16. yüzyılın başlarından bu yana olan çağa aittir. Bu sebeple bu tarihten sonra yapılmış olan camiler hakkında geniş bilgiler bulunmakta ise de Alâeddevle Camii için bu yön şüphelidir. Ancak vakıfla ilgili bazı davalardan ötürü özet bilgiler bulunabilir; nitekim 1260 yılına kadar olan kayıtları muhtevi belgelerde böyle bir vesikaya rastlamadım, daha eski tarihlerde belki rastlanacaktır.
Gaziantep Halkevi broşürünün tarih bölümünü yazan rahmetli Ahmet Muhtar Göğüş, eserin mükerrer 127. sayfasında caminin Alâeddevle tarafından yaptırıldığına işaret ettikten sonra şunları ekliyor:
"Bu caminin vakfiyesi Antep Evkaf İdaresi'nde bulunmadığı gibi eski mahkeme sicillerinden de ancak Hicri 945 tarihine kadar olanları kalmıştır. Maraş Evkaf İdaresi'nde vakfiyenin yazılı olduğu haber alınmıştır. Bu vakfiyeler okunsa belki burasını tenvir edecek yazılara tesadüf olunur."
Gaziantep Vakıflar İdaresi sicil defterinin 73. sayfasında; birisi Rebiül
Alâeddevle Camii vaktiyle şimdikinden çok küçükmüş. Zamanla yıkılmaya yüz tutunca 1314 yılında ahali tarafından bugünkü bina yaptırılmıştır. Hacı Sait Güllü, Ökkeş Kuranel ve babamdan edindiğim bilgiye göre; caminin yeniden yaptırılması Güllü Hacı Mahmut ile Millet Hanı yanındaki bedestenin üstünde bulunan Ermeni vakfına ait Millet Kahvesi’ni işleten Kel Ahmet’in teşebbüsü ile başlar. Halktan nakdi ve ayni yardımlar toplanır. Eski caminin enkazı, Kale Hendeği'ne kadar sıralanan gönüllü işçiler tarafından zembillerle elden ele geçirilerek hendeğe doldurulur. Boş zembilleri ise 8-10 yaşlarındaki çocuklar geri taşır.
Caminin temeli kazılırken kuzeybatı tarafında kaya çok güç bulunur ve oradan önemli bir su çıkar. Bu suyun kurutulmasında tabak esnafının büyük yardımı olmuş, temele büyük dut kütükleri uzatılarak yapı bunun üzerine kurulmuştur. Yapım işi; Abdullah Edip Bayram, Ali Cenani, Abdullah Necip Barlas, Bahdeniz Emirizade Sait ve İmam Ali Efendi’den kurulu bir komisyonca idare edilir. Caminin mimarı Ermeni Ermenak, ustabaşısı ise büyük kiliseyi (Kurtuluş Camii) yapan Kiyork’tur. İnşaat sırasında para bitince halk II. Abdülhamid’e başvurur ve onun yardımıyla kubbe tamamlanır. Minaresi ise eski camiden kalmadır. İnşaatın bitişine Abdullah Edip Efendi şu tarihi düşürmüştür: "Yapıldıkta umumun hizmeti ile çıktı bir tarih / Ahali oldu tecdide muvaffak işbu mihrabı (1319)"
Bu da yapımın 5 sene sürdüğünü gösterir. Ali Cenani Bey milletvekili olduktan sonra camiye bir Lihye-i Şerif (Sakal-ı Şerif) temin etmiştir. Caminin mülkü olan iki dükkân sonradan satılmıştır; halen "Tembel Yeri" denilen bölgede bir sulu tarlası bulunmaktadır.
Not: Cami yapılmadan evvel burası ormanlık bir bölge imiş.
