Gaziantep’in 250 bin nüfusu üzerine tanzim edilecek müstakbel şehir planında nazar-ı itibara alınması icap eden sıhhi tesisler şunlardır:

1- Şehrin; müstakbel vaziyeti, yolları, coğrafi durumu, ticari vaziyeti itibarıyla geniş bir hinterlandın eskiden beri sağlık merkezidir. Urfa, Adıyaman, Malatya ve Maraş’ın birçok hastası, şifa ümitlerini burada arar ve bulurlar. Bu bakımdan burada yapılacak hastane bir bölge hastanesi olacağından asgari 500 yataklık olması icap eder.

2- Sağlık ve Sosyal Yardım Vekâleti’nin on senelik sağlık planında memleket sıhhi mıntıkalara ayrılmıştır. Her mıntıkada bir takım muayyen tesislerin olması icap etmektedir. İlimiz de tabii olarak bu mıntıkalardan birine dâhildir. Binaenaleyh bu bölgelerde kurulması mutasavver olan o sıhhi tesislerden bir kısmının; şehrin havası, coğrafi durumu, bugünkü müstakbel planda alacağı sanayi ve ticari vaziyeti nazar-ı itibara alınarak burada yapılması muvafık olacağı düşüncesiyle müstakbel planda yer verilmesi lazım olan sıhhi tesisler şunlardır:

I - 100 yataklık sağır, dilsiz ve körler müessesesi. II - 100 yataklık hemşire okulu. III- 100 yataklık köy ebe okulu. IV - 100 yataklık dinlenme yurdu. V - 200 yataklık Sağlık Memurları okulu. VI - 500 yataklık Rehabilitasyon Müessesesi. VII - Bölge Hıfzısıhha Laboratuvarı.

3- Modern bir şehirde mandıra ve pastörize süt imalathanesi en mühim meselelerden biridir. Halen ne mandıra ne de imalathane vardır. Müstakbel planda yer alması icap eder.

4- Mezbaha ve soğuk hava deposu: Bugünkü yer ve kapasitesi itibarıyla şehrin ihtiyacını karşılayacak durumda değildir. Planda nazar-ı itibara alınmak lazımdır.

5- Tabakhane: Gaziantep eskiden beri tabaklıkta çok ileri bir durumdadır. Bunu nazar-ı itibara alarak, esasen birinci derecede gayrisıhhi müesseseler meyanında olmasından, iskân sahasının haricine çıkarılması icap etmektedir.

6- Hayvan pazarı ve hastanesi: Memleketimizin en mühim servetlerinden biri olan canlı hayvanlar, Suriye ve Arap memleketlerine ilimiz kanalı ile sevk edilir. Bu bakımdan hayvan hastanesine ve pazarına çok ihtiyaç vardır.

7- Gayrisıhhi müesseseler ve fabrikalar: Gaziyurdumuz günden güne sanayi bakımından gelişmektedir. Şehrin müstakbel inkişafı da buna bağlıdır. Bugünkü durumda fabrikalar şehirde gelişigüzel dağılmıştır. Yapılacak planda sanayi mıntıkasının; şehrin durumu, hava ve şartları nazar-ı itibara alınarak yerini tayin lazımdır.

8- Ekmek fabrikası: Halihazır ekmek fırınlarının çokluğu, gayrisıhhi olmaları; çıkan ekmek kalite ve evsafının daimi kontrolünü belediyecilik bakımından çok müşkülleştirmektedir. Modern ekmek fabrikalarının tesisi artık bir mecburiyet olmuştur.

9- Su durumu: Su, hayat için en lüzumlu bir unsurdur. Medeni bir şehrin en başta gelen ihtiyaçlarından biridir. Gazi yurdumuzun bugünkü su durumu iki şekil arz etmektedir:

I - Modern tesisata alınmış sulardır ki bunlar Pancarlı suyu ile Nizip yolu üzerindeki ve Gazhane civarındaki kuyulardır. Bunlardan elde edilen sular Türktepe ve Aydınbaba’daki depolarda toplanır ve şehrin su ihtiyacını temin ederler. Yaz aylarında su kâfi gelmediğinden bazı semtlere münavebe ile verilir. Bugün bu kuyuların civarları meskûn saha hâline gelmeye başlamıştır. Sularının her zaman için kirlenme ihtimali vardır. Bu bakımdan 250 bin nüfus üzerine şahıs başına günlük 120-180 litre su temin edecek yeni menbaların bulunması icap eder.

II - Şehirde modern tesisata alınmamış, iptidai toprak künklerde nakledilen şunlardır ki bunlar: Batalhüyüğü suyu, Kanalıcı, Bişirici, Esenbek ve emsali sulardır. Hamam, çeşme ve bazı evlerde kullanılır. Bunlardan bilhassa Batalhüyüğü suyuna tesisat yapılacak olursa istifade edilir.

10- İkinci bir asri mezarlık tesisi: 1937 senesinde tesis edilen şimdiki asri mezarlığın kaplamış olduğu sahanın genişliği nazar-ı itibara alınarak münasip bir yerde ikinci bir mezarlığın tanzimi uygun olur.

11- Kanalizasyon vaziyeti: Modern bir şehirde halk sağlığı bakımından düşünülmesi icap eden en mühim konulardan biri şüphesiz kanalizasyondur. Memleketimiz kanalizasyon tertibatında diğer illerden kısmen olsun ileri ise de bugünkü modern tesisat bakımından geridir. Bunu şehrin kuruluşu ve Alleben Deresi’nin durumunu göz önünde tutarak tanzim etmek lazımdır.

12- Bugünkü sıhhat yuvaları ve mensupları: Bugün şehrimizde 135 yataklık Devlet Hastanesi, 50 yataklık Doğumevi, 50 yataklık Verem Hastanesi, 50 yataklık Trahom Hastanesi, 100 yataklık Çocuk Yuvası, 12 yataklık Belediye Zührevi Dispanseri, 19 yataklık Mecit Barlas Hastanesi vardır.

Resmî vazifesi olan mütehassıs doktor sayısı 16, pratisyen 9; serbest mütehassıs doktor 14, pratisyen 10’dur. 6 tane serbest diş tabibi, resmî vazifesi olan 4 veteriner ile 1 kimyager vardır. 10 eczane ve 1 ecza deposu bulunmaktadır.

Başlıca görülen salgın hastalıklar: Yaz aylarında daha fazlalaşan tifo, çocuk yaz ishalleri ile yaz oftalmileridir.

13- Şehrin inkişafı, sanayinin gelişmesi ve yeni yeni fabrikaların kurulması ile mümkündür. Bu ise geniş bir amele sınıfının doğması demektir. Bu bakımdan asgari 200 yataklık bir işçi hastanesi tesisini icap ettirmektedir.

7.4.1956

(Komisyon) Dr. Hikmet SİRER Dr. Lütfi SÖYLEMEZ Dr. Mehmet KUTLAR Dr. Nilüfer GÜZEL Vet. Selahattin ERTÜRER